Vasishka
Васишка (бақтрия тилида: БАЗҲÞКО Базēšко; ўрта брахми.![]()
![]()
Вā-си-ṣка, Вāсиṣка; Кҳароштҳи: 𐨬𐨗𐨿𐨱𐨅𐨮𐨿𐨐 Ва-жҳе-ṣка, Важҳеṣка[1]) милодий 247—265-йилларда ҳукмронлик қилган Кушон императори бўлиб, Канишка ИИдан кейин қисқа ҳукмронлик қилган.
| Васишка | |
|---|---|
| Кушон подшолиги | |
|
| |
| Салтанат | 247–265-йиллар |
| Ўтмишдоши | Канишка ИИ |
| Давомчиси | Канишка ИИИ |
Ҳукмронлиги
Панжоб ҳудудидаги ёзувлар, шунингдек, Матҳура (Исапур ёзуви) ҳудудида топилган ёзувлар Васишка ҳукмронлиги даври ҳақида муҳим манбалар ҳисобланади[2]. Унинг ҳукмронлиги жанубда Санчигача етган бўлиб, у ерда унинг номи билан боғлиқ ёзувлар топилган. Санчи ёзувида ёзилган манбада унинг ҳукмронлиги 22 йил давом этган деб қайд этилган.
Тарихий ёзувлар
Васишка номи тўртта маълум ёзувларда, жумладан, Индус ҳудудидаги Кҳарошти ёзувида учрайди.
Санчи Бодхисаттава

Санчида Васишка исми қайд этилган бир нечта ҳайкаллар ва ҳайкал парчалари топилган[3]. Улардан бири ўтирган Бодхисаттва ҳайкали ҳисобланади. Ҳайкал Васишканинг 28-йилги ҳукмронлигига тегишли[4].
Ҳукмронлиги

Панжоб ҳудудидаги ёзувлар, шунингдек, Матҳура (Исапур ёзуви) ҳудудида топилган ёзувлар Васишка ҳукмронлиги даври ҳақида муҳим манбалар ҳисобланади[6]. Унинг ҳукмронлиги жанубда Санчигача етган бўлиб, у ерда унинг номи билан боғлиқ ёзувлар топилган. Санчи ёзувида ёзилган манбада унинг ҳукмронлиги 22 йил давом этган деб қайд этилган.
Тарихий ёзувлар
Васишка номи тўртта маълум ёзувларда, жумладан, Индус ҳудудидаги Кҳарошти ёзувида учрайди.
Санчи Бодхисаттава
Санчида Васишка исми қайд этилган бир нечта ҳайкаллар ва ҳайкал парчалари топилган[7]. Улардан бири ўтирган Бодхисаттва ҳайкали ҳисобланади. Ҳайкал Васишканинг 28-йилги ҳукмронлигига тегишли[8].
Санчи пойдевори
Санчида топилган яна бир Матҳура парчаси тик турган Будда ҳайкали пойдевори ҳисобланади[9]. Ёзувда „22-йил Васкушана“ деб ёзилган[10][11]. Кушонлар услубига хос белбоғли узун тўнларда, ўтирган Бодхисаттва атрофида турган ибодатчиларни кўриш мумкин[12].
Ара ёзуви
Васишка ҳақида маълумотлар Канишка ИИИнинг „Ара ёзуви“да ҳам учрайди. Ушбу ёзувда у Канишканинг отаси (манабалар кўра Канишка ИИИ) сифатида қайд этилган. Унинг исми Кҳароштҳида „Важешка“ сифатида кўрсатилган[13].
Тангалари

Васишка тангалари аввалгиларига қараганда кичикроқ бўлган[14]. Унинг тангаларининг тескари томонида пайдо бўлган худолар Ҳувишка ва Васудева И тангаларидагиларга ўхшайди[14].
Адабиётлар
- „Анcиэнт Индиан Инсcриптионс“, С. Р. Гоял, 2005
- „Фром Персеполис то тҳе Пунжаб: Эхплоринг Анcиэнт Иран, Афгҳанистан анд Пакистан“, Элизабетҳ Эррингтон анд Веста Саркҳош Cуртис, 2007.
- Тҳе Cроссроадс оф Асиа: Трансформатион ин Имаге анд Сймбол", Элизабетҳ Эррингтон анд Жоэ Cрибб, 1992.
Манбалар
- ↑ Коноw, Стен, Кҳарошṭҳī Инсcриптионс wитҳ тҳе Эхcептион оф Тҳосе оф Аśока, Cорпус Инсcриптионум Индиcарум, Вол. ИИ, Парт И. Cалcутта: Говернмент оф Индиа Cентрал Публиcатион Бранч, п. 163
- ↑ Резакҳани, Кҳодадад. Фром тҳе Кушанс то тҳе Wестерн Туркс — 203-бет. Қаралди: 12-август 2023-йил.
- ↑ Митра, деБАЛА. Санчи. Арчеологиcал сурвей оф Индиа, 2001 — 7-бет. Қаралди: 12-август 2023-йил.
- ↑ Кураиши, Моҳаммад Ҳамид. Cаталогуэ оф тҳе Мусеум оф Арчаэологй ат Санчи, Бҳопал Стате. Cалcутта, Суперинтендент Говернмент Принтинг, Индиа, 1922 — 29–32-бет.
- ↑ Маршалл, Сир Жоҳн. Монуменц Оф Санчи Вол.1, 1902 — 386-бет.
- ↑ Росенфиэлд, Жоҳн М.. Тҳе Дйнастиc Арц оф тҳе Кушанс (эн). Университй оф Cалифорниа Пресс, 1967 — 57-бет.
- ↑ Митра, Дебала. Санчи. Арчеологиcал Сурвей оф Индиа, 2001 — 7 Ноте 1-бет.
- ↑ Кураиши, Моҳаммад Ҳамид. Cаталогуэ оф тҳе Мусеум оф Арчаэологй ат Санчи, Бҳопал Стате. Cалcутта, Суперинтендент Говернмент Принтинг, Индиа, 1922 — 29–32-бет.
- ↑ Митра, Дебала. Санчи. Арчеологиcал Сурвей оф Индиа, 2001 — 7 Ноте 1-бет. Митра, Дебала (2001). Санчи. Арчеологиcал Сурвей оф Индиа. п. 7 Ноте 1.
- ↑ Дани, А. Ҳ.. Ҳисторй оф Cивилизатионс оф Cентрал Асиа: Тҳе Девелопмент оф Седентарй анд Номадиc Cивилизатионс, 700 Б. C. то А (эн). УНЕСCО, 1994 — 253-бет. ИСБН 9789231028465.
- ↑ "Ҳе мигҳт ҳаве бегун то руле эвен тwо еарс эарлиэр иф ҳе cан бе идентифиэд wитҳ кинг Васкушана(=Васишка Кушана?) оф а Санчи реcорд оф тҳе еар22" Шаши, Шям Сингҳ. Энcйcлопаэдиа Индиcа: Тҳе Кушана Эмпире: говернмент, соcиэтй, анд cултуре (эн). Анмол Публиcатионс, 1999 — 23-бет. ИСБН 9788170418597.
- ↑ Кураиши, Моҳаммад Ҳамид. Cаталогуэ оф тҳе Мусеум оф Арчаэологй ат Санчи, Бҳопал Стате. Cалcутта, Суперинтендент Говернмент Принтинг, Индиа, 1922 — 29–32-бет. Кураиши, Моҳаммад Ҳамид; Как, Рам Чандра; Чанда, Рамапрасад; Маршалл, Жоҳн Ҳуберт (1922). Cаталогуэ оф тҳе Мусеум оф Арчаэологй ат Санчи, Бҳопал Стате. Cалcутта, Суперинтендент Говернмент Принтинг, Индиа. пп. 29-32.
- ↑ Росенфиэлд, Жоҳн М.. Тҳе Дйнастиc Арц оф тҳе Кушанс (эн). Университй оф Cалифорниа Пресс, 1967 — 57-бет.
- ↑ 14,0 14,1 Резакҳани, Кҳодадад. Фром тҳе Кушанс то тҳе Wестерн Туркс (эн), 2017 — 203-бет. Резакҳани, Кҳодадад (2017). Фром тҳе Кушанс то тҳе Wестерн Туркс. п. 203.