Viber
Вибер ёки Ракутен Вибер — бу Гоогле Андроид, иОС, Миcрософт Wиндоwс, Аппле маcОС ва Линух платформалари учун бепул дастур сифатида тақдим этилган Япониянинг Ракутен трансмиллий компаниясига тегишли бўлган ИП (ВоИП) ва лаҳзали хабар алмашиш (ИМ) орқали ўзаро платформага эга бўлган овозли дастурий таъминот. Фойдаланувчилар рўйхатдан ўтади ва уяли телефон рақами орқали идентификация қилинади, шунингдек хизматда мобил алоқага эҳтиёж сезмасдан иш столи платформаларида фойдаланиш мумкин[1]. Тезкор хабар алмашишдан ташқари, у фойдаланувчиларга тасвирлар ва видео ёзувлар каби медиа алмашиш имконини беради, шунингдек, Вибер Оут деб номланган халқаро стационар ва мобил қўнғироқлар хизматини тақдим этади[2]. 2018-йил ҳолатига кўра, тармоқда рўйхатдан ўтган бир миллиарддан ортиқ фойдаланувчилар мавжуд[3][4].
| Вибер | |
| Муаллиф | Талмон Марcо, Игор Магазинник |
|---|---|
| Ишлаб чиқувчи | Ракутен Вибер (Ракутен Инc.нинг бир қисми |
| Чиқарилган сана | 2-декабр, 2010-йил |
| Операцион тизим | Кросс-платформа |
| Ёзилган тил(лар)и | C / C++ / Пйтҳон (иш столи, СИП ва Қт рамкаларидан фойдаланган ҳолда), Обжеcтиве-C (иОС), Жава (Андроид) |
| Жанр | Тезкор хабар алмашиш мижози, ВоИП |
| Лицензия | Хусусий дастурий таъминот |
| Вебсайт: | вибер.cом |
Дастурий таъминот 2010-йилда Кипрда жойлашган[5] Вибер Медиа томонидан ишлаб чиқилган бўлиб, у 2014-йилда Ракутен томонидан сотиб олинган. 2017-йилдан бери унинг корпоратив номи Ракутен Вибер бўлиб келган ва Люксембургда жойлашган[6]. Вибернинг офислари Лондон, Манила, Москва, Париж, Сан-Франсиско, Сингапур ва Токиода жойлашган[7].
Тарихи

Ташкил этиш
Вибер 2010-йилда шаҳарлараро муносабатлар муаммосини ҳал қилиш учун ташкил этилган. Таъсисчилардан бири Талмон Марконинг қиз дўсти ўша пайтда Гонконгда, Ню-Ёркда яшаган. Алоҳида яшаш, лекин доимо мулоқот қилиш жуда қиммат телефон тўловларига олиб келди. Бу масалани енгиб ўтишга уриниб, Марко ечим топиш учун дўсти Игор Магазинникга мурожаат қилди[8].
Вибер Медиа 2010-йилда Исроилнинг Тел-Авив шаҳрида Исроил Мудофаа Кучларининг дўстлари бўлган Марко[9] ва Магазинник томонидан ташкил этилган. Марко ва Магазинник ҳам П2П медиа ва иМеш файл алмашиш мижозининг ҳаммуассисларидир[10]. Компания Исроилдан бошқарилган, иш ҳақини камайтириш мақсадида унинг ривожланишининг катта қисми Беларусга топширилган[11]. Кипрда рўйхатга олинган. Тез орада Сани Мароли ва Офер Смоча ҳам компанияга қўшилишди[12][13][14]. Марконинг изоҳ беришича, Вибер тезкор қўнғироқ қилиш ва контактлар билан синхронлаш имконини беради, чунки идентификатор фойдаланувчининг уяли рақамидир, Скйпе рўйхатдан ўтиш ва паролни талаб қилувчи „дўстлар рўйхати“дан кейин моделлаштирилганидан фарқли ўлароқ[15].
2020-йилда Беларус ҳукумати бошчилигидаги мухолифатни шафқацизларча бостириш натижасида компания 2020-йил август ойида Минскдаги офисини ёпди[16].
Монетизация
Мавжудлигининг дастлабки икки йилида Вибер даромад келтирмади. У буни 2013-йилда Вибер Оут овозли қўнғироқлари ва Вибер график хабар алмашиш „стикерлар дўкони“ учун фойдаланувчи тўловлари орқали амалга ошира бошлади. Компания дастлаб Марко томонидан „дўстлар ва оила“ деб таърифланган индивидуал инвесторлар томонидан молиялаштирилган[17]. Улар 2013-йил май ҳолатига кўра 120 нафар ходимга эга бўлган компанияга 20 миллион доллар сармоя киритдилар[18].
2013-йил 24-июлда Вибернинг қўллаб-қувватлаш тизими Сурия электрон армияси томонидан бузилган. Вибер маълумотларига кўра, фойдаланувчиларнинг махфий маълумотларига кириш имкони бўлмаган[19].
Сотиб олиш
2014-йил 13-февралда Ракутен Вибер Медиани 900 миллион долларга сотиб олганини эълон қилди[20][21]. Виберни сотиш Шабтаи оиласига (Бенни, унинг акаси Гилад ва Гиладнинг ўғли Офер) компаниядаги 55,2 % улушларидан 500 миллион доллар даромад келтирди[22]. Ушбу сотув нархида таъсисчиларнинг ҳар бири ўз инвестицияларидан 30 мартадан ортиқ даромад олишди.
Джамел Агаоуа 2017-йил февралида 2015-йилда тарк этган ҳаммуассиси Марко ўрнига Вибер Медиа бош директори бўлди[23].
2017-йил июл ойида Вибер Медиа корпоратив номи Ракутен Вибер га ўзгартирилди ва янги сўз белгиси логотипи тақдим этилди[24]. Унинг юридик номи Вибер Медиа бўлиб қолади, маъсулияти чекланган жамият Люксембургда жойлашган.
Ракутен 2017-йилда футбол клуби билан ҳамкорлик қилганидан бери Вибер „Барcелона“нинг расмий „алоқа канали“ бўлиб келган[25][26].
Ҳамкорлик
Голден Стац Wарриорс
2017-йилда Вибер НБАнинг Голден Стате Wарриорс билан иккита йирик спорт ҳамкорлигидан бирини ишга туширди[27]. Ҳамкорлик эксклюзив контентга эга чатботни ҳамда барча Вибер фойдаланувчилари учун мавжуд бўлган мавсумий стикер пакетларини ишга туширишни ўз ичига олган.
ФC Барcелона
Иккинчи ва энг йирик глобал спорт ҳамкорлиги ҳам 2017-йилда „Барcелона“ футбол клуби билан бошланган. Давом этаётган ҳамкорлик доирасида клуб инглиз, испан, рус ва араб тилларида ҳамжамиятларни юритади. Ҳаммаси 1 миллиондан ортиқ аъзога эга[28].
Бутунжаҳон жамғармаси
Вибер ва WWФ илк бор ҳамкорликни 2017-йилда йўлга қўйган ва шундан бери ўз эътиборини ёввойи табиатни муҳофаза қилиш ва хабардорликни оширишга қаратиб, мавсумий лойиҳаларда ҳамкорлик қилиб келмоқда[29].
2021-йилда Вибер линзаларини ишга тушириши билан WWФ Вибер билан ҳамкорликда Халқаро йўлбарслар куни учун махсус нашр линзаларини ҳам яратди. Линзалар махсус пуллик стикерлар тўплами билан бирга келган[30].
Халқаро Қизил Хоч ва Қизил ярим ой федерацияси
2020-йил июн ойида Вибер билан биринчи ҳамкорлик қилганидан сўнг, ИФРC CОВИД-19 ҳақида ёлғон маълумотлар тарқалишига қарши курашиш учун хабар алмашиш иловасида расмий чатбот ва ҳамжамиятни ишга туширди[31]. Чатбот 2022-йил июн ҳолатига кўра ҳамон фаол бўлиб, 1,4 миллиондан ортиқ обуначилари бор[32]. [39]
Жаҳон Соғлиқни Сақлаш ташкилоти
ИФРC сингари, ЖССТ (Жаҳон Соғлиқни Сақлаш ташкилоти) одамларга CОВИД-19 тарқалиши ва унинг олдини олиш бўйича аниқ маълумотларни бепул тақдим этиш учун махсус чатботни ишга туширди[33]. Бот 1,4 миллиондан ортиқ обуначига эга ва 23 тилда мавжуд[34]. Бу хабар алмашиш иловаси ва ЖССТ ўртасидаги 2020-йилда бошланган ва аёллар саломатлиги бўйича чатбот[35] ва чекишга қарши кампанияни ўз ичига олган давом этаётган ҳамкорликнинг юқори қисмидир[36].
Бозор улуши
2016-йил декабр ҳолатига кўра, Виберда 800 миллион фойдаланувчи рўйхатдан ўтган. Статиста маълумотларига кўра, 2019-йил январ ҳолатида ойлик 260 миллион фаол фойдаланувчи бор[37]. Вибер мессенжери Грецияда[38], Шарқий Европа, Россия, Яқин Шарқ ва баъзи Осиё бозорларида жуда машҳур[39].
Ҳиндистон 2014-йил декабр ҳолатига кўра 33 миллион рўйхатдан ўтган фойдаланувчилари билан Вибер учун энг йирик бозор бўлиб, мамлакатдаги энг машҳур мессенжерлар орасида бешинчи ўринда туради. Шу билан бирга АҚШда 30 миллион, Россияда 28 миллион ва Бразилияда 18 миллион фойдаланувчи бор эди[40]. Вибер айниқса Шарқий Европада машҳур бўлиб, 2016-йилда Беларус, Молдова ва Украинада Андроид тизимига энг кўп юклаб олинган хабар алмашиш иловаси ҳисобланади. У Ироқ, Ливия ва Непалда ҳам машҳур[41]. 2018-йил ҳолатига кўра, Вибер МДҲда ва Марказий Осиё мамлакатларида 70 фоиздан кўпроқ кириб боради, лекин Шимолий Америкада атиги 15 фоиз кўрсаткичга эга[42].
Россия
Вибер — Россиядаги энг машҳур мессенжер иловаларидан бири[43][44]. 2016-йил январ ойида Вибер 50 миллиондан ортиқ фойдаланувчи билан Россияда WҳацАппдан ўзиб кетди[45]. Вибер айниқса, Москва ва Санкт-Петербург каби шаҳарларда тез ўсиб борди. 2016-йил апрел ойида Россияда Вибердан фойдаланиш 2015-йилга нисбатан икки баравар кўп; 66 миллион фойдаланувчига етди[46]. 2018-йилга келиб Вибер Россияда 100 миллион фойдаланувчига етди[47]. 2017-йилдаги яна бир ҳисобот шуни кўрсатдики, россиялик ИМ фойдаланувчилари бошқа хизматлардан кўра Вибер ёки WҳацАппдан фойдаланишни афзал кўришади[48]. Россияда Вибер товар ва хизматларни харид қилиш учун тўлов усулидан фойдаланишни режалаштирмоқда.
Алоқа, ахборот технологиялари ва оммавий ахборот воситаларини назорат қилиш федерал хизмати ходими Николай Никифоров 241-ФЗ- сонли қонуннинг (Телеграм каби бошқа баъзи шифрланган чатлардан фойдаланишни чеклаш) Виберга таъсири ҳақида изоҳ беришдан бош тортди[49].
Украина
2020-йилда Вибер мессенжери Украинадаги энг машҳур тезкор хабар алмашиш воситаси бўлди; у барча Украина смартфонларининг 97 фоизида ўрнатилган эди[50].
АПАC
Марказий Шарқий Европа ва Украина
Украина
2021-йил сентябр ҳолатига кўра, Вибер Украинадаги энг машҳур хабар алмашиш иловаси бўлиб, бозор улуши 97,7 % ни ташкил қилади. Компания томонидан юборилган умумий хабарларнинг 20 фоизи Украинадан келган, фойдаланувчилар 2021-йилда 97,5 миллиард хабарни юборган ва қабул қилган эди[51].
Болгария
Вибернинг Болгариядаги бозор улуши муттасил ошиб бормоқда. 2021-йилда бу кўрсаткич 90 фоизга етади. Компания тақдим этган маълумотларга кўра, Болгарияда Вибер орқали юборилган қўнғироқлар ва хабарлар сони 2021-йилда 11 фоизга ошиб, тахминан 530 миллион қўнғироқ ва сониясига ўртача 400 та хабарни ташкил қилди[52].
Греция
2021-йил охирига келиб, Греция аҳолисининг 90 % дан ортиғи телефонларида Вибер мавжуд бўлиб, у мамлакатдаги энг яхши хабар алмашиш иловасига айланди[53] ва 1 миллиард қўнғироқлар сони билан энг юқори кўрсаткичга етди. Илова қилинган қўнғироқлар ва юборилган хабарлар сони мос равишда 20 % ва 15 % га ошган[54].
Сербия Вибер, шунингдек, Сербиядаги энг яхши мессенжер бўлиб, мамлакатда қилинган қўнғироқлар сони 12 фоизга ўсиб, 2021-йилда 1,2 миллиард қўнғироқни ташкил этади. 2021-йил ноябр ҳолатига кўра, сербияликларнинг 90 % дан ортиғи ўз телефонида Виберга эга бўлиб, сониясига 1000 та хабар юборади ва қабул қилади[55].
Иловалар
Платформалар
Вибер дастлаб иПҳоне учун 2010-йил 2-декабрда Скйпе билан тўғридан-тўғри рақобатда ишга туширилди. У 2012-йил 8-майда БлаcкБеррй ва Wиндоwс Пҳонеда, кейин Андроид платформаси 2012-йил 19-июлда ва Нокиа-нинг Сериэс 40, Сймбиан ва Самсунгнинг Бада платформаларида 2012-йил 24-июлда ишга туширилди, шу вақтгача дастур 90 миллион фойдаланувчига эга эди[56].
2013-йил май ойида Вибер 3.0 билан Wиндоwс ва маcОС учун иш столи версияси чиқди[57]. 2013-йил август ойида Линух учун Вибер оммавий бета[58] ва 2014-йил августида якуний версияси чиқди[59]. 2016-йил июн ойида Wиндоwс дўконида Wиндоwс 10 учун УWП асосидаги иш столи иловаси чиқарилди. Иш столи версиялари фойдаланувчининг рўйхатдан ўтган Вибер мобил рақами билан боғланган, лекин кейинчалик мустақил равишда ишлаши мумкин бўлган[60]. 2015-йилда иПад планшети ва Аппле Wатч ақлли соатлари учун версия чиқди[61].
Хусусиятлари
Вибер дастлаб овозли қўнғироқлар учун ВоИП иловаси сифатида ишга туширилган. 2011-йил 31-мартда тезкор хабар алмашиш (ИМ) имкониятларини қўшадиган Вибер 2.0 чиқарилди[62]. 2012-йил июл ойида Андроид ва иОС иловаларида гуруҳ хабарлари ва ҲД Воиcе двигатели қўшилди[63]. Бугунги кунда фойдаланувчилар фотосуратлар, видеолар, ГИФлар, файллар, аудио хабарлар ва стикерлар каби бир нечта турдаги медиа файлларни юборишлари ҳам мумкин бўлмоқда[64].
Стикерлар
2012-йил декабр ойида Вибер иловага „стикерлар“ни қўшди. 2013-йил октябр ойида Вибер 4.0 стикер „бозори“ни ўз ичига олганлигини эълон қилди, у ерда Вибер даромад манбаи сифатида стикерларни сотади[65]. 2020-йил ноябр ойида, Рождество арафасида, Вибер лицензиялашга киришди. Филиппиндаги СМ Маллс билан ҳамкорликда унинг стикер белгиларидан қўғирчоқлар ясалди ва байрам мавсумида бутун мамлакат бўйлаб савдо марказларини безатади[66].
Вибер Оут
Бундан ташқари, 4.0 версияси пуш-то-талк имкониятларини ва Вибер Оут функсиясини тақдим этди, бу фойдаланувчиларга ВоИП орқали мобил ва стационар рақамларга иловага эҳтиёж сезмасдан қўнғироқ қилиш имкониятини тақдим этади[67]. Вибер Оут Филиппинда „Ҳаиян“ тўфони қурбонларига ўз яқинлари билан боғланишда ёрдам бериш учун вақтинчалик бепул бўлди[68].
Овозли ёрдам 2013-йил 2-апрелда барча Wиндоwс Пҳоне 8 қурилмалари учун расман қўшилди[69]. 2014-йил сентябр ойида Вибер 5.0 чиқарилди ва видеоқўнғироқни жорий қилди[70].
Жамоат ҳисоблари, чатботлар ва боғланишлар
2016-йил ноябр ойида Вибер 6.5 версияси брендларга Тҳе Ҳуффингтон Пост, Яндех ва Тҳе Wеатҳер Чаннел каби дастлабки ҳамкорлар билан платформада реклама ва мижозларга хизмат кўрсатиш билан шуғулланиш имконини берувчи Публиc Аccоунцни ишга туширди[71][72]. Илова CРМ дастурий таъминоти билан интеграциялашган ва мижозларга хизмат кўрсатиш учун чатбот АПИларини таклиф қилади[71]. Кенгайтирилган гуруҳ суҳбати функсияси Вибер Cоммунитиэс 2018-йил феврал ойида тақдим этилган[73]. Гуруҳ қўнғироқлари 10-версияси билан 2019-йил феврал ойида тақдим этилган[74]. Ҳамжамиятларда максимал 250 та иштирокчи бўлган гуруҳ чатларига нисбатан чексиз сонли иштирокчилар мавжуд[75]. Вибер ҳамжамиятлари ўз фойдаланувчиларининг махфийлигини ҳимоя қилади, чунки на суперадминлар, на администраторлар аъзоларнинг телефон рақамларини кўра олмайди. Шунингдек, шахсий хабарларни фаоллаштирадиган аъзолар рақамларини яширган ҳолда бир-бирлари билан боғланишлари мумкин[76]. 2020-йил октябр ойида Вибер ҳамжамият тушунчалари билан бирга хабарлар статистикасини ишга туширди. Бу статистик маълумотлар ҳамжамият администраторларига ўз ҳамжамиятларига жойлаштирган контент билан боғланиш даражасини кўриш имкониятини беради[77].
Бугунги кунда иловада жуда кўп турли хил чатботлар мавжуд, жумладан, муҳим маълумотлар[78], викториналар[79] ва бошқалар.
Хабарни таҳрирлаш
2018-йил ноябр ойида Вибер ўзининг хабарларни таҳрирлаш функсиясини ишга туширганини эълон қилди. Бу хусусият фойдаланувчиларга хабарларни юборилгандан сўнг вақт чегарасисиз ўзгартириш имконини беради. Таҳрирлашдан сўнг, хабар ўзгартирилганлигини кўрсатадиган кичик кўрсаткичларга ҳам эга[80].
Гуруҳ қўнғироқлари
Гуруҳ қўнғироқлари 10-версияси билан 2019-йил феврал ойида тақдим этилган[81]. Коронавирус пандемияси даврида Вибер гуруҳли видеоқўнғироқларни жорий қилди. Хусусият 2020-йил май ойида 20 иштирокчи билан эълон қилинган[82]. 2021-йил апрел ойида 15.2 версияси учун видеогуруҳ қўнғироқлари иштирокчилари сони 30 тага кўпайтирилди. Вибер 16.8 версиясидан бошлаб максимал иштирокчилар сони 35 тани ташкил қилади[83].
15.2-версияда, шунингдек, мобил қурилмаларда видеоқўнғироқ иштирокчиларига бир вақтнинг ўзида олти кишини ўз экранида кўриш имконини берувчи тармоқ кўриниши ишга туширилди[84].
Йўқолган хабарлар
Вибернинг 16-версияси 2021-йил октябр ойида гуруҳ чатларида Йўқолган хабарларни тақдим этди[85], бу 2020-йил апрел ойидан бери яккама-якка чатларда мавжуд бўлган имкониятлар эди[86]. Бу функсия фойдаланувчиларга 10 сония, 1 дақиқа, 1 соат ёки 1 кундан кейин йўқолиб кетадиган хабарларни юбориш имконини беради. Йўқолган хабарлар биринчи марта 2017-йилда тақдим этилган Махфий суҳбатлар функсияларининг ўрнини эгаллади[87]. 2022-йил январ ойида Вибер 16.8 учун Йўқолган хабарлар Вибер иш столи иловасига киритилди[88].
Хабар реаксиялари
2020-йил август ойида Вибер 13.6 версияси учун гуруҳ чатлари ва ҳамжамиятларда хабар реаксиялари жорий этилди[89]. Функсия фойдаланувчиларга хабар юбормасдан эможилар ёрдамида хабарларга муносабат билдириш имконини беради. Бу хусусият 2022-йил январ ойида яккама-якка чатларга кенгайтирилди[90].
Вибер 13.8 да Вибер мавжуд сўров вариантига қўшимча равишда викториналар яратиш вариантини тақдим этди[91].
Вибер линзалари
2021-йил июн ойида 15.5 версияси учун Вибер ўзининг камера тўпламини мессенжерга интеграция қилиш учун Снап билан ҳамкорликни эълон қилди[92]. Ушбу эълон билан Вибер иловага Вибер линзалари деб номланган АР филтрларини киритди[93].
Вибернинг узоқ йиллик ҳамкорлари, жумладан, ФC Барcелона, ЖССТ ва WWФ мессенжер билан бутун дунё бўйлаб бу функсияни ишга тушириш учун чекланган нашр линзаларини яратишда ҳамкорлик қилишди[94].
Хавфсизлик
2014-йил 4-ноябрда Вибер Элеcтрониc Фронтиэр Фоундатионнинг „Сеcуре Мессагинг Сcореcард“ рейтингида 7 баллдан 1 балл олди. Вибер транзит пайтида шифрлаш учун нуқта олди, лекин алоқалар провайдер кириш имкони бўлмаган калитлар билан шифрланмаганлиги сабабли (яъни алоқалар энд дан энд гача шифрланмаган), фойдаланувчилар контактларнинг идентификаторини, агар шифрлаш калитлари ўғирланган бўлса (яъни, хизмат махфийликни таъминламаса), код мустақил кўриб чиқиш учун очиқ бўлмаса (яъни, код очиқ манба бўлмаган), хавфсизлик дизайни тўғри ҳужжатлаштирилмаган бўлса ва яқиндан мустақил хавфсизлик аудити бўлмаса ўтган хабарларни текшира олмагани учун балларни йўқотди[95][96]. 2014-йил 14-ноябрда ЭФФ Эрнст & Ёунгнинг Кенгайтирилган хавфсизлик марказидан ташқи хавфсизлик аудитини олгач, Вибер баллини 7 баллдан 2 баллга ўзгартирди[95].
Манбалар
- ↑ Унут, Надим. „Вибер иловасини кўриб чиқиш — бепул овозли ва видео қўнғироқлар ва хабарлар“. Лифеwире.
- ↑ „Вибер Оут шарҳи — пуллик қўнғироқлар учун Вибер қанчалик яхши?“.
- ↑ „Вибер: рўйхатдан ўтган фойдаланувчилар сони 2018“. Статиста.
- ↑ „Ҳақида“. Вибер.
- ↑ „Вибернинг бошланғич ҳикояси нима? Талмон Марко ва Игор Магазиник қандай қилиб компанияга асос солган“.[сайт ишламайди] Бизнес ғоялар лабораторияси. 2016-йил 9-сентабр. 2021-йил 13-майда олинди.
- ↑ „Вибер ДМCА СИЁСАТИ“. (Wайбаcк Мачине сайтида 23-август 2019-йил санасида архивланган) Вибер. 2018-йил 18-февралда олинди.
- ↑ „Глобал фикрлаш: глобал жамоа маданиятини ривожлантириш“. Вибер. 2017-йил 29-май. 2019-йил 22-майда олинди.
- ↑ "Талмон Марко — „Вибер“ лаҳзали хабар алмашиш дастурининг ҳаммуассиси". Техник ҳикоянгиз. 2019-йил 17-май. Олинган 13-май, 2021-йил.
- ↑ Генри Манс. Вибер ҳақида билиш керак бўлган олти нарса. Финанcиал Тимес. 2014-йил 14-феврал.
- ↑ „Талмон Марконинг ЛинкедИндаги профили“. 2018-йил 18-февралда олинди.
- ↑ Бретт Форрест (2012-йил 23-август). „Беларуснинг Скйпе қотиллари“. Блоомберг.
- ↑ Жессиcа Геллер (2015-йил 16-октабр). „Вибер хабар алмашиш иловаси Бостонни АҚШдаги штаб-квартираси деб атайди“. (Wайбаcк Мачине сайтида 8-ноябр 2020-йил санасида архивланган) Бостон Глобус.
- ↑ „Вибер Медиа“. Фоурсқуаре. 2015-йил 16-майда олинган.
- ↑ Браян Блум (2011-йил 24-март). „Исроилдан энг яхши 10 та иПҳоне иловалари“. Исроил21c. 2015-йил 16-майда олинган.
- ↑ „Вибер фор иПҳоне Скйпе иловаси билан рақобатлашишни мақсад қилган, ҳайратланарли даражада ажойиб“.[сайт ишламайди] ТечCрунч.
- ↑ Жургита Лапиэнйтė (2020-йил 26-август). „Технологик компаниялар Беларусдан кетяптими?“. (Wайбаcк Мачине сайтида 16-июл 2022-йил санасида архивланган) Cйбернеwс. 2022-йил 27-майда олинди.
- ↑ Жулиэтте Гарсиде (2013-йил 30-август). „Вибер асосчиси:“Одамлар шахсий ҳаёт ҳақида қайғуриши керак". Тҳе Гуардиан.
- ↑ Пармй Олсон (2013-йил 7-май). „Бепул қўнғироқ қилиш иловаси Вибер иш столига ўтади, 200 миллион фойдаланувчини қамраб олади“. Форбес. 2015-йил 16-майда олинган.
- ↑ Крук, Иордания (2013-йил 23-июл). „Вибер Сурия электрон армияси томонидан ҳужумга учради“. ТечCрунч. 2019-йил 8-мартда олинди.
- ↑ „Япония интернет гиганти Ракутен Виберни 900 миллион долларга сотиб олди“. ТечCрунч. 2014-йил 13-феврал. 2014-йил 14-февралда олинди.
- ↑ „Ракутен Виберни 900 миллион долларга сотиб олади“. 2014-йил 14-феврал.
- ↑ „Вибер эгаларининг аксарияти хорижда жойлашган, шу жумладан 55,2 % улушга эга Шабтаис“. Глобуслар. 2014-йил 16-феврал.
- ↑ Пол Саwерс (2017-йил 2-феврал). „Вибер бир йилдан ортиқ бош директорсиз қолганидан кейин компанияни бошқариш учун собиқ АдТеч бошлиғини тайинлади“. (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-07-17 санасида архивланган) ВентуреБеат. 2018-йил 18-февралда олинди.
- ↑ Пол Саwерс (2017-йил 20-июл). „Вибер ШопЧат мобил харид қилиш клавиатурасини ишлаб чиқарувчи Чаттер Cоммерcе компаниясини сотиб олади“. (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-06-04 санасида архивланган) ВентуреБеат. 2018-йил 18-февралда олинди.
- ↑ "Вибер — „Барселона“нинг расмий алоқа канали". Вибер. 2017-йил 11-июл.
- ↑ „Барселона“ Вибер томонидан қўллаб-қувватланадиган Cамп Ноу рақамли алоқа платформасини ишга туширди — СпорцПро Медиа". www.спорцпромедиа.cом. 2018-йил 31-октабр.
- ↑ „Жангчилар Ракутен Вибер глобал хабар алмашиш платформасида чатботни ишга туширди“. Голден Стате Wарриорс. 2022-йил 18-июнида олинди.
- ↑ „Барса“ рус тилида биринчи ижтимоий тармоқни ишга туширди. www.фcбарcелона.cом. 2022-йил 18-июнида олинди.
- ↑ „Жаҳон йўлбарслар кунида хабардорликни ҳаракатга айлантириш“. Вибер. 2021-йил 19-август. 2022-йил 18-июнида олинди.
- ↑ „Мана, Вибер стикерларингиз ёввойи йўлбарслар ва бошқа йўқолиб бораётган ёввойи табиатга қандай ёрдам бериши мумкин“. тигерс.панда.орг. 2022-йил 18-июнида олинди.
- ↑ „Қизил Хоч Қизил Ярим Ой жамияти CОВИД-19 инфодемикига қарши курашиш учун Ракутен Виберга мурожаат қилади | ИФРC“. www.ифрc.орг. 2022-йил 18-июнида олинди.
- ↑ „ИФРC Қизил Хоч Қизил Ярим Ой“. девет.вибер.cом. 2022-йил 18-июнида олинди.
- ↑ „ЖССТ ва Ракутен Вибер интерактив чатбот ёрдамида CОВИД-19 дезинформациясига қарши курашмоқда“. www.wҳо.инт. 2022-йил 18-июнида олинди.
- ↑ „2021 — Соғлом кайфият йили — соғлиқни сақлаш ресурсларини ҳамма учун очиқ қилиш“. Вибер. 2021-йил 28-ноябр. 2022-йил 18-июнида олинди.
- ↑ „2021 — Соғлом кайфият йили — соғлиқни сақлаш ресурсларини ҳамма учун очиқ қилиш“. Вибер. 2021-йил 28-ноябр. 2022-йил 18-июнида олинди.
- ↑ „Вибер Чекишга қарши курашда ЖССТга қўшилди“. Вибер. 2021-йил 6-июн. 2022-йил 18-июнида олинди.
- ↑ „Энг машҳур хабар алмашиш иловалари 2019“. Статиста.
- ↑ „Ҳар бир мамлакатда энг машҳур хабарлар иловаси“.
- ↑ „Вибер глобал гигантларни қабул қилмоқда“. (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-07-05 санасида архивланган) Глобуслар (ибронийча). 2017-йил 27-ноябр. 2019-йил 17-мартда олинди.
- ↑ „Қандай қилиб Ҳиндистон ушбу тезкор хабар алмашиш ВоИП иловаси учун энг катта бозорга айланди“. (Wайбаcк Мачине сайтида 2024-10-07 санасида архивланган) Наиду, Прасант (2014-йил 1-декабр).
- ↑ Орпаз, Инбал; Рубин, Элиран (2016-йил 22-июн). „Исроилнинг WҳацАпп-га берган жавоби Шарқий Европа ва Ироқда катта“.
- ↑ „Вибер Вибер ҳамжамиятларини, 1Б фойдаланувчигача бўлган гуруҳ суҳбатларини ишга туширмоқда“.[сайт ишламайди]
- ↑ „Россия Вибери“. Вибер.cом. 13-апрел 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-июл 2022-йил.
- ↑ „Вибер Рейтинги“. Вибер.cом. Қаралди: 6-июн 2017-йил.
- ↑ „Вибер Россияда WҳацАппни ортда қолдирмоқда“. апплеаппле.топ (18-январ 2016-йил). 2018-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-март 2018-йил.
- ↑ „Россияда Вибер мессенжерининг машҳурлиги ошиб бормоқда“ (инглизча). 2-апрел 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-март 2019-йил.
- ↑ „26 қизиқарли Вибер статистикаси ва фактлари“. эхпандедрамблингс.cом (17-феврал 2018-йил). 2022-йил 17-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-март 2018-йил.
- ↑ „Россиядаги энг машҳур мессенжерлар WҳацАпп ва Вибер - СЕО Ҳеро“. сеоҳеронеwс.cом.
- ↑ „Россия Телеграм Cраcкдоwн, Вибер Нехт - ТоррентФреак-да 50 та ВПН ва анониматорларни блоклайди“ (инглизча). ТоррентФреак (4-май 2018-йил). Қаралди: 1-октабр 2018-йил.
- ↑ „Япониялик Вибер эгалари Киэвда тадқиқот марказини очишади“. Эcономисна Правда (2020-йил 4-феврал).
- ↑ „Українці відправили у Вибер 97,5 млрд повідомлень за рік — це 20% від усіх надісланих повідомлень у месенджері“ (украинча). биз.нв.уа. Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ „Вибер 2022-йилда алоҳида бизнес майдонига э'тибор қаратиш учун Болгариядаги бозор улушини оширмоқда“ (инглизча). сеэнеwс.cом. Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ Неwсроом. „Вибер: 1 δισ. κλήσεις στην Ελλάδα το 2021“. www.монейревиэw.гр. Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ Неwсроом. „Вибер: 1 δισ. κλήσεις στην Ελλάδα το 2021“. www.монейревиэw.гр. Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ Петровиc. „Вибер у Србижи 2021. – Ар ПРЕСС Информативни портал – Аранđэловаc“ (ср-РС). 2022-йил 17-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 17-июл.
- ↑ „Нокиа дўкони: Нокиа телефонингизга Вибер ва бошқа кўплаб ўйинлар, фон расми, рингтонлар ва мобил иловаларни юклаб олинг“. (Wайбаcк Мачине сайтида 12-март 2013-йил санасида архивланган) Сторе.ови.cом. 2013-йил 6-июнда олинган.
- ↑ „Вибер янги иш столи иловасини эълон қилади, Андроид ва иОС версияларини янгилайди“. 2018-йил 18-февралда олинди.
- ↑ "Машҳур мобил ИМ/ВоИП иловаси „Вибер“ Линух учун мавжуд". WебУпд8. 2013-йил 26-август. 2013-йил 12-октабрда олинди.
- ↑ „Вибер 4.2 ниҳоят Линух учун чиқарилди“. фороних.
- ↑ Пеэрс, Ниcк„Иш столи учун Вибер 10.4.0.54 — Дастурий таъминотни юклаб олиш“. Течwорлд.
- ↑ Ҳаслам, Оливер (2015-йил 30-июн). „Вибер иловаси иПад-да ишга тушади, уни шу ердан юклаб олинг“. Реадмонд Пиэ.
- ↑ „Скйпе Чалленгер Вибер 2.0 ни чиқаради: бепул матнли хабарлар ва бошқалар“.[сайт ишламайди]
- ↑ Cоопер, Даниэл. „Вибер Сймбиан, С40 ва Бада-га келади, Нокиа Лумиа телефонларига ҲД овозли қо'нг'ироқлар ва гуруҳли хабарларни қо'шади“. Энгадгет (11-сентабр 2012-йил). Қаралди: 13-феврал 2013-йил.
- ↑ „Хусусиятлар“ (инглизча). Вибер. Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ Русселл. „Вибер стикерларни сотишни бошлади"“ (1-октабр 2013-йил). Қаралди: 18-феврал 2018-йил.
- ↑ „Вибер биринчи лицензиялаш ҳаракатини амалга оширди“. www.лиcенсеглобал.cом. Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ Зибрег. „Вибер 4.0 пуш-то-талк, Вибер Оут, Стиcкер Маркет, тwеакс ва бошқалар билан бирга келади“. иДоwнлоадБлог.cом (12-ноябр 2013-йил).
- ↑ Жр. „Вибер ПҲ Ҳаиян ёрдами учун бепул қо'нг'ироқлар хизматини кенгайтиради“. Рапплер (11-ноябр 2013-йил).
- ↑ „WП8 фойдаланувчилари қувонишди! Wиндоwс Пҳоне 8 учун овозли Вибер чиқарилди“ (2-апрел 2013-йил). Қаралди: 2-апрел 2013-йил.
- ↑ „Андроид ва иОС учун Вибер 5.0 версияси, иш столи учун 4.3 версияси ва Wиндоwс 8 Лаунч учун 3.2 версияси - ТруТоwер“.
- ↑ 71,0 71,1 Лунден. „Вибер Мессенгер-ни кузатиб боради, бизнес ва брендлар учун умумий ҳисобларни ишга туширади“. ТечCрунч. Қаралди: 18-феврал 2018-йил.
- ↑ „Вибер жамоат ҳисобларини тақдим этади: брендларга эришишнинг янги усули“. Ракутен Тодай (7-декабр 2016-йил).
- ↑ „Вибер ҳамжамиятлари билан танишиш“. Вибер (27-феврал 2018-йил).
- ↑ Чристиан де Лоопер. „Вибер ниҳоят гуруҳ қо'нг'ирог'и ва силлиқ янги дизайнга эга бо'лади“. Дигитал Трендс (4-феврал 2019-йил). Қаралди: 1-апрел 2019-йил.
- ↑ „Вибер "Жамиятлар"ни ишга туширади - бир миллиардгача а'золар билан гуруҳ суҳбатлари“ (инглизча). WеРСМ - Wе аре Соcиал Медиа (6-март 2018-йил). Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ „Вибер ҳамжамияти: бизнес учун Вибер ҳамжамиятларидан қандай фойдаланиш керак“ (инглизча). респонд.ио. Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ „Ҳамжамият усталари: ҳамжамиятингиздаги ко'ришлар, улашишлар, босишлар ва бошқалар ҳақида ақлли бо'линг“ (инглизча). Вибер (28-октабр 2020-йил). Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ „ЖССТ ва @Вибер #CОВИД19 билан курашаётган интерактив чатбот ёрдамида ното'г'ри ма'лумотлар бир нечта... - Жаҳон сог'лиқни сақлаш ташкилотининг со'нгги твити, 🌎 Охирги ЛЙ“ (инглизча). ЛатестЛЙ (8-феврал 2022-йил). Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ Wеэрасоория. „Ракутен Вибер Севишганлар кунига баг'ишланган чатбот ва линзаларни ишга туширди“ (инглизча). Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ „Энди сиз Вибер-да юборилган хабарларни таҳрирлашингиз мумкин“ (инглизча). БетаНеwс (3-ноябр 2018-йил). Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ Деннис. „Вибер-нинг 10-версияси янгиланиши қайта ишланган УИ, гуруҳ қо'нг'ироқлари ва бошқаларни олиб келади“. аусдроид (7-феврал 2019-йил). 2022-йил 17-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 17-июл.
- ↑ „Вибер гуруҳ видео қо'нг'ироқларини ишга туширади“ (инглизча). WеРСМ - Wе аре Соcиал Медиа (14-май 2020-йил). Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ „Вибер гуруҳли видео қо'нг'ироқлар иштирокчилари чегарасини 30 тагача кенгайтирди“ (26-апрел 2021-йил). Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ „ВИБЕР УВЕО ГРИД ВИЭW: Šта же то и како се користи нова опcижа“ (26-апрел 2021-йил). Қаралди: 19-июн 2022-йил.
- ↑ „Вибер хабар алмашиш иловаси биринчи марта гуруҳ чатларига ё'қолган хабарларни олиб келади“.
- ↑ „Вибер хабар алмашиш иловаси оддий чатларда ё'қолган хабарлар билан махфийликни оширади“.
- ↑ „Вибер - бу Снапчат-ни янги "Сеcрет Чат" функсияси билан клонлаш учун энг со'нгги хабар алмашиш иловаси“.
- ↑ „Вибер хабар алмашиш иловаси оддий чатларда ё'қолган хабарлар билан махфийликни оширади“.
- ↑ „Вибер сизнинг ифодали палитрангизни ҳамжамиятларда янги реаксиялар хусусияти билан кенгайтиради“.
- ↑ „ВИБЕР БИРГА БИР CҲАТЛАРДА РЕАКСИЙАЛАР ҚО'СҲИЛДИ: ЙАНА НИМАЛАР ЙАНГИЛАНГАН“. 2022-йил 7-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 17-июл.
- ↑ „Вибер - Хавфсиз суҳбатлар ва қо'нг'ироқлар 13.8.3.2“.
- ↑ „Вибер линзалари Снап дебют томонидан қувватланади“.
- ↑ „Вибер Ленс билан илова ичидаги АР филтрларини ишга туширади“.
- ↑ „Вибер "Вибер Ленс" фойдаланувчилари статистикасини э'лон қилди“.
- ↑ 95,0 95,1 „Хавфсиз хабар алмашиш ко'рсаткичлари картаси. Қайси иловалар ва воситалар сизнинг хабарларингизни хавфсиз сақлайди?“. Элеcтрониc Фронтиэр Фоундатион (4-ноябр 2014-йил). Қаралди: 26-сентабр 2016-йил.
- ↑ „Фақат 6 та хабар алмашиш иловаси ҳақиқатан ҳам хавфсиз“. ПC Магазине (5-ноябр 2014-йил). Қаралди: 8-январ 2015-йил.