Ziyosfera

Walter de la Mare

Валтер де ла Маре(инглизча Wалтер де ла Маре) (1873-йил 25-апрел, Чарлтон, Кент, Англия — 1956-йил 22-июн, Твикенхем, Мидлсекс), инглиз шоири ва ёзувчиси, франсуз Гугенот қочқинларининг авлоди[1].

Валтер де ла Маре
Асл исми инглизча: Wалтер де ла Маре
Таваллуди 1873-йил 22-апрел
Лондон, Буюк Британия
Вафоти 1956-йил 22-июн
Лондон, Буюк Британия
Ижод қилган тиллари Инглиз тили
Фуқаролиги Buyuk Britaniya bayrogʻi Буюк Британия
Фаолият тури носир, шоир
Жанр лирик шеърият
Мукофотлари Хизматлар учун ордени (Буюк Британия)

Лондонда таҳсил олган ва ёзувчилик фаолиятини бошлашдан олдин (1890-1908) „СтандардОил“ корпорациясида ишлаган. Дастлаб Валтер Рамал тахаллуси остида ёзилган. У болалар ва катталар учун китоблар ёзган. Айниқса, унинг „Иди сюда“ (1923) тўплами „Мемуар Лилипута“ (1921) каби машҳурдир.1947-йилда „Болалар учун танланган ҳикоялар“ нашр этилди.

Ҳаёти

Де ла Мар Кент шаҳрида, Марён Роад, Чарлтон (ҳозирги Гринвич Қироллик туманининг бир қисми) 83-уйда туғилган, қисман франсуз гугенот ипак савдогарлари оиласидан келиб чиққан ва Авлиё Пол собори мактабида таҳсил олган. У Англия банкининг директори Жеймс Эдвард де ла Мар (1811-1877) ва Жеймснинг иккинчи хотини Люси София (1838-1920), Шотландия денгиз жарроҳи ва ёзувчи доктор Колин Аррот Браунингнинг қизи туғилган. Люсининг шоир Роберт Браунинг билан қариндошлиги ҳақидаги таклифнотўғри эканлиги аниқланди. Унинг иккита укаси Френсис Артур Эдвард ва Жеймс Герберт ва тўртта синглиси Флоренс Мери, Констанс Элиза, Этҳел (гўдаклигида вафот этган) ва Ада Мери бор эди. Де ла Маре Валтер исмини ёқтирмагани учун оиласи ва дўстлари томонидан „Жек“ деб номланишни афзал кўрди[2].

У 1890-йилдан бошлаб Лондондаги Стандард Оил офисининг статистика бўлимида ўн саккиз йил давомида оиласини боқиш учун ишлади, аммо шунга қарамай ёзишга вақт топди. 1908-йилда сер Генри Нюболтнинг саъй-ҳаракатлари билан у Фуқаролик Рўйхати пенсиясини олди, бу унга диққатини ёзишга қаратиш имконини берди.

1892-йилда де ла Маре Эсперанза ҳаваскор драматик клубига қўшилди ва у ерда ўзидан ўн ёш катта бўлган этакчи хоним (Констанс) Элфрида Ингпен билан учрашди ва уни севиб қолди. Унинг отаси Уилям Алфред Ингпен тўловга лаёқациз қарздорлар судининг котиби ва қоидалар котиби бўлган.  Улар 1899-йил 4-августда турмуш қуришди ва улар тўрт фарзандли бўлишди: Ричард Герберт Ингпен, Колин, Флоренсия ва Люси Элфрида де ла Мар. Янги оила 1899-йилдан 1924-йилгача Беккенхем ва Анерли шаҳарларида яшаган унинг биринчи шеърлар китоби „ Болалик қўшиқлари“ нашр этилган (Волтер Рамал номи билан); ва Генри Броккенёзилган. Уларнинг Лондон жанубидаги Анерлидаги уйи ҳаёлий чарадес ўйинлари билан ажралиб турадиган кўплаб кечаларга саҳна бўлган .

1940-йилда унинг рафиқаси Элфридага Паркинсон касаллиги ташхиси қўйилди ва умрининг қолган қисмини ногирон бўлиб ўтказди ва охир-оқибат 1943-йилда вафот этди. 1940-йилдан то вафотигача де ла Маре ўша кўчадаги Монтпелиэр Роу, Твикенхемдаги Соутҳ Энд Ҳоуседа яшади. Алфред, Лорд Теннисон бир аср олдин яшаган. „Болалар учун тўпланган ҳикоялар“ (Фабер ва Фабер, 1947) учун у Буюк Британия мавзуси бўйича йилнинг энг яхши болалар китоби деб эътироф этилган ҳолда Кутубхона уюшмасининг йиллик Карнеги медалини қўлга киритди.  Бу мукофотни қўлга киритган биринчи коллексия эди[3].

Де ла Мар 1947-йилда коронар тромбоздан азият чекди ва 1956-йилда бошқасидан вафот этди. У ўзининг охирги йилини асосан тўшакда ўтказди, ўзи севган, лекин ҳеч қачон жисмоний алоқада бўлмаган ҳамширанинг қарамоғида ўтказди. Унинг кули бир вақтлар хор бошлиғи бўлган Авлиё Павлус собори қабрига дафн этилган.

Тасаввури

Де ла Маре тасаввурнинг икки хил „тури“ ни таърифлаган — гарчи „аспектлар“ яхшироқ атама бўлиши мумкин: болалар ва ўғил болалар. Шекспир , Данте ва бошқа буюк шоирлар иккаласи ўртасидаги чегарада ётишган.

Де ла Маренинг таъкидлашича, барча болалар дастлаб болаларча тасаввурга эга бўлиш тоифасига киради, бу одатда ҳаётларининг бир нуқтасида алмаштирилади. У „ Руперт Брук ва интеллектуал тасаввур“  маърузасида болалар „ўз туйғулари билан боғлиқ эмаслигини тушунтирди. Фактлар улар учун хамелеёнларнинг энг жонлиларидир. … Улар фикр юритувчилар, ёлғизлар, факирлардир . , улар борлиқ шовқини ва иситмасидан ва уйғонган ваҳийга қайта-қайта чўкиб кетадилар.“ Унинг таржимаи ҳоли Дорис Росс Маккроссон ушбу парчани қуйидагича умумлаштиради: „Болалар, қисқаси, кўрувчидир“. Ҳаётга бўлган бундай тасаввурни ҳаётий ижодкорлик ва зукколик ёки ҳақиқатдан ҳалокатли узилиш (ёки чекланган маънода иккаласи) сифатида кўриш мумкин.

Ташқи дунёнинг онгга тобора кучайиб бораётган таъсирлари эса „қобиғига шокка тушган салянгоз каби чекинадиган“ болалар тасаввурини қўрқитади. Ўша пайтдан бошлаб ўғил болаларнинг тасаввури, „интеллектуал, таҳлилий тип“ гуллаб-яшнайди.

Вояга этганида (де ла Маре таклиф қилган), болалик тасаввури ё абадий чекинади ёки ҳақиқий дунё билан юзма-юз келиш учун этарлича дадил бўлиб ўсди. Шундай қилиб, катталар ақли спектрининг иккита чегараси пайдо бўлади: ўғил болалар томонидан шакллантирилган ақл " мантиқий " ва " дедуктив ". Болалар томонидан шакллантирилган нарса " интуитив, индуктив „ бўлади“. Де ла Маре учун, „Бири гўзаллик ҳақиқат эканлигини билади, иккинчиси ҳақиқат гўзаллик эканлигини очиб беради.“ Яна бир йўл билан у кўрувчининг шеърият манбаи ичкарида, зиёлининг манбалари эса ташқарида — ташқи — деб айтади. „ҳаракат, нарсаларни билиш ва тажриба“да (Маккроссон атамалари).Де ла Маре шошиб қўшимча қиладики, бу зиёлининг шеъриятини камайтирмайди, лекин унинг ўз хоҳиши қаерда эканлиги аниқ.

Манбалар

  1. ↑ „Британниcа настолная энсиклопедия“ТомИ,АСТ-Астрел, Москва, 2006,ИСБН 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ИСБН 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрел)
  2. ↑ „Фиcтион wиннерс“. Жамес Таит Блаcк Призес: Превиоус Wиннерс. Тҳе Университй оф Эдинбургҳ. Ретриэвед 11 Новембер 2012.
  3. ↑ Пеггй Дентон, „Wалтер де ла Маре — Поэт оф Анерлей анд Соутҳ Эаст Лондон“, Тҳе Норwоод Соcиэтй. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Walter_de_la_Mare" dan olindi