WАСП-17б

WАСП-17б билан Юпитерни таққослаш
Юпитер
Кашф этилиши
Кашф этилган Давид Р. Андерсон ва бошқалар.[1]
Кашф этилган санаси 11-август, 2009-йил
Аниқлаш усули
Транзит (иккиламчи тутилиш)
Меҳвар таснифи
Катта ярим ўқи 0.0515 (± 0.00034) АУ
Экссентриситети 0.028
Орбитал даври 3.735438 (± 6.8э-06) д
Чекиниш 86.83 [2]
Перигелий аргументи −70
Юлдуз WАСП-17
Физик таснифи
Ўртача радиуси 1.991 (± 0.081)[ноте 1][2][1] РЖ
Массаси 0.486 (± 0.032) МЖ
Ҳарорат 1,550 [3] К
  1. ↑ фор Cасе И ин папер паге 6, отҳерс ранге фром 1.41 то 2.07.

WАСП-17б — WАСП-17 юлдузи атрофида айланиб юрувчи Сcорпиус юлдуз туркумидаги экзосайёра. Унинг кашфиёти 2009-йил, 11-августда эълон қилинган. Бу ретроград орбитага эга бўлган биринчи сайёрадир. Яъни у ўз юлдузининг айланишига қарама-қарши йўналишда айланади. Ушбу кашфиёт анъанавий сайёра шаклланиши назариясига қарши чиқди.[4] Диаметри бўйича WАСП-17б кашф этилган энг катта экзосайёралардан бири бўлиб, Юпитер массасининг ярмига тенг бўлгани учун, уни 2010-йилда маълум бўлган энг шишган сайёрага айлантирди.[5] 2013-йил 3-декабр куни Ҳуббле космик телескопи билан ишлайдиган олимлар экзосайёра атмосферасида сув борлигини аниқлаганликлари ҳақида хабар беришди.[6][7]

WАСП-17б Дицö̀ деб ҳам номланган. Бу ном Коста-Рика томонидан Халқаро Астрономия Иттифоқининг 100 йиллиги муносабати билан НамеЭхоWорлдс кампанияси доирасида танланган. Дицö̀ — худо Сибö̀ Таламанкан мифологиясида биринчи Брибри халқига бериган исм.[8][9] Ҳозирда уни ўз юлдузи ёқиб юбормоқда.

Кашф қилиниши

Англиянинг Стаффордшире шаҳридаги Кеэле университетидан Девид Андерсон бошчилигидаги тадқиқотчилар гуруҳи, Ердан тахминан 1000 ёруғлик йили (310 перcес) узоқликдаги газ гигантини унинг ўз юлдузи WАСП-17 орқали ўтишини кузатиш орқали кашф этди. Бундай фотометрик кузатишлар сайёрамизнинг катталигини ҳам очиб беради. Бу кашфиёт Жанубий Африка Астрономик Обсерваториясидаги телескоп мажмуаси ёрдамида амалга оширилди. Университетларнинг СуперWАСП кенг бурчакли қидирув консорсиумининг иштироки туфайли ушбу гуруҳ томонидан топилган 17-чи экзосайёрага ҳозирги номи берилди.[10]

Генева расадхонаси астрономлари ўша пайтда сайёра массасини ўлчаш ва унинг орбитал экссентриклиги кўрсаткичини олиш учун, унинг радиал тезлиги сайёра орбитаси давомида ўзгариб турганлиги сабабли юлдуз спектрида характерли қизил ва кўк силжишлардан фойдаланишга муваффақ бўлишди. Транзит пайтида Допплер силжишларини синчковлик билан ўрганиш уларга Росситер-МcЛафлин эффекти орқали сайёранинг орбитал ҳаракатининг она-юлдузнинг айланишига нисбатан йўналишини аниқлашга имкон берди.

Орбитаси

WАСП-17б ретроград орбитага эга деб тахмин қилинади (орбитанинг юлдуз айланиш ўқига нисбатан осмонда проексияланган мойиллиги нормал бўлиб, тахминан 149°,[11] орбитанинг кўриш чизиғи мойиллиги билан адаштирмаслик керак. Жадвалда берилган, бу барча транзит сайёралар учун 90° га яқин). Бу уни биринчи кашф этилган сайёрага айлантиради. У сайёранинг Росситер-МcЛаугҳлин эффекти таъсирини юлдузнинг Допплер сигналига ўлчаш йўли билан топилди. Бунда юлдуз ярим шарларидан қайси бири Ерга ёки ундан узоққа бурилса, бир оз кўк ёки қизил силжиш намоён бўлади. Бу эса транзит сайёра томонидан буғланади. . Олимлар сайёра нима учун юлдузнинг айланишига қарама-қарши орбитада айланишини ҳали аниқ билишмайди. Назариялар орасида бошқа сайёра билан деярли тўқнашув натижасида пайдо бўлган тортишиш слингшоти ёки WАСП-17б орбитасини Козаи механизми орқали эгиб, аста-секин ўзгартириш учун ишлайдиган кичикроқ сайёрага ўхшаш жисмнинг аралашуви киради.[12]

Сайёранинг хусусиятлари

WАСП-17б радиуси Юпитерникидан 1,5-2 баравар ва унингмассасининг ярмига тенг. Шундай қилиб, унинг ўртача зичлиги 0,08 дан 0,19 г / см 3 гача, Юпитернинг 1,326 г / см 3[13] ва Ернинг 5,515 г / см 3 (сувнинг зичлиги 1) билан солиштирганда. г/см 3). Ғайриоддий паст зичлик сайёранинг орбитал экссентриклиги ва унинг она-юлдузига яқинлиги (Меркурий ва Қуёш орасидаги масофанинг еттидан бир қисмидан кам) комбинациясининг натижаси бўлиб, тўлқинларнинг эгилувчанлигига ва унинг ички қисмининг исишига олиб келади. Худди шу механизм Юпитернинг йўлдоши Ио нинг кучли вулқон фаоллигига сабаб бўлади. WАСП-39б ҳам худди шундай паст тахминий зичликка эга.

WАСП-17 атмосферасидаги экзосайёра натрий 2018-йилда аниқланган. Аммо 2021-йилгача тасдиқланмаган. Бунинг ўрнига сув, алюминий оксиди (АлО) ва титан гидридининг (ТиҲ) спектрал белгилари аниқланди.[14] Сув карбонат ангидридни сингдириш билан бирга 2022-йилда тасдиқланган.[15]

„Қайноқ Юпитер“ экзосайёраларини таққослаш




Юқори чапдан пастки ўнгга: WАСП-12б, WАСП-6б, WАСП-31б, WАСП- 39б, ҲД 189733 б, ҲАТ-П-12б, WАСП-17б, WАСП-19б, ҲАТ-П-1б ва ҲД 209458 б

Яна қаранг

  • ҲАТ-П-7б, яна бир экзосайёра WАСП-17б эълон қилинган кундан бир кун ўтиб ретроград орбитага эга эканлигини эълон қилинди.
  • ТреС-4б, паст зичликка эга бўлган яна бир йирик экзосайёра
  • Экзосайёра экстремаллари рўйхати

Фойдаланилган адабиётлар

  1. ↑ 1,0 1,1 Андерсон, Д. Р. эт ал. (2010). "WАСП-17б: Ан Ултра-Лоw Денситй Планет ин а Пробабле Ретрограде Орбит". Тҳе Астропҳйсиcал Жоурнал 709 (1): 159–167. дои:10.1088/0004-637Х/709/1/159. 
  2. ↑ 2,0 2,1 "Планет: WАСП-17 б". Тҳе Эхтрасолар Планет Энcйcлопедиа. ҳттп://эхопланет.эу/планет.пҳп?п1=WАСП-17&п2=б. <!--->
  3. ↑ Кҳалафинежад, Сара (2018). "Тҳе атмоспҳере оф WАСП-17б: Оптиcал ҳигҳ-ресолутион трансмиссион спеcтросcопй". Астрономй анд Астропҳйсиcс 618: 13. дои:10.1051/0004-6361/201732029. ҳттпс://www.аанда.орг/артиcлес/аа/абс/2018/10/аа32029-17/аа32029-17.ҳтмл. 
  4. ↑ „А планет гоинг тҳе wронг wай“, Пҳйс Орг.
  5. ↑ Рачел Кауфман. „"Баcкwард" Планет Ҳас Денситй оф Фоам Cоффеэ Cупс“. Натионал Геограпҳиc. Натионал Геограпҳиc Соcиэтй (2009-йил 17-август). Қаралди: 2011-йил 6-феврал.
  6. ↑ „Ҳуббле Траcес Субтле Сигналс оф Wатер он Ҳазй Wорлдс“. НАСА (2013-йил 3-декабр). Қаралди: 2013-йил 4-декабр.
  7. ↑ Манделл, Ави М.; Ҳайнес, Корей; Синукофф, Эван; Мадҳусудҳан, Никку; Бурроwс, Адам; Деминг, Драке (3 Деcембер 2013). "Эхопланет Трансит Спеcтросcопй Усинг WФC3: WАСП-12 б, WАСП-17 б, анд WАСП-19 б". Астропҳйсиcал Жоурнал 779 (2): 128. дои:10.1088/0004-637Х/779/2/128. 
  8. ↑ „Аппровед намес“ (эн). НамеЭхоwорлдс. Қаралди: 2020-йил 2-январ.
  9. ↑ „Интернатионал Астрономиcал Унион | ИАУ“. www.иау.орг. 2022-йил 5-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-август.
  10. ↑ Паул Ринcон. „Неw планет дисплайс эхотиc орбит“. ББC Неwс (2009-йил 13-август). Қаралди: 2009-йил 13-август.
  11. ↑ Амаурй Ҳ.М.Ж. Триауд эт ал.
  12. ↑ Лиса Гроссман (Аугуст 13, 2009). „Планет фоунд орбитинг иц стар баcкwардс“. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам)
  13. ↑ „Жупитер Фаcт Шеэт“. Қаралди: 2009-йил 13-август.
  14. ↑ Тҳе трансмиссион спеcтрум оф WАСП-17 б фром тҳе оптиcал то тҳе неар-инфраред wавеленгтҳс: cомбининг СТИС, WФC3 анд ИРАC датасец, 2021, арХив:2108.13721
  15. ↑ А Cомпреҳенсиве Аналйсис оф WАСП-17б’с Трансмиссион Спеcтрум фром Спаcе-Басед Обсерватионс, 2022, арХив:2203.02434

Ҳаволалар

  • Алехандер, Амир. Сcиэнтисц Детеcт „Wронг-Wай“ Планет. [1] (Wайбаcк Мачине сайтида 2009-08-16 санасида архивланган) Тҳе Планетарй Соcиэтй, Аугуст 12, 2009. Аccессед Аугуст 14, 2009.