Vladimir Sinzerling
Владимир Владимирович Синзерлинг (1884–1954) – совет сайёҳи, тадқиқотчи, олим, профессор. Илмий йўналишлари: география, гидрология, иқлимшунослик.
| Владимир Владимирович Синзерлинг | |
|---|---|
| Таваллуди |
1884-йил 31-август |
| Вафоти |
1954-йил 15-март Москва, СССР |
| Касби | Географ, климатолог, гидролог |
СССРнинг турли минтақаларида сувни тежашнинг назарий ва амалий муаммоларига бағишланган асарлари билан танилган.
Таржимайи ҳоли

Владимир Синзерлинг 1884-йил 31-августда Санкт-Петербургда франсуз тилида сўзлашувчи Швейцариядан келган руслашган муҳожирлар оиласида туғилган. Отаси – Владимир Карлович Синзерлинг (1854-1899). Онаси – Екатерина Яковлевна Синзерлинг (1864-1922)
В. В. Синзерлингнинг синглиси Екатерина Владимировна Синзерлинг (1887-1979) Петришуле ва Бестужев курсларини тамомлаган, кристаллография соҳасида таниқли мутахассис, геология-минералогия фанлари доктори[1][2][3] бўлган.
1902-йилда Владимир Синзерлинг Император ўрмон хўжалиги институтига ўқишга кирди, аммо маблағ етишмаслиги туфайли ўқишни тўхтатишга мажбур бўлди[4][5]. 1904-1905-йилларда Германияда таниқли тадбиркор Сиэменс оиласида уй ўқитувчиси бўлиб ишлаган. 1909-йилда у Атлантика ва Тинч океанларида денгизчи сифатида сузди. Кейин Владимир Синзерлинг бир неча йил АҚШда турли хил суғориш иншоотларида, жумладан Колорадо дарёси делтасидаги обектда ишчи, техник ва муҳандис бўлиб ишлади.
1913-йилда ўрмон хўжалиги институтини, 1916-йилда эса қишлоқ хўжалиги институтининг муҳандислик факултетини тугатган.
1913-йилдан Амударё делтасида гидрологик тадқиқотларга раҳбарлик қилган, Туркман бош канали лойиҳасида иштирок этган.
1917-йилда у Мурманскдан Пасвик дарёсигача бўлган йўлнинг йўналишини ўрганиш билан шуғулланган. 1918-йилда В. В. Синзерлинг Давлат қурилиш қўмитасининг ташкилий бюроси аъзоси бўлиб, ирригация, мелиорация ва ўрмонларни қайта тиклаш лойиҳаларини тузган. 1924-йилнинг баҳорида Оролбўйи ҳавзасида вужудга келган сув муаммоларини ҳал қилишга ёрдам бериш мақсадида Ўрта Осиё Иқтисодий Кенгаши томонидан Хоразм воҳасига таклиф қилинган В.В. Синзерлинг мавжуд шароит билан яқиндан танишди ва дарё сувларини сўл қирғоқ томон йўналтириш юзасидан зарур амалий маслаҳатлар берди. Кейинчалик таҳлил қилган ма’лумотларини 1927-йилда “Амударё делтасида суғориш ва пахтачилик истиқболлари” номли мақоласида акс эттирди[6]. 800 саҳифалик ушбу илмий иш уни СССРнинг қурғоқчил ерларини тадқиқ этувчи олимлари қаторига қўйди.

1920-1930-йилларда Москва ва Қозон ўрмон хўжалиги ва Воронеж қишлоқ хўжалиги институтларида дарс берган.
1933-йилда Қорақум чўли бўйлаб ўтказилган афсонавий автораллида қатнашди.
1933-йилда Воронеж ўрмон хўжалиги институтида профессор бўлди. „Ўрмон гидрологияси“ монографиясини нашр этади.
1940-1950-йилларнинг бошларида Владимир Синзерлинг СССР Фанлар академиясининг ишлаб чиқариш кучларини ўрганиш кенгашига (СОПС) ишга кирди ва ўзининг илмий фаолиятини СССРнинг Европа текислигидаги ички намлик айланишини ўрганиш билан боғлади[7]. Унинг нашрлари ва Давлат режа комитети ва СССР Вазирлар Советига йўллаган мактублари суғоришни оптималлаштириш ва сувни тежашга бағишланган. Ёзги ёғингарчиликнинг шаклланишида табиий ўсимликларнинг ролини кўрсатиб, В. В. Синзерлинг табиатни ўзгартириш бўйича бепарво режаларга, шу жумладан Полесиэ ботқоқларини қуритишга қарши чиқди.
1952-йил 30-31-майда СССР Фанлар академиясининг География институтида атмосферада намлик айланиши муаммоларига бағишланган йиғилишда у „Табиий сув айланиши ва уларнинг СССР иқлимига таъсири“ маърузасини тақдим этди.
Владимир Синзерлинг 1954-йилда вафот этган. У Санкт-Петербургда Смоленск Лютеран қабристонига дафн этилган[8].
Хотини (1920-йилдан) – Мария Владимировна (1899-1969), чет тиллари ўқитувчиси[9][10].
Ўғиллари – Максим (1927) ва Владимир (1931).
Унинг ҳаёт йўлининг асосий босқичлари ва маҳаллий география ва иқлимшуносликка қўшган ҳиссаси, шунингдек В. В. Синзерлингнинг асосий асарлари рўйхати А. А. Тишковнинг „Ички намлик айланиши ҳақида мунозара: ички география тарихига қўшимча тегинишлар“ мақоласида келтирилган".
Олимнинг самарали фаолияти намлик айланиши ва инсоннинг табиатга таъсирини ўрганиш муаммоларига кенг мутахассисларни жалб қилди. В. В. Синзерлинг иқлим ўзгаришининг кўп асрлик ва дунёвий сиклларини аниқлаш орқали ўзининг илмий фараз ва башоратларини қурди.
Унинг сўнгги асарлари нашр этилмаган ҳолда қолди.
Манбалар
- ↑ „Музыкальное движение в истории Петришуле“. Музей Айседоры Дункан.
- ↑ „История в лицах - Цинзерлинг Е. В.“. Институт кристаллографии имени А. В. Шубникова РАН.
- ↑ „Награждение работников АН СССР“. РАН. 2013-йил 6-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 4-апрел.
- ↑ Среди архивних документов Императорского лесного института (фонд 994 в ЦГИА СПб) сохранилос дело 2669 Цинзерлинга Владимира Владимировича, документи в котором относяця к периоду с 14.06.1902 по 08.04.1913 годи.
- ↑ „ЦГИА СПб. Фонд 994. Опись 4. Дело 2669 — Архивы Санкт-Петербурга“.
- ↑ Цинзерлинг В. В. Орошениэ на Аму-Даре – М.: Упр. водного хозяйства Средней Азии. 1927. – 808 с.
- ↑ Федосеэв И. А. История изучения основних проблем гидросфери – М.: Наука, 1975. – 208 с. – С. 184
- ↑ „Цинзерлинг Владимир Владимирович / Захоронения / Смоленское Лютеранское Кладбище“.
- ↑ М. В. Цинзерлинг, урождённая Полякова – доч известного терапевта, доктора медицини, генерала – главного терапевта российской армии и профессора МГУ Владимира Фёдоровича Полякова (1866—1917).
- ↑ „Поляков Владимир Фёдорович / Летопись Московского университета“.
- Moskvada vafot etganlar
- 1954-yilda vafot etganlar
- 15-martda vafot etganlar
- Sankt-Peterburgda tugʻilganlar
- 1884-yilda tugʻilganlar
- 31-avgustda tugʻilganlar
- Alifbo boʻyicha geograflar
- XX asr geograflari
- Rossiyalik gidrologlar
- Sobiq Ittifoq gidrologlari
- Sobiq Ittifoq geograflari
- Sobiq Ittifoq gidrograflari
- Geograflar