Веблен товарлари, масалан, қимматбаҳо автомобиллар, юқори нархларига қарамай, мақтаниш учун сотиб олинадиган товарлар ҳисобланади.

Веблен товари – бу америкалик иқтисодчи Торштейн Веблен номи билан аталган қимматбаҳо товар тури бўлиб, нарх ошиши билан талаб ортади. Оддий истеъмолчи учун қимматлик қиладиган товарларни истеъмолчи томонидан ўз устунлигини бошқаларга кўрсатиб қўйиш мақсадида намойишкорона сотиб олиниши билан тавсифланади. Бунда харид мотиви ўша маҳсулотга бўлган эҳтиёж бўлмайди. Маҳсулот Веблен маҳсулоти бўлиши мумкин, чунки у позицион товар бўлиб, бошқаларга эга бўлиши мумкин бўлган нарсадир.

Келиб чиқиши

Веблен товарлари америкалик иқтисодчи Торштейн Веблен шарафига номланган бўлиб, у биринчи марта "Бўш вақтлар синфи назарияси" (1899-йил) асарида оброга эга бўлиш (яъни, Жонеслар [1] га риоя қилиш) орқали белгилаган[2].Тадқиқот иштирокчилари томонидан тўлиқ ҳалоллик йўқлиги сабабли Колин Кемпбелл ушбу назариянинг синовдан ўтишига шубҳа қилган[3]. Бироқ, 2007-йилда ижтимоий тенгсизликнинг инсон миясига таъсирини ўрганиш бўйича тадқиқотлар Вебленни қўллаб-қувватловчи далил сифатида ишлатилди[4]. Бу халқ олдида мавқеига эга бўлиш тушунчаси, кейинчалик Фред Ҳирсч томонидан ҳам тавсифланиб ўтилди[5].

Бундан ташқари, Веблен назарияси фақат қимматбаҳо товарларга ёки барча товарларга тааллуқли эканлиги ҳақида турли бахслар мавжуд[6].

Таҳлил

Веблен товарлари ўсиш талаб эгри чизиғига эга.

Веблен эффектининг натижаси шундан иборатки, нархни пасайтириш дастлаб талабни ошириши мумкин [7], лекин кейинчалик талаб миқдорини камайтиради[8].


Веблен яхши назарияси маркетинг ва рекламага катта ҳисса қўшди[9]. Веблен товарларини истеъмолчилар билан мустаҳкам муносабатларни ривожлантириш ва қўллаб-қувватлаш воситаси сифатида кўриб чиқилиши керак бўлган кўплаб тадқиқотлар мавжуд[10].

Алоқадор тушунчалар

Файл:РОЭДЕРЕР БОУТЕИЛЛЕ+CОФФРЕТ CРИСТАЛ БРУТ 2007 750МЛ В2 РВБ.жпг
Қиммат шампан Веблен маҳсулотига мисолдир[11].

Веблен эффекти микроиқтисодиётдаги талабнинг умумий қонунидаги назарий аномалиялар оиласидан биридир. Тегишли таъсирларга қуйидагилар киради:

Зангламайдиган пўлатдан ясалган Ролех Дайтона одатдагидан нархидан қимматроқ сотилади.

Бандвагон эффекти

Баъзан товарнинг қиймати харидорлар (ёки маълум бир харидор ва фойдаланувчилар гуруҳи) сонининг кўпайиши билан ортади. Бу маҳсулот оммабоп бўлгани учун уни сотиб олиш психологиясига боғлиқ бўлса ёки кўплаб харидорлар ёки фойдаланувчиларнинг ўзи товар қийматини оширганда Бандвагон эффекти деб аталади. Мисол учун, телефон ёки Фаcебоок аккаунтига эга бўлганлар сони ортиши билан телефон ёки Фаcебоок аккаунтига эга бўлиш қиймати ошди, чунки улардан фойдаланувчилар кўпроқ одамлар билан боғланшлари мумкин эди. Бироқ, бу таъсирларнинг ҳеч бири нархнинг кўтарилиши маълум бир даражада талабни оширишини кўрсатмайди.

Шунингдек қаранг

  • Танловни қўллаб-қувватловчи тарафкашлик
  • Истеъмолчи ортиқча
  • Ўртача
  • Ёмонроқ
  • Эастерлин парадокси
  • Етарлича яхши

Ҳаволалар

  1. ↑ Банури, Шеҳеряр; Нгуен, Ҳа (2020). "Борроwинг то Кеэп Уп (Wитҳ тҳе Жонесес): Инеқуалитй, Дебт, анд Cонспиcуоус Cонсумптион" (эн). ССРН Элеcтрониc Жоурнал. дои:10.2139/ссрн.3721084. ИССН 1556-5068. ҳттпс://www.ссрн.cом/абстраcт=3721084. 
  2. ↑ Веблен, Т. Б. (1899). Тҳе Тҳеорй оф тҳе Леисуре Cласс. Ан Эcономиc Студй оф Институтионс. Лондон: Маcмиллан Публишерс.
  3. ↑ Cампбелл, Cолин. Тҳе Романтиc Этҳиc анд тҳе Спирит оф Модерн Cонсумерисм | СпрингерЛинк (эн-гб), 2018. ДОИ:10.1007/978-3-319-79066-4. ИСБН 978-3-319-79065-7. 
  4. ↑ Флиэссбач, К.; Wебер, Б.; Траутнер, П.; Доҳмен, Т.; Сунде, У.; Элгер, C. Э.; Фалк, А. (2007-11-23). "Соcиал Cомпарисон Аффеcц Реwард-Релатед Браин Аcтивитй ин тҳе Ҳуман Вентрал Стриатум" (эн). Сcиэнcе 318 (5854): 1305–1308. дои:10.1126/сcиэнcе.1145876. ИССН 0036-8075. ПМИД 18033886. ҳттпс://www.сcиэнcе.орг/дои/10.1126/сcиэнcе.1145876. 
  5. ↑ Ҳирсч, Фред. Соcиал Лимиц то Гроwтҳ (эн). Ҳарвард Университй Пресс, 2013-10-01. ДОИ:10.4159/ҳарвард.9780674497900. ИСБН 978-0-674-49790-0. 
  6. ↑ Пҳиллипс, Ронниэ Ж.; Слоттже, Даниэл Ж. (1983-03-01). "Тҳе Импортанcе оф Релативе Приcес ин Аналйзинг Веблен Эффеcц". Жоурнал оф Эcономиc Иссуэс 17 (1): 197–206. дои:10.1080/00213624.1983.11504096. ИССН 0021-3624. ҳттпс://дои.орг/10.1080/00213624.1983.11504096. 
  7. ↑ Багwелл, Лауриэ Симон; Бернҳеим, Б. Доуглас (1996). "Веблен Эффеcц ин а Тҳеорй оф Cонспиcуоус Cонсумптион". Тҳе Америcан Эcономиc Ревиэw 86 (3): 349–373. ИССН 0002-8282. ҳттпс://www.жстор.орг/стабле/2118201. 
  8. ↑ Жоҳн C. Wоод. Тҳорстеин Веблен: Cритиcал Ассессменц. Псйчологй Пресс, 1993. ИСБН 978-0-415-07487-2. 
  9. ↑ Шефф, Жеремй Н (2011). "Веблен Брандс". Миннесота Лаw Ревиэw 96: 769. 
  10. ↑ Пионг, Чеэ. Старбуcкс cоффеэ ас а Веблен гоод : перcеивед статус энҳанcемент, бранд инволвемент, анд бранд лоялтй. ОCЛC 900552999. 
  11. ↑ „Приcе таг cан чанге тҳе wай пеопле эхпериэнcе wине, студй шоwс“. неwс-сервиcе.станфорд.эду (2008-йил 15-январ).