Vilhena saroyi
Вилҳена саройи (Малтесе; италянча: Палаззо Вилҳена), шунингдек, Магистериал саройи (Малтесе) номи билан ҳам танилган) ва Палаззо Преторио — Малтанинг Мдина шаҳридаги франсуз саройи. Бу сарой уста Антонио Маноэл де Вилҳена шарафига номланган. У 1726—1728-йиллар оралиғида франсуз меъмори Шарл Франсуа де Мондионнинг лойиҳалари бўйича Университà йиғилиш жойида қурилган. Сарой ХИХ—ХХ асрларда касалхона сифатида фойдаланилган ва 1909-йилдан кейин у Cоннаугҳт касалхонаси сифатида танилган. 1973-йилдан бери у Малтанинг табиий тарих миллий музейи сифатида жамоатчиликка очиқ.
| Вилҳена саройи | |
|---|---|
|
| |
| Умумий маълумот | |
| Мақоми | Сарой |
| Шаҳар | Мдина |
| Мамлакат | Малта |
| Координаталар | 35°53′5.3″Н 14°24′14″Э / 35.884806°Н 14.40389°Э |
| Қурилиши бошланган | 1726-йил |
| Қурилиши тугаган | 1728-йил |
| Эгаси | Малта ҳукумати |
| Техник ҳолати | |
| Материал | Тош |
| Дизайн ва конструксия | |
| Меъмор | Чарлес Франçоис де Мондион |
| Ҳеритаге Малта | |
Тарихи
Қурилиши
Тахминан ВИИИ асрда бу жойда Византия қал’аси қурилган ва ўрта асрларда у Cастеллу ди ла Читати деб номланувчи қал’ага айланган. Қал’анинг ички деворлари ХВ асрда бузиб ташланган, қолган қисми эса 1530-йилларда буюк уста Филипп Виллиэрс де Л’Исле-Адам томонидан сарой сифатида қурилган[1]. Сарой Палаззо Гиуратале деб номланган ва унда Университà деб номланувчи фуқаролик маъмурий кенгаши жойлашган эди. Структура 1693-йилда Сицилиядаги зилзила натижасида вайрон бўлган[2].

1722-йил 3-ноябрда янги сайланган гроссмейстер Антонио Маноэл де Вилҳена Мдинани саройни қайта тиклаш ва таъмирлаш тўғрисида буйруқ чиқарди[3]. Университà йиғилиш жойи бузилганидан кейин уни жойлаштириш учун янги Банcа Гиуратале қурилган[4].
Вилҳенанинг янги саройининг қурилиши 1726-йилда бошланган ва икки йилдан сўнг 1728-йилда қуриб битказилган. Бино Чарлз Франсуа де Мондион томонидан Париж меҳмонхона саройларида машҳур бўлган франсуз барокко услубида ишлаб чиқилган[5][6] ва у Малталик капомастро Петруззо Дебоно назорати остида қурилган[7].
Касалхона
Сарой 1837-йилда вабо эпидемияси вақтида вақтинчалик касалхона вазифасини бажарган[8].
1860-йил 12-июнда сарой инглиз ҳарбийлари томонидан санаторийга айлантирилди. Сарой йилига 160 фунт стерлингга ижарага олинган, бинони касалхонага айлантириш эса 1000 фунт стерлингдан камроқ турарди. Касалхона 1890-йилда вақтинча ёпилди ва у қисқа вақт казарма сифатида хизмат қилди. Тез орада сарой қайта очилди ва ниҳоят 1907-йилда ёпилди[9].
Сарой қирол Эдвард ВИИ томонидан 1909-йил 22-апрелда сил касаллиги билан оғриган беморлар учун шифохона сифатида қайта очилган. Бу касалхонага янги асбоб-ускуналар сотиб олиш учун 800 фунт стерлинг хайрия қилган шаҳзода Артур, Коннаугҳт герсоги ва Стратҳерн номидан Cоннаугҳт касалхонаси сифатида танилган[10][11]. Касалхона 1956-йилда ёпилди[12].
Музей

Сарой 1973-йил 22-июнда Миллий табиий тарих музейи сифатида очилган. Музей коллексиясида ўсимлик ва фауна намуналари, қазилма қолдиқлари, тошлар, минераллар мавжуд[13].
Саройнинг олдинги ҳовлиси 2000-йилларнинг бошларида тахминан 46 000 Лм харажат эвазига тикланган. У 2002-йил июл ойида Малта президенти Гидо де Марко томонидан очилган[14].
Бино 1925-йилги қадимий ашёлар рўйхатига киритилган[15] Ҳозирда у 1-даражали миллий ёдгорлик ҳисобланади ва у Малта ороллари маданий бойликлари миллий инвентаризациясига киритилган[16].
Архитектураси

Вилҳена саройида катта бинолар бўлиб, у „ франсуз бароккосининг ажойиб намунаси“ ҳисобланади. У шаклидаги олд ҳовлига эга ва унда тузилишга киритилган ХВИ аср саройининг баъзи қолдиқлари бўлиши мумкин[17][18]. Олд ҳовлига Вилҳенанинг герби билан безатилган дарвоза орқали чиқилади. Саройнинг марказий жабҳасида Коринф устунлари билан қопланган ва Де Вилҳенанинг бронза релефи ва бошқа герб билан безатилган безакли асосий эшик мавжуд[16].
Саройнинг ички қисми тартибсиз лойиҳалаштирилган бўлиб, ташқи кўринишнинг мувозанати билан кескин фарқ қилади. Бинода ички ҳовли ҳам мавжуд[16].
Қўшимча ўқиш
- п. 100 (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-11-15 санасида архивланган)
Манбалар
- ↑ Спитери, Степҳен C. (2004–2007). „Тҳе 'Cастеллу ди ла Читати' тҳе медиэвал cастле оф тҳе wаллед тоwн оф Мдина“ (ПДФ). Арх – Онлине Жоурнал оф Милитарй Арчитеcтуре анд Фортифиcатион. № 1–4. 3–11-бет. Қаралди: 29 Новембер 2015.
- ↑ Wригҳт, Ангела. Эхеcутиве Малта. ЭПҲ Лтд, 2008 — 116-бет. ИСБН 9789948038139.
- ↑ Де Луccа, Денис (1979). „Мдина: Бароқуэ тоwн планнинг ин 18тҳ cентурй Мдина“. Ҳеритаге: Ан Энcйcлопедиа оф Малтесе Cултуре анд Cивилизатион. 1-жилд. Мидсеа Боокс Лтд. 21–25-бет.
- ↑ „Мдина“. малта.cом. 2015-йил 27-октябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Тҳаке, Cонрад (1994). „Арчитеcтурал Сcенограпҳй ин 18тҳ-cентурй Мдина“ (ПДФ). Проcеэдингс оф Ҳисторй Wеэк. Ҳисториcал Соcиэтй оф Малта. 74-бет. 10 Април 2016да асл нусхадан (ПДФ) архивланди. Қаралди: 4-март 2016-йил.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ Заммит, Нину (22-ноябр 2007-йил). „Ваубан анд Френч Арчитеcурал Инфлуэнcе ин Малта“. Департмент оф Информатион. № 1795. Валлетта, Малта. 29 Марч 2017да асл нусхадан архивланди.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ „Палаззо Вилҳена“. Натионал Инвенторй оф тҳе Cултурал Пропертй оф тҳе Малтесе Исландс (28-декабр 2012-йил). 2015-йил 29-ноябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Натионал Мусеум оф Натурал Ҳисторй“. Ҳеритаге Малта. 2015-йил 5-январда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Региментал Ҳоспиталс анд Милитарй Ҳоспиталс оф тҳе Малта Гаррисон“. малтармc.cом. Бритиш Армй Медиcал Сервиcес Анд тҳе Малта Гаррисон 1799 – 1979. 2015-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Бонниcи, Жосепҳ. А Чрониcле оф Тwентиэтҳ Cентурй Малта. Боок Дистрибуторс Лимитед, 2004 — 38-бет. ИСБН 9789990972276.
- ↑ „Беҳинд Тҳе сcенес ат тҳе Натурал Ҳисторй Мусеум“. Тҳе Малта Индепендент (18-апрел 2008-йил). 29-ноябр 2015-йилда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Ботев. „Тҳе Вилҳена Палаcе, Малта“. одйссеи.cом. 2015-йил 29-апрелда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Натионал Мусеум оф Натурал Ҳисторй“. Ҳеритаге Малта. 2015-йил 5-январда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Ресторатион Прожеcт: Вилҳена Палаcе – Мдина“ (ПДФ). Бароқуэ Роутес. № 4. Институте оф Бароқуэ Студиэс. 2002-йил декабр. 4–5-бет. 14 Деcембер 2015да асл нусхадан (ПДФ) архивланди.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам) - ↑ „Протеcтион оф Антиқуитиэс Регулатионс 21ст Новембер, 1932 Говернмент Нотиcе 402 оф 1932, ас Амендед бй Говернмент Нотиcес 127 оф 1935 анд 338 оф 1939.“. Малта Энвиронмент анд Планнинг Аутҳоритй. 2016-йил 19-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-феврал 2016-йил.
- ↑ 16,0 16,1 16,2 „Палаззо Вилҳена“. Натионал Инвенторй оф тҳе Cултурал Пропертй оф тҳе Малтесе Исландс (28-декабр 2012-йил). 2015-йил 29-ноябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Спитери, Степҳен C. (2004–2007). „Тҳе 'Cастеллу ди ла Читати' тҳе медиэвал cастле оф тҳе wаллед тоwн оф Мдина“ (ПДФ). Арх – Онлине Жоурнал оф Милитарй Арчитеcтуре анд Фортифиcатион. № 1–4. 3–11-бет. Қаралди: 29 Новембер 2015.
- ↑ Заммит, Нину (22-ноябр 2007-йил). „Ваубан анд Френч Арчитеcурал Инфлуэнcе ин Малта“. Департмент оф Информатион. № 1795. Валлетта, Малта. 29 Марч 2017да асл нусхадан архивланди.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат ()
Ҳаволалар
- Малта мероси (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-01-05 санасида архивланган)