Vindelband

ВИНДЕЛБАНД (Wинделбанд, Wилҳелм) (1848-1915) — немис файласуфи ва аксиология, нео-кантчиликнинг Баден мактаби бошлиғи. Фалсафа, тарих, логика, этика ва кимматдорлар назарияси соҳасида ижод қилган. Винделбанд фалсафа тарихига оид асарларида

(„Қадимги фалсафа тарихи“ (1888)

„Янги Фалсафа тарихи“ (1878-1880)

„Тарих ва табиёт“ (1894)

Винделбанд ўтмишнинг фалсафий таълимотини Кант нуқтаи назаридан келиб чиқиб ёритади. Винделбанд Кант фалсасидаги дуализмни йўқотишга ҳаракат қилади. Винделбанд "нарса ўзидага барҳам беради ва у фалсафани „қадриятлар“ туғрисидаги умумий фан сифатида тушунтиради. Винделбанд табий ва ижтимоий тарихий фанларнинг услубларининг фарқини асослаб беришга ҳаракат қилади. Винделбанднинг фикрича, табиий фанлар „номотетик“, я'ни, умумий қонунларни тадқиқ қилувчи фанлар бўлиб, тарихий фанлар „идиографик“, я'ни хусусийлик, айримлик ҳақида ҳикоя қилувчи фанлардир. Винделбанд қонуниятни тарихий билишнинг етакчи тамойили сифатидаги мохиятини рад этиб, уни „қадриятларга олиб борувчи“ расмий тартиб-қоида сифатида тушунади. Фаннинг бўлиниши тўғрисидаги Винделбанд таълимоти ўз даврининг фалсафий, социологик ва тарихий асарларини ўрганишга ўзининг сезиларли даражада таъсирини кўрсатди.