Vitaly Abalakov
Виталй Микҳайлович Абалаков (рус. Виталий Абалаков Михайлович) (1906-йил 13-йанвар – 1986-йил 26-май[1]) – совет кимёгари, алпинист ва ихтирочи.
| Виталй Микҳайлович Абалаков | |
|---|---|
|
Виталй (ўнгда) укаси Евгений билан бирга (1920-йил) | |
| Таваллуди |
1906-йил 13-январ |
| Вафоти |
1986-йил 26-май (80-ёш) Москва, СССР |
| Касби | ихтирочи |
| Таълими | Д.И.Менделеев номидаги Россия кимё-технология университети |
Унинг укаси машҳур алпинист Евгений Абалаков бўлган. Виталй Аблаков укаси Евгений Аблаков билан бирга 1934-йилда Ленин чўққисини (Помир, 7134 м) забт этган биринчи совет алпинистлари бўлган ва бу тоғнинг чўққисини йана икки маротаба забт этган. 1936-йилда Виталй Аблаков Хон Тангри чўққисига (Тян-Шан, 7439 м) ҳам чиқган, бу ерга чиқиши натижасида у бир неча бармоқлари ва оёғининг бир қисмини кестириб ташлашга мажбур бўлган[2].
У бошчилигидаги „Спартак“ (Москва) жамоаси алпинизм бўйича 12 марта СССР чемпиони бўлган. Шунингдек, у тоғ чанғиси бўйича СССР чемпионатининг бронза медали совриндори бўлган.
Виталй Абалаков 1930-йилларда маҳкамлаш ускуналари, Абалаковча боғлаш услуби ва бошқа кўплаб тоққа чиқиш ускуналари каби ихтиролар билан тақдирланган. Шунингдек алпинистларнинг машғулот жараёнида ишлатиладиган юзга яқин қурилмалар муаллифи[3][4].
Ҳаёти
Виталй Аблаков овчи оиласида туғилган. 1909-йилда онасидан, 1910-йилда отасидан айрилган. Уни Красноярскдаги қариндошлари тарбийалаган.
1925-йилда Менделеев номидаги Москва кимё-технологийалари институтига ўқишга кирган ва у ерни 1930-йилда тугатган[5]. Ленин чўққиси қаҳрамони ва 1938-йилга келиб И гуруҳ ногирони бўлган.
1938-йил 4-февралда у НКВДнинг Москва вилояти бўйича Давлат хавфсизлик бошқармасининг 4-бўлими томонидан ҳибсга олинган. У РСФСР Жиноят кодексининг 58-6-7-11-моддалари бўйича „аксилинқилобий террористик ташкилот“ аъзоси сифатида тергов қилинган[6]. 1938-йилдан 1940-йилгача „немис жосуси“ сифатида қамоқда ўтирган. У билан бирга ҳибсга олинган кўплаб алпинистлар отиб ўлдирилган[4]. 1940-йил 20-февралда оқланган ва қамоқдан озод этилган[6].
Абалаковнинг „Алпинизм асослари“ дарслиги кўплаб тилларга таржима қилинган.
У Москвадаги Кунцево қабристонига дафн этилган.
Мукофотлари
- 1957-йилда Ленин ордени
- 1972-йилда Шон-шараф ордени
- 1943-йилда СССРда хизмат кўрсатган спорт устаси
- 1961-йилда СССРда хизмат кўрсатган мураббий
Манбалар
- ↑ „Греат Руссиан Энcйcлопедиа (2006), Мосcоw: Бол'шая Российская Энcиклопедия Публишер, вол. 1, п. 9“.
- ↑ „Роял Геограпҳиcал Соcиэтй, Тҳе Алпине Cлуб (2011). Моунтаинеэрс. Дорлинг Киндерслей Лтд. п. 240. ИСБН 978-1-409-38331-4.“.
- ↑ „Матт Самет (2011). Тҳе Cлимбинг Диcтионарй: Моунтаинеэринг Сланг, Термс, Неологисмс & Линго: Ан Иллустратед Референcе. Тҳе Моунтаинеэрс Боокс. п. 44. ИСБН 978-1-594-85503-0.“.
- ↑ 4,0 4,1 „Расстрельное время“.
- ↑ Випускники Российского химико-технологического университета им. Д. И. Менделеэва / академик РАН П. Д. Саркисов. – Москва: РХТУ им. Д. И. Менделеэва, 2001. – С. 33. – 147 с. – ИСБН 5-7237-0321-8.
- ↑ 6,0 6,1 „Абалаков Виталий Михайлович (1906) // Открытый список“.