Vulkanizatsiya
Вулканизация - 1) каучукни резинага айлантириш жараёни. В. агентлари (олтингугурт, органик пероксидлар, баъзи синтетик смолалар) иштирокида ёки ионловчи радиация таъсирида амалга оширилади. В.да пластик каучукнинг барча физик-механик хоссалари яхшиланиб, резинага айланади. Каучукни олтингугурт билан ишлаш натижасида тўрсимон тузилиш (структура) ҳосил бўлади. В.ни турли хил органик моддалар ва тезлаткичлар (активаторлар — ЗнО, МгО ва б.) билан тезлатиш мумкин. Бу жараён 140...200° да бажарилади. В. қорақуя иштирокида олиб борилса, тезлиги ортади. Каучукка 0,5—5% олтингугурт қўшилса, камера ва покришка ясаладиган юмшоқ резина ҳосил бўлади. Олтингугурт миқдори 30—50%га етказилса, эластик бўлмаган қаттиқ резина (эбонит) олинади. Каучукни олтингугурт билан В. иссиқ В. дейилиб, уни биринчи марта 1839 й. Ч. Гудир (АҚСҲ) очган. 1846 йилда А. Парке совуқ В. жараёнини таклиф килди. Кейинги вақтларда олтингугурциз ва қиздирмай В. реаксиясини ўтказиш мумкинлиги аниқланди. Ионловчи радиация (кобалтнинг радиоактив гамманурланиши, тезлатилган электронлар оқими) ёрдамида олиб бориладиган В.га радиацион В. дейилади. Бу усулда кимёвий таъсирларга ва иссиққа чидамли резиналар олинади; 2) автомобил, велосипед, мотоциклнинг резина камералари ва покришкаларини ямаш. Махсус аппарат — вулканизатор ёрдамида амалга оширилади; 3) қоғозга кимёвий ишлов бериб, унинг пишиқлигини, қовушоқлигини, электр изоляция хоссаларини яхшилаш; 4) қоғоз ва б. толали материаллардан пишиқ чармсимон материал— вулканфибра олиш. Вулканфибрадан тасмалар, жомадонлар, изоляция пластиналари ва б. буюмлар тайёрланади.
Адабиётлар
- ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |