Velyka Dobron
Велйка Доброн[1] (украинча: Велика Добронь , венг.: Нагйдобронй) — Украина ғарбидаги Закарпатя вилоятидаги қишлоқ.
Велйка Доброн Велйка Доброн | |
|---|---|
| Қишлоқ | |
| Асос солинган | 1250 |
| Аҳолиси (2020) |
6 000 |
| Вақт минтақаси | УТCЕЭТ |
Географияси
Қишлоқ 42 км атрофида жойлашган Ужгород жануби-шарқда ва 23 км Мукачеводан г'арбда Сзерне ва Латорика дарёлари орасида. Маъмурий жиҳатдан қишлоқ Закарпатя вилояти, Ужгород туманига тегишли. Велика Доброн 42 км г`арбида Ужгород жойлашган ва 23 км Мукачеводан г'арбда, Сзерне оқими ва Латорика о'ртасида. Аҳоли пунктида иккита муҳим ё'л бор: биринчи ё'л Чоп - Мукачево автомагистрали ва бошқа ё'л Чоп - Береҳове ё'ли. Улар қишлоқ марказида учрашишади. Қо'шни аҳоли пунктлари: Мала Доброн 1 км ғарбда, Чўмонин 6 км шарқда, Батиово 10 км. Аҳоли пунктига энг яқин темир ё'л станцияси Батиовода жойлашган.
Тарихи
Унинг номи келиб чиқиши 2 таси ма'лум:
Чунки у узоқ вақт Добонинг мулки бо'лган, уларнинг ко'плари о'з номини шу ердан олган. Нагйдобронй руслар (славянлар) қила олмаган эман о'рмонлари билан о'ралган ва бошқалар о'з номларини ундан олган.
Нагйдобронй атрофидаги ҳудуд, тахминан, бронза ва темир асрдан бо'лган. Улар энг яхши биринчи қадимги топилмани топдилар, энг қадимги топилмалардан бири уч минг йил бо'лиши мумкин. Бронза ҳалқалар, тугмалар, бош тасмалари, шиша бонcуклар ва найза учи ва ер остидан жуда катта спецификация топилган.
Ог'заки ан'аналарда қишлоқнинг келиб чиқишига ишора қилувчи жумла сақланиб қолмаган. Маҳаллий аҳоли о'з ота-боболаридан ко'п нарсаларни эшитган, биринчи аҳоли Хатрак оқимининг ярим доира ичида ҳужумчилардан ҳимояланган Куcсáрка деб номланган қисмга жойлашдилар. Бу қачон содир бо'лганлиги ва биринчи ко'чманчилар кимлиги нома'лум.
Тахминан, қишлоқ татарлар босқини пайтида вайрон қилинган, аммо бу ҳақда аниқ ма'лумотл ё'қ. Тивадар Лехочкийнинг асарларида, татар кейинчалик Берег графлигининг ҳудуди бутунлай вайрон қилинган. Тарих буни Ксепантелек номи билан танилган Ксепанфöлде Кисдоброни ҳақида ёзганида ёзади: "... Унинг Сепан деб аталган собиқ мавқеи 1241-йилда татарлар томонидан вайрон қилинган Доброни ва Игнécз о'ртасида жойлашган". Катта барабаннинг тақдири атрофдаги қишлоқларнинг тақдири билан бир хил бо'лган бо'лиши мумкин.
1910-йилда 3033 нафар аҳоли 3027 таси венгер бо'лса, бугунги кунда уларнинг 6000 аҳолисининг 98,8 фоизи венгерлардан иборат. Трианон шартномасидан олдин Берег округи Мезокасзонйи учун муносиб ёрдамчи бо'лган.
Венгер тилидаги о'рта мактаб 1953-йилда очилган, бошланг'ич мактабда та'лим венгер тилида.
2018-йил 15-июл куни тонгда Нагидоброни ислоҳот қилинган жанубий лўлилар жамоатининг намоз уйи ва болалар боғчасига ўт қўйилди.
Афсоналари
20-асрнинг энг қизиқарли афсоналаридан бири Нагйдобронй билан бог'лиқ. Дастлаб, қишлоқ ИИ асрга қадар яхши қурилган. Биринчи жаҳон уруши тугагандан со'нг, тинчлик даврида у ерда тенглаштирилган совет қо'шинлари томонидан бомбардимон қилинди. Бугунги кунда ҳеч қандай харитада топилмади.
Г'арб матбуоти ташвиқоти томонидан олинган янгиликлар о'нлаб йиллар давомида турли манбаларда ва ма'лумотномаларда пайдо бо'лди. Афсонанинг ишончли хулосаси фақат 1990-йилдан кейин бо'лиши мумкин эди.