Волфрам рудалари - техника ва иқтисодиётнинг замонавий ривожланган даражасида волфрам миқдорини ажратиб олишда фойда келтирадиган табиий минерал ҳосилалар. Волфрамнинг 20дан ортиқ минерали (волфрамит (Мн, Фе) [WОЖ, шеэлит (CаWО4), гюбнерит Мн[WОЖ ва б.) маълум. В.р. табиатда касситерит (СнО2), молибденит (МоС2), пйх, мис, қўрғошин, соф олтин билан бирга учрайди. Волфрамитда 74—76% гача, шеэлитда 80% гача \ЙУ3бўлади. В. р.да кўп миқдорда тантал ва скандий элементлари қўшимча ҳолида учрайди. В.р. бойитиш ф-каларида турли аралашмалардан тозаланиб, гравитацион, флотацион методлар билан сараланиб, консентрат (50— 60%ли) ҳолига келтирилади. В.р. конлари ҳосил бўлишига қараб грейзен, контакт-метасоматик, гидротермал, пегматит-пневматолит, штокверкли турларга бўлинади ва гранит интрузалари билан генетик боғлиқ. Гидротермал конлар В.р.га бой. Скарнли ва штокверкли турлари энг катта конлар ҳисобланади. В.р. конлари гранитлар кенг тарқалган раёнларда учрайди. Туб конларнинг ювилиб кетишидан волфрамит ва шеэлитли делювиал ва аллювиал сочмалари ҳосил бўлади. В.р.нинг Ўзбекистон (Нурота тоғлари) да, хорижий мамлакатлардан РФ (Байкалорти, Приморе) Қозоғистон, ХХР, КХДР, Бразилия, Боливия, Австралия, Португалия, Перу, Таиланд, АҚСҲ, Мянмада конлари топилган. В. р.нинг 80% га яқини юқори т-рага чидамли қотишмалар, лак-бўёқлар ва коррозияга чидамли материаллар олишда ҳамда электротехника, радиотехника, тиббиётда фойдаланилади.

Адабиётлар

  • ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил