Vilmos Aba-Novák
Вилмос Аба-Новак (венг.: Вилмос Аба-Новáк ; 1894-йил 15-март, Будапешт — 1941-йил 29-сентабр, Будапешт) — венгер рассоми ва графика устаси.
Таржимайи ҳоли

Вилмос Аба-Новак 1894-йилда Венгриянинг Будапешт шаҳрида туғилган[1]. Унинг отаси Гюла Новак ва онаси Роза Вагингер бўлган. 1912-йилда рассомлик мактабини тугатгандан сўнг, у Будапештдаги Қироллик Венгрия чизмачилик мактабида (ҳозирги Венгрия тасвирий санъат университети) ўқишни давом эттиради. Шу билан бир қаторда рассом Адолф Фенеснинг устахонасида ишлай бошлайди. Тадқиқот ишлари Биринчи жаҳон уруши билан тўхтатилди. Вилмос Аба-Новак Австрия-Венгрия армиясига чақирилган ва Шарқий фронтда хизмат қилган. Ҳарбий ҳаракатлар орасида у Виктор Олгейдан расм чизиш сабоқларини олишга муваффақ бўлди.
Урушдан кейин у расм чизишни давом эттирди. 1921-йилдан 1923-йилгача рассом ёз ойларини бир гуруҳ рассомлар билан Руминиянинг Сзолнок ва Баиа Маре санъат колонияларида ўтказди. Бу ерда 1924-йилда рассомнинг биринчи шахсий кўргазмаси бўлиб ўтган.
1928-йилда Венгрия Бадиий академиясининг стипендияси соҳиби сифатида 1928—1930-йилларда Римга уч йиллик ижодий хизмат сафарига юборилади. У венгрия рассомчилигида „Рим мактаби“ деб аталмиш таълимотнинг таниқли вакилига айланди.

У 1937-йилда Париждаги Бутунжаҳон кўргазмасида ва 1940-йилда Венеция биэнналесида ҳакамлар ҳай’атининг Гран-присини олди.
1939—1941-йилларда Венгрия қироллик чизмачилик мактабида дарс берган.
Рассом 1941-йил 29-сентабрда Будапештда 47 ёшида вафот этди. Қабри Фаркасрет қабристонида[2].
Асарлари
Замонавий венгрия монументал расмининг вакили. У монументал композицияси ва тажовузкор ранглари билан ажралиб турадиган расмлар ва байрамона фрескаларни чизди.
1920-йилларнинг охиридан бошлаб шон-шуҳратга эга бўлиб, халқаро совринлар ва мукофотларни қўлга киритди, шунинг учун 1937-йилда Париждаги Бутунжаҳон кўргазмаси ҳакамлар ҳай’атининг Гран-приси, 1940-йилда Венеция Биэнналесида Бош мукофотга сазовор бўлди.
Монументал рангтасвирга қизиққани учун расмий доиралар ва черковдан кўплаб буюртмалар олади. Расмий равишда венгер зодагонларининг ҳомийлигида эди. Бироқ, ўзи яратган расмларда рассом муқаррар равишда буюртмачилар томонидан қўйилган тақиқ ва мавзуларга амал қилишга мажбур бўлди.
Аба-Новакнинг асосий мавзулари сирк ва қишлоқ ярмаркалари ҳақида бўлиб, улар экспрессионизмни ёрқин ранглари билан тасвирлаган. Унинг асарларида ранг-баранг қишлоқ ярмаркалари, таверналари, сайёҳлик сирклари, стендларининг тасвирларида одамлар сиймоси, соф венгер темпераменти туйғуси мавжуд. Шу билан бирга, унинг ижодида ХХ аср бошидаги баъзи рассомлар учун жуда хос бўлган этнографик манзарага оид экзотизмга айланмайди. Аба-Новак суратларидаги ҳаётнинг фожиали тартибсизликлари одамларнинг оддий қувончларини бузади. Рассомнинг
асарларида жаранглайдиган бу фожиали нота орқали инсон борлиқ уйғунлиги ва яхлитлигига бош эгган каби кўринади.
Рассом Сзегед ва Будапештдаги черковнинг машҳур фрескалари ва деворий расмлари, Сзекесфеҳервардаги Авлиё Стефан мақбараси безакларининг муаллифи.
Галерея
-
Лаура
-
Италиядаги шаҳар
-
Фреска