Veloshlem
Велошлем ёки велосипед дубулғаси — бу йиқилиш ва бахциз ҳодисалар пайтида бошни зарбалардан ҳимоя қилиш учун мўлжалланган велосипедчи анжомларидан бири.
Дизайни
Велосипед дубулғаси велосипедда юриш қулай бўлиши учун енгил, мустаҳкам ва яхши ҳово айланишини таъминлаши керак.
Замонавий велосипед дубулғаси тана (корпус) ва дубулғани бошга маҳкамлаш имконини берадиган элементлардан иборат. Корпус пенополистиролдан қилинган ва пластик билан қопланган. Пластмасса дубулғанинг кўринишини (ранги, шакли, шамоллатиш тешиклари) белгилайди ва зарба кучини камайтиради (тақсимлаш орқали) Баъзи моделлар углерод ёки нейлон толалар билан мустаҳкамланган .
Энг кенг тарқалганлари — йўл (шоссей)ва крос пойгалари учун велосипед дубулғалардир. Ушбу дубулғалар энгил, арзон ва спортчилар ва велосипедчиларни яхши ҳимоя қилади. Бундай велосипед дубулғасининг массаси одатда 250-300 граммни ташкил қилади. Оғирликни камайтиришга урғу берадиган баъзи профессионал моделлар бироз камроқ оғирлик эга, лекин анча қимматга туради. Экстремал ҳаракатланиш учун пастки жағ учун қўшимча ҳимояси бўлган махсус велосипед дубулғалари мавжуд (тўлиқ юзли деб аталади). Трек пойгалари, вақт синовлари ва бошқа қисқа муддатли мусобақалар учун ҳаво тешиклари бўлмаган соддалаштирилган велосипед дубулғалари ишлатилади — бундай велосипед дубулғалари яхши аэродинамикани таъминлайди[1].
Турлари
Велосипед дубулғаларининг бир нечта турлари мавжуд.
Биринчиси, крос-кантри дубулғаси (ХC) энг машҳур ва йўл дубулғаларининг эволюциясидир.
Иккинчиси — чойнак. Бундай дубулғалардан велосипед мотокрос, кўча, дирт ва ҳоказолар бўйича велосипедчилар фойдаланадилар.
Учинчи тур — тўлиқ юз. Пастга тушиш, фреэриде каби экстремал ҳайдаш учун ишлатилади. Ва тўртинчи тур — бу алоҳида старт билан пойга учун дубулға (Вақт синови). Томчи шаклида ишлаб чиқарилган, юқори тезликда велосипед ҳайдаш учун ишлатилади ва ҳоказо.
Қонунчилик
Велосипед дубулғасини кийиш Австралия, Янги Зеландия, Аргентина, Канаданинг кўплаб провинсиялари, Вашингтон штатининг баъзи округларида ва АҚШнинг кўплаб штатларида маълум ёшга тўлмаган болалар учун мажбурийдир.
Янги Зеландия
Янги Зеландияда дубулғали аёл сифатида танилган Ребекка Оатен туфайли 1994-йилда велосипедда дубулға кийиш мажбурий бўлди. Унинг ўғли 1986-йилда велосипед ҳайдаб кетаётиб машина уриб юборади ва боши бетон трубага урилиб фалаж бўлиб қолган. Даволовчи шифокор аёлга агар дубулға кийганида ўғли ногирон бўлиб қолмаслигини айтди. Ребекка Оатен барча Янги Зеландияликлар учун велосипед дубулғаларини мажбурий қилиб қўйди ва велосипедчилар орасида жароҳатлар ва ўлимлар сонини камайтирди. Унинг ўғли 2010-йилда 37 ёшида вафот этди[2].
Дубулғадан фойдаланишнинг афзалликлари
Бошни зарбалардан ҳимоя қилади.
Йўл транспорт ҳодисаси содир бўлган ёки велосипеддан йиқилган тақдирда , мия чайқалиши ёки бош суяги синиши эҳтимоли камроқ, бош жароҳати туфайли ўлиш ёки бош жароҳати туфайли ногирон бўлиб қолиш эҳтимоли камроқ бўлади.
Дубулғадан фойдаланишнинг камчиликлари
Дубулға ҳайдаш пайтида ноқулайликнинг қўшимча омилидир. У, шляпа ёки бандана каби, бошнинг термал режимини ёмонлаштиради, ёмон ўлчамдаги ёки нотўғри ўрнатилган дубулға қулоқ ва бош терисини ишқалаб, кўринишни чеклайди.
Танқид
Дубулғаларнинг фойдалилиги ҳақида қарама-қарши фикрлар мавжуд. Бир томондан, ҳатто битта жароҳатнинг олдини олиш аллақачон сезиларли таъсир кўрсаца. Бошқа томондан, велосипед дубулғасидан фойдаланишга қарши бўлганлар орасида у нотўғри хавфсизлик ҳисси келтириб чиқариши ва кўришга тўсқинлик қилиши мумкин деган фикрлар мавжуд. Шунинг учун, баъзи велосипедчилар дубулғаларнинг фойдалилигини шубҳали деб ҳисоблашади.
Британиялик олим Иан Уокер ҳайдовчилар дубулға кийган велосипедчилар ёнидан ўтиш учун камроқ жой қолдираётганини аниқлади. Ўртача ҳисобда ҳайдовчилар велосипедчига 8,5 см яқинроқ яқинлашишган. Велосипедчи дубулға кийган бўлса, велосипедчидан бир метрдан кам масофадан ўтган ҳайдовчилар сони 23 фоизга ошган. Уокернинг фикрича, бу авария хавфини оширади[3].
Қизиқ фактлар
- Автомобиллардаги каби ҳаво ёстиғи вазифасини бажарадиган велосипед дубулғалари ишлаб чиқилмоқда. Бундай дубулға ёқада жойлашган бўлиб, велосипедчининг позициясини кескин ўзгартириш билан ишга тушади (шиширади)[4].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ „Велошлем, велосипедный шлем“. 26-август 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-май 2019-йил.
- ↑ „Фаcебоок“. 21-декабр 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 21-декабр 2021-йил.
- ↑ „Шлемы привлекают автомобили к велосипедам“. www.мембрана.ру. 27-март 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-май 2019-йил.
- ↑ „Невидимый защитный шлем придумали шведские конструкторы для велосипедистов. Новости. Первый канал“ (русча). 5-май 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-май 2019-йил.
Ҳаволалар
- ВелоWики мақоласи (Wайбаcк Мачине сайтида 23-сентабр 2021-йил санасида архивланган)
- Мақола „КРОСС-ДУРГАНЛАР“
- Мақола „Йўналиш кўрсаткичлари ва тўхташ сигнали билан дубулға“
- Константинов Д. „Велосипедные шлемы“. городунет.cом (2018-йил 9-феврал). 2018-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-феврал 2018-йил.