Вима Такто ёки Вима Такту (бақтрия тилида: Οοημο Τακτοο, Оēмо Тактоо; Кҳароштҳи: 𐨬𐨅𐨨 𐨟𐨑𐨆 Ве-ма Та-кҳо, Вема Такҳо[1]) 80-90-йилларда ҳукмронлик қилган Кушон императори.

Вима Такто
Кушон империяси

Вима Тактонинг бронза тангаси, тахаллуси "Сотер Мегас" (милодий 80-90  йиллар ).
Салтанат 80–90-йиллар
Ўтмишдоши Кужула Кадфиз
Давомчиси Вима Кадфиз
Уй Кушон

Ҳукмронлиги

Вима Такто қадимдан „исмсиз қирол“ номи билан танилган, чунки унинг тангаларида фақат „Қироллар қироли, Буюк Нажоткор“ сўзлари акс этган. Токи Рабатак ёзуви топилгунга қадар унинг номи тангалардаги унвон билан боғланган.

Вима Такто империяси шимоли-ғарбий Ҳиндистон ва Бақтрияни (Хитой билан чегара ҳудудларни) қамраб олган бўлиб, унинг чегараси Тарим ҳавзасигача чўзилган. Унинг ҳукмронлиги даврида Шарқий Хан император саройига кушон элчилари ҳам юборилган.

Генеалогия

A bronze coin of Vima Takto (Soter Megas) dating back to 80-100AD
80—110-йилларга оид Вима Такто (Сотер Мегас) бронза тангаси. Шимолий Покистонда топилган.

Вима Такто ҳақида Хитой тарихий йилномаси „Хоу Ханшу“да манбалар учрайди. Йилномада у отаси Кужула Кадфиз билан бирга тилга олинади:

"Қиужиуқуэ (丘就卻) Кужула Кадфиз вафот этганида саксон ёшдан ошган эди. Унинг ўғли Янгаозҳен (хитойча: лíнгйīнг) эҳтимол, Вема Таҳк(ту) ёки, унинг укаси Садаṣкаṇа шоҳ бўлди. У Тянчжу [Шимолий-Ғарбий Ҳиндистон] устидан ғалаба қозонди ва уни назорат қилиш, бошқариш учун генералларни юборади. Юэчжилар ниҳоятда бойиб кетишди. Улар ўз подшоҳларини Кушон шоҳи деб атайдилар, ханликлар эса уларни Гуишуанг деб атайдилар. Уларнинг асл исми Да Юэжи[2].

Вима Тактонинг бошқа Кушон ҳукмдорлари билан алоқаси Канишка томонидан ёзилган Рабатак ёзувида тасвирланган. Канишка ўз даврига қадар ҳукмронлик қилган шоҳлар рўйхатини тузади: Кужула Кадфиз — унинг бобоси, Вима Такто — бобоси, Вима Кадфиз — отаси ва ўзи — Канишка.

Кейинчалик Матдаги Вима зиёратгоҳида топилган ёзувда у Ҳувишканинг бобоси эканлиги ҳам қайд этилган[3].

Манбалар

  1. ↑ Фалк, Ҳаррй (2009). Тҳе наме оф Вема Такҳту. W. Сундерманн, А. Ҳинтзе & Ф. де Блоис (эдс.), Эхегисти монумента — Фесцчрифт ин Ҳоноур оф Ничолас Симс-Wиллиамс (Ираниcа, 17). Wиэсбаден : Ҳаррассоwитз, пп. 105-116.
  2. ↑ Ҳилл (2009), п. 29; алсо ноте 13.16, п. 351, анд Аппендих О, п. 608.
  3. ↑ Аллчин, Раймонд. Арчаэологй оф Афгҳанистан: Фром Эарлиэст Тимес то тҳе Тимурид Период: Неw Эдитион (эн). Эдинбургҳ Университй Пресс, 2019-06-03. ИСБН 978-1-4744-5047-8. 

Адабиётлар

  • Фалк, Ҳаррй (2009). Тҳе наме оф Вема Такҳту. W. Сундерманн, А. Ҳинтзе & Ф. де Блоис (эдс.), Эхегисти монумента - Фесцчрифт ин Ҳоноур оф Ничолас Симс-Wиллиамс (Ираниcа, 17). Wиэсбаден : Ҳаррассоwитз, пп. 105–116.
  • Ҳилл, Жоҳн Э. (2009) Тҳроугҳ тҳе Жаде Гате то Роме: А Студй оф тҳе Силк Роутес дуринг тҳе Латер Ҳан Дйнастй, 1ст то 2нд Cентуриэс CЕ. БоокСурге, Чарлестон, Соутҳ Cаролина. ИСБН 978-1-4392-2134-1.
  • Шрава, Сатя (1985) Тҳе Кушана Нумисматиcс, п 94.

Ташқи ҳаволалар

  • Cоинс оф Вима Такто
  • Ҳилл, Жоҳн Э. 2004. Тҳе Wестерн Регионс аccординг то тҳе Ҳоу Ҳаншу. Драфт аннотатед Энглиш транслатион.[1]