Ven Tyansyan
| Вен Тянсян | |
|---|---|
 | |
| Асл исми | 文天祥 |
| Таваллуди |
6 июн 1236-йил Лулин уезди, Тзичжоу провинция, Сонг империяси |
| Вафоти |
9 январ 1283-йил Ханбалик, Юан империяси |
| Касби | шоир |
Вен Тянсян (хитойча 文天祥 , пинйин Wен Тианхианг; Ман Тин Чеунг; 6-июн 1236-йил — 9-январ 1283-йил) — Сонг империяси давридаги хитой шоири, педагоги ва ҳарбий арбоби.
Таржимаи ҳол
У 1236-йил 6-июнда Тзичжҳоу провинсиясининг Лулин уезда туғилган. У амалдор оиласидан чиққан. Яхши таълим олди. 1254-йилда у вилоят имтиҳонидан муваффақиятли ўтиб, гуншилик даражасини олди. 1256-йилда у чжуангюан унвонини олган метрополитен имтиҳонидан ўтди. Шундан сўнг у паст давлат лавозимларида, хусусан, жазо бўлимида ва Ганчжоу шаҳри префекти. 1259-йилдан у империянинг биринчи вазирининг атрофидаги бўлди[1].
1275-йилда босқин бошланиши билан мўғул қўшинлари мамлакатни ҳимоя қилишда фаол иштирок этдилар: у партизан сифатида ҳаракат қилган 30 минг аскардан иборат отрядни тузди. Бу кураш 1276-йилгача давом этди, мўғул саркардаси Баян (1236-1295) Вен Тянсян қўшинини ўраб олди. Ўз жангчиларига дам бериш умидида Вен мўғуллар лагерига борди. Бу вақтда Жанубий Сонг ҳукумати Вен Тянсян армиясини тарқатиб юборишга буйруқ бергани ҳақида хабар келди. Бу вазиятдан фойдаланган Баян иккинчисини ҳибсга олмоқчи бўлган, бироқ у қочиб кетган. Шундан сўнг Вен жанубий Хитой шаҳарларини мўғуллардан, хусусан, Фучжоу, Лонян, Мейчжоудан ҳимоя қилишни давом эттирди.
1277-йилда Вен Тянсян мўғулларни мағлуб этишга ва Ганчжоунинг 10 уезда Сонг ҳокимиятини тиклашга муваффақ бўлди. Бироқ, тез орада хитойликлар яна мағлуб бўлишди. Ниҳоят, 1278-йилда Вен Тянсян замонавий Гуандун провинсияси ҳудудида мағлубиятга учради ва асирга олинади. У мўғуллар хизматига бориш таклифини қабул қилишдан бош тортди, 4 йил қамоқда ўтирди ва 1283-йил 9 январда қатл этилди.
Шеърият
У жанубий Сонг даврининг энг истеъдодли шоирларидан бири эди. Унинг „Тўғри денгизда сузиш“, „Тўғри руҳим қўшиғи“ шеърлари Хитой адабиётида мумтоз асарга айланди.
Хотира
Вен Тянсян — Хитойнинг миллий қаҳрамони эди. Лу Сюфу ва Чжан Шитзи билан бирга у „Сонг сулоласининг сўнгги йилларида учта таниқли шахс“ дан бири сифатида тан олинган. Пекин, Тайпей ва Тзианда унга ҳайкаллар ўрнатилган. Вен Тянсян Тзин Гулиангнинг „Ву Шуанг Пу“ (無雙 譜, „Беқиёс қаҳрамонлар жадвали“) асарида тасвирланган.
.jpg)
Манбалар
- ↑ Андрес Броwн, Wиллиам. WЕН Т’ИЭН-ҲСИАНГ: Студио биографиcо ди ун патриота Сонг (франсузча). Чинесе Материалс Cентер Публиcатионс, 1986. — 288 п.-бет. ИСБН ИСБН 0-89644-643-3. Қаралди: 7-декабр 2022-йил.