Ziyosfera

Walsenburg (Colorado)

Wалсенбург шаҳри — округ маркази ва Ҳуэрфано округи, Колорадо, Америка Қўшма Штатлари аҳолисининг энг асосий бўлган муниципалитети ҳисобланган низомли шаҳар[2][3]. 2020-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, шаҳар аҳолиси 3049 кишини ташкил этди, бу 2010-йилдаги ҳолатдан 3068 кишига[4] кам эди..

Wалсенбург, Cолорадо

Ла Плаза де лос Леонес (Арслонлар Плазаси)
Қонуний шаҳар[1]
Skyline of Walsenburg, Colorado
Мамлакат АҚШ
Майдон 2.99 км2 (1.15 кв ми)
Аҳолиси
 (2020-йил)
 3 049
Зичлиги ауто киши/км2
Вақт минтақаси УТCМоунтаин (МСТ)

Тарихи

Wалсенбург дастлаб 1859-йилда Ла Плаза де лос Леонес номи остида шаклланган. Аҳоли пункти Неw-Мехиcодан бошқалар билан бирга келган кўчманчи Дон Мигел Антонио де Леон шарафига номланган. Wалсенбург номли почта бўлими 1870-йилдан буён фаолият кўрсатиб келмоқда[5]. Жамият илк кўчманчи Фред Wалсен шарафига номланган[6]. Роберт Форд, қонунбузар Жессе Жамеснинг қотили, Wалсенбургда салон ва қимор уйини бирлаштирган; Ғарбий 7-кўча, 320-уйдаги унинг уйи ҳали ҳам сақланиб қолган.  Шаҳар спорт тарихидаги 1933-йил Индианаполис 500дан кейин машҳур газета гаффе („Wилл Оверҳеад“) бўлгани туфайли ҳам эсга олинади[7].

Колорадо кўмир конлари уруши

Асосий мақола: Колорадо кўмир конлари уруши

Wалсенбург 1913-1914-йиллардаги Америка кон ишчиларининг Рокфеллерга тегишли Колорадо ёқилғиси ва темирига қарши иш ташлаш вақтида асосий рол ўйнади, бу воқеа Колорадо кўмир конлари уруши деб номланади. Бу шаҳар Колорадо ва Жанубий темир йўл тўхташ жойи ҳамда 1914-йил 20-апрелдаги Лудлоw қирғинидан олдин ва кейин бир нечта қуролли жанглар бўлиб ўтган жой ҳисобланиб, Колорадо Миллий гвардияси Wалсенбургдан 22 мил жанубдаЛудлоwдаги ҳужумчилар лагерига ўт очиши натижасида ўндан ортиқ аёллар ва болалар ҳалок бўлган. Кўмир иш ташлашлари пайтида Wалсенбургдаги зўравонликларнинг биринчи ҳолатлари „Еттинчи кўча қирғини“ деб номланади, бу қирғинда уч кончи Wалсенбургнинг янги депутатлари томонидан содир этилган отишмада ҳалок бўлган[8].

Wалсенбург жанги (1914-йил 28-29-апрел) Миллий гвардия ва милициянинг 10 кунлик уруши қўзғолончиларга қарши қилинган энг охирги жанги эди[9]. Ҳар икки томондан бир неча эркак, шунингдек, камида бир нафар тинч фуқаро, ҳужумчилар чекиниш вақтида олдин ҳалок бўлган.

Wалсенбург Wоодй Гутҳриэнинг „Лудлоw Массаcре“ номли қўшиғида тилга олинган[10].

ХХИ аср

2013-йил 19-июн куни Испания чўққиларидаги скаутлар жамоаси Шарқий Испания чўққиси яқинида пайдо бўлган ёнғинни пайқаб қолишди, ёнғин кейинги бир неча кун ичида тез тарқалиб, Шарқий чўққи оловига айланиб кетди. Бутун Wалсенбург эвакуация олдидан огоҳлантирилди. Ёнғин натижасида 13,572 акр (54.92 км2) лик майдон ёниб кетди ва 9-июлдаёнғин батамом бартараф этилди[11].

География ва иқлим

Wалсенбург Ҳуэрфано округининг шарқий-марказий қисмида, Кучарас дарёсининг шимолий томонида, Сангре де Кристо тоғлари этакларининг шарқий чеккасида жойлашган. Давлатлараро 25-магистрал шаҳарнинг шарқий чеккаси бўйлаб ўтади, 49, 50 ва 52 магистралларга ҳам шу йўл орқали кириш мумкин. И-25 магистрали шимолга 48 миля (77 км) Пуэблога ва жанубга 36 миля (58 км) Тринидадгача чўзилган. АҚШнинг 160-йўналиши Wалсенбург марказидан ўтади ва Шимолий Ла Вета довони бўйлаб ғарбга 72 миля (116 км) масофаАламосага ва жанубга И-25 билан Тринидадга қадар чўзилган. Колорадо штати 10-автомагистрали Wалсенбургдан шимоли-шарқга 73 миля (117 км) юриб Ла Ҳунтагача боради.

Америка Қўшма Штатлари аҳолини рўйхатга олиш бюроси маълумотларига кўра, Wалсенбургнинг умумий майдони 3.2 квадрат миля (8.2 км2) ни ташкил қилади, мазкур майдоннинг барчаси қуруқлик ҳудудига тўғри келади[4].

Испания чўққилари минтақавий соғлиқни сақлаш маркази Wалсенбургдан 2 миля (3 км) ғарбда, АҚШ 160 магистралида, Латроп давлат боғига кириш рўпарасида жойлашган. Бинода давлат тасарруфидаги фахрий қариялар уйи ва ҳудудга хизмат кўрсатувчи жамоат шифохонаси ўрин эгаллаган.

Wалсенбург нам субтропик иқлимга (Cфа) эга, ёзи иссиқ, ёмғирли кечалари салқин, қиши эса совуқ кечалари одатда қорли бўлади.

Wалсенбург, Cолорадо иқлими
Кўрсаткич Ян Фев Март Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ной Дек Йил
Ўртача максимал, °C 9,4 10,3 14,1 18,8 23,5 28,6 30,9 29,5 26,2 20,6 13,7 8,4 19,5
Ўртача минимал, °C −5,4 −5,1 −2,1 1,5 6,2 10,8 14,1 13,4 9,0 3,1 −1,8 −5,8 3,2
Ёғингарчилик меъёри, мм 21 23 50 52 47 39 52 59 24 30 30 25 452
Манба: НОАА[12]

Маҳаллий диққатга сазовор жойлар ва дам олиш масканлари

Латроп штат боғи, Wалсенбург шаҳар чегарасидан 2 миля (3 км) ғарбда жойлашган бўлиб, Колорадонинг биринчи давлат парки ҳисобланади. У 1,600 акр (6.5 км2) дан ортиқ майдонни эгаллайди. Мартин кўли ва Ҳорсешоэ кўли Колорадо ёввойи табиат бўлими томонидан балиқ овлаш, сув чанғиси, қайиқда сузиш ва реактив учиш сингари хизматларни таклиф қилади. Пиёда сайр қилиш, оромгоҳлар ва бу боғдаги бошқа тадбирлар учун энг яхши маскан ҳисобланади шунингдек бу Колорадодаги голф майдончаси бўлган ягона давлат парки ҳисобланади.

Wалсенбургнинг жануби-ғарбида 10 миля (16 км) узоқликдаги қисми миллий диққатга сазовор жойи Испания чўққилари жойлашган бўлиб, Тҳе Денвер Пост нашри томонидан Колорадонинг етти мўжизасидан бири деб номланган. Wалсенбургни Ла Вета, бошқа тарихий тоғ-кон шаҳарлари ва Тринидад билан боғлайдиган 12-миллий автомагистрал миллий манзарали йўл сифатида тарифланади.

Wалсенбург голф майдони йил давомида очиқ бўлган 9 тешикли умумий голф майдонидир. Шаҳар собиқ мери Мауриcе Брау ва шаҳар кенгашининг саъй-ҳаракатларидан сўнг, 2007-йил 27-майда „Wалсенбург Wилд Wатерс“ номли 2 миллион долларлик аквапаркни ўз фаолиятини бошлади[13].

Демографияси

Аҳоли ўсиш тарихи
Йил Аҳоли %±
1880377—
18909281 462%
19001 033113%
19102 4231 346%
19203 565471%
19305 503544%
19405 85564%
19505 596−44%
19605 071−94%
19704 329−146%
19803 945−89%
19903 300−163%
20004 182267%
20103 068−266%
20203 049−06%
АҚШ аҳолисини рўйхатга олиш[14]

2000-йилги аҳолини рўйхатга олиш[15] ҳолатига кўра, шаҳарда 4182 киши, 1497 хонадон ва 881 оила истиқомат қилган. Аҳоли зичлиги 1,795.2 инҳабитанц пер сқуаре миле (693.1/км2) ни ташкил этган. Ўртача зичлиги 739,6 га тенг бўлган 1723 та уй-жой мавжуд. Шаҳарнинг ирқий таркиби 74,99 % оқ, 4,78 % афро-америкалик, 3,35 % тубжой америкалик, 0,41 % осиёлик, 0,07 % Тинч океани ороллари, 12,46 % бошқа ирқлардан ва 3,95 % икки ёки ундан ортиқ ирққа мансуб ффуқаролардан таркиб топган. Ҳар қандай ирқга мансуб испан ёки латинолар аҳолининг 50,96 фоизини ташкил этади.

Ҳудудда 1497 та уй хўжаликлари бўлиб, улардан 25,9 %и 18 ёшгача бўлган болалари, 41,1 %и эр-хотинлар, 13,8 %и турмуш ўртоғи бўлмаган бевалар ва 41,1 %и оиласизлардан иборат. Барча уй хўжаликларининг 37,3 фоизи жисмоний шахслардан иборат бўлиб, 19,4 фоизи 65 ёш ва ундан катта бўлган ёлғиз яшайдиганқариялардан ташкил топган. Уй хўжаликларининг ўртача катталиги 2,25, оиланинг ўртача катталиги 2,95 кишидан таркиб топган.

Шаҳарда аҳоли ёши хилма-хил бўлиб, 20,9 % 18 ёшгача, 9,3 % 18 ёшдан 24 ёшгача, 31,1 % 25 ёшдан 44 ёшгача, 21,2 % 45 ёшдан 64 ёшгача, 17,5 % 65 ёш ёки ёши каттароқ бўлганлардан иборат. Ўртача ёш 38 га тенг. Ҳар 100 аёлга 133,1 эркак тўғри келади. 18 ва ундан катта ёшдаги ҳар 100 нафар аёлга 141,1нафар эркак тўғри келади.

Таълим

Жон Малл ўрта мактаби маҳаллий ўрта мактаб ҳисобланади. Бу Ҳуэрфано туманидаги Ре-1 ҳудудидаги ягона ўрта мактабдир. 2021-2022-ўқув йилида[16] жами 137 ўқувчи қабул қилинди. Қабул қилинганларнинг 56 % ўғил болалар ва 44 % қиз болалар эди. Талаба-ўқитувчи нисбати 27:1 ташкил этади, бу Колорадо штатидаги ўртача ҳолатдан (15:1) юқоридир. Талабалар жамоасининг 66 % озчилик сифатида танилган, уларнинг аксарияти испанлардир. Озчилик аҳолини рўйхатга олишнинг штатдаги ўртача даражаси 48 % ни ташкил қилади. Битирув даражаси[16] 70-79 % оралиғида, бу давлатнинг ўртача 80 % натижасидан паст кўрсаткичга ҳисобланади.

Таниқли одамлар

Wалсенбургда туғилган ёки яшаган таниқли шахсларга қуйидагилар киради:

  • Хавиэр Атенcио (1919-2017), аниматор [17]
  • Роберт Форд (1861-1892), қотил, салон эгаси [18]
  • Дебора Грегер (1949 йилда туғилган), шоир [19]
  • Маттҳеw Г. Мартинез (1929-2011), АҚШнинг Калифорния штатидаги вакили [20]
  • Френк Олмстеад, Лас-Вегас мери ва Ню-Мексиконинг 18-аудитори
  • Жоҳн Р. Петрус (1923-2013), Висконсин штати қонун чиқарувчис [21]
  • Рой Портер (1923-1998), жазз барабанчиси[22]

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Аcтиве Cолорадо Муниcипалитиэс“. Стате оф Cолорадо, Cолорадо Департмент оф Лоcал Аффаирс, Дивисион оф Лоcал Говернмент. 2009-йил 12-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 31-январ.
  2. ↑ „Cолорадо Cоунтй Сеац“. Стате оф Cолорадо, Департмент оф Публиc Ҳеалтҳ анд Энвиронмент. Қаралди: 2007-йил 31-декабр.
  3. ↑ „Финд а Cоунтй“. Натионал Ассоcиатион оф Cоунтиэс. Қаралди: 2011-йил 7-июн.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 „Деcенниал Cенсус П.Л. 94-171 Редистриcтинг Дата“. Унитед Статес Cенсус Буреау, Унитед Статес Департмент оф Cоммерcе (2021-йил 12-август). Қаралди: 2022-йил 30-июл.
  5. ↑ „Пост оффиcес“. Жим Форте Постал Ҳисторй. Қаралди: 2016-йил 11-июл.
  6. ↑ Даwсон, Жоҳн Франк. Плаcе Намес ин Cолорадо: Wҳй 700 Cоммунитиэс Wере Со Намед, 150 оф Спаниш ор Индиан Оригин. Денвер, CО: Ж. Франк Даwсон Публишинг Cо., 1954 — 51-бет. 
  7. ↑ „Wилл Оверҳеад, а реал но-наме, онcе 'wон' Индй 500 раcе“. Wилмингтон Морнинг Стар (1983-йил 23-май). Қаралди: 2015-йил 22-январ.
  8. ↑ МcГоверн, Георге; Гуттридге, Леонард.
  9. ↑ МcГоверн & Гуттридге, 266.
  10. ↑ Минтз. „"Лудлоw Массаcре" Бй Wоодй Гутҳриэ“. Дигитал Ҳисторй (2018). Қаралди: 2020-йил 21-январ.
  11. ↑ „Эаст Пеак Фире фуллй cонтаинед, бут нот фуллй cонтроллед“. ТҳеДенверЧаннел.cом (2013-йил 9-июл). 2013-йил 12-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 10-октябр.
  12. ↑ „НОWДата - НОАА Онлине Wеатҳер Дата“. Натионал Оcеаниc анд Атмоспҳериc Администратион. 2020-йил 25-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 5-май.
  13. ↑ Реэ, Доротҳй Росе. Wалсенбург, cроссроадс тоwн: а ҳисторй, 1ст, Wалсенбург, Cолорадо: Ноcтурн Индепендент Публишинг, 2006. ИСБН 9780984657216. 
  14. ↑ „Cенсус оф Популатион анд Ҳоусинг“. Cенсус.гов. Қаралди: 2019-йил 21-июл.
  15. ↑ „У.С. Cенсус wебсите“. Унитед Статес Cенсус Буреау. Қаралди: 2008-йил 31-январ.
  16. ↑ 16,0 16,1 „Жоҳн Малл Ҳигҳ Счоол Профиле | Wалсенбург, Cолорадо (CО)“. www.публиcсчоолревиэw.cом. 2022-йил 17-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 17-октябр.
  17. ↑ Пери, Дон. Wоркинг wитҳ Дисней: Интервиэwс wитҳ Аниматорс, Продуcерс, анд Артисц. Охфорд, МС: Университй оф Миссиссиппи Пресс, 2011 — 86–98-бет. 
  18. ↑ Местас, Антҳонй А.. „Ман wҳо шот Жессе Жамес wелл-кноwн ин тҳесе парц“. Тҳе Пуэбло Чиэфтаин (2014-йил 26-ноябр). 2016-йил 11-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 17-июн.
  19. ↑ „Дебора Грегер“. Аcадемй оф Америcан Поэц. Қаралди: 2016-йил 17-июн.
  20. ↑ „Мартинез, Маттҳеw Гилберт, (1929-2011)“. Биограпҳиcал Диреcторй оф тҳе Унитед Статес Cонгресс. У.С. Cонгресс. Қаралди: 2016-йил 17-июн.
  21. ↑ Мемберс оф тҳе Ассемблй. Wисcонсин Блуэ Боок, 1954. Қаралди: 2014-йил 18-март. 
  22. ↑ „Рой Портер“. Тҳе Ласт Пост. Жаззҳоусе.орг. Қаралди: 2016-йил 17-июн.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Walsenburg_(Colorado)" dan olindi