Wernher von Braun
Вернҳер Магнус Максимилиан Фрейҳерр фон Браун (1912-йил 23-март — 1977-йил 16-июн) немис-америкалик аэрокосмик муҳандис[2] ва космик архитектор эди. У нацистлар партияси ва Аллгемеине СС аъзоси, шунингдек, фашистлар Германиясида ракета технологиясини ривожлантириш бўйича етакчи шахс ва АҚШда ракета ва космик технологияларнинг кашшофи эди[3].
| Wернҳер вон Браун | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
Wернҳер Магнус Махимилиан, Фреиҳерр вон Браун 23-март 1912-йил |
| Вафоти |
16-июн 1977-йил (65 ёшда) Алехандриа, Виргиниа, У. С. |
| Касби | Роcкет энгинеэр анд десигнер, аэроспаcе прожеcт манагер |
| Партияси | Нази Партй (1937—1945) |
| Турмуш ўртоғи |
Мариа Луисе вон Қуисторп (турм. 1947) |
| Болалари | 3, инcлудинг Маргрит вон Браун |
| Отаси | Магнус вон Браун |
| Мукофотлари | |
| Имзоси | |
|
| |
1960-йилда унинг гуруҳи НАСАга ассимиляция қилинди, у ерда у янги ташкил этилган Маршалл космик парвозлар маркази директори ва Аполлон космик кемасини Ойга олиб борган Сатурн В супер оғир юк кўтарувчи ракетанинг бош меъмори бўлиб ишлади[4][5]. 1967-йилда фон Браун Миллий муҳандислик академиясига қабул қилинди ва 1975-йилда у Миллий фан медалига сазовор бўлди.
Ёшлиги
Вернхер фон Браун 1912-йил 23-мартда Пруссия Қироллиги, ўша пайтда Германия империяси, ҳозир эса Полшанинг Посен провинсиясидаги Вирсиц кичик шаҳарчасида туғилган[6].
Унинг отаси Магнус Фрейҳерр фон Браун (1878—1972) давлат хизматчиси ва консерватив сиёсатчи эди; Веймар республикаси даврида федерал ҳукуматда қишлоқ хўжалиги вазири бўлиб ишлаган. Унинг онаси Эмми фон Қуисторп (1886—1959) ўзининг ота-онаси орқали ота-онаси орқали ўрта асрлардаги Европа қироллигигача бўлган ва франсуз Филипп ИИИ, даниялик Валдемар И, шотландиялик Роберт ИИИ ва англиялик Эдвард ИИИ авлодларидан бўлган[7]. Вернҳернинг 1970-йилларда Ташқи ишлар вазирлигида Давлат котиби бўлиб ишлаган ғарбий немис дипломати Сигисмунд фон Браун ва укаси Магнус фон Браун бор эди, у ракета олими, кейинчалик Чрйслер компаниясида юқори лавозимли раҳбар бўлган[8].
Оила 1915-йилда Берлинга, Бранденбургга кўчиб ўтди, у ерда отаси Ички ишлар вазирлигида ишлаган. Вернхернинг тасдиғидан сўнг онаси унга телескоп берди ва у астрономияга иштиёқини оширди[9]. Вон Браун ёшлигида виолончел ва пианино чалишни ўрганган ва бир пайтлар бастакор бўлишни хоҳлаган. У бастакор Пол Ҳиндемитдан сабоқ олди. Мавжуд Вернҳернинг ёшлик композицияларининг бир нечта қисмлари Ҳиндемит услубини эслатади[10]:11.У Бетховен ва Бахнинг пианино асарларини хотирадан чалиши мумкин эди. 1925-йилдан бошлаб Вернхер Тюрингиянинг Эркин штати Веймар яқинидаги Эттерсбург қал’асидаги интернат мактабида ўқиди, у ерда физика ва математика фанларини яхши ўзлаштира олмади. У ерда у ракета кашшофи Ҳерманн Обертнинг Диэ Ракете зу ден Планетенрäумен (1923, Бй Роcкет инто Планетарй Спаcе) нусхасини сотиб олди. 1928-йилда ота-онаси уни Шарқий Фризия Шимолий денгизидаги Спиэкероог оролидаги Ҳерманн-Лиэтз-Интернатга (шунингдек турар жой мактаби) кўчиришди. Космосга саёҳат ҳар доим Вернхерни ҳайратда қолдирган ва шу вақтдан бошлаб у ракета муҳандислигига қизиқишини давом эттириш учун физика ва математика билан шуғулланган[11].
Германияда мартаба
1930-йилда фон Браун Аугусте Пиccард томонидан тақдимотда қатнашди. Суҳбатдан сўнг, ёш талаба баланд баландликда ҳаво схарида парвоз қилишнинг машҳур кашшофининг олдига борди ва унга шундай деди: „Биласизми, мен қачондир Ойга саёҳат қилишни режалаштирмоқдаман“. Пиккар далда берувчи сўзлар билан жавоб бергани айтилади.
Манбалар
- ↑ Эдитор, ÖГВ. (2015). Wилҳелм Эхнер Медал. Аустриан Траде Ассоcиатион. ÖГВ. Аустриа.
- ↑ Неуфелд, Мичаэл. Вон Браун: Дреамер оф Спаcе, Энгинеэр оф Wар, Фирст, Винтаге Боокс, 2008 — хв-бет. „Алтҳоугҳ Wернҳер вон Браун гот а доcторате ин пҳйсиcс ин 1934, ҳе невер wоркед а дай ин ҳис лифе тҳереафтер ас а сcиэнтист. Ҳе wас ан энгинеэр анд а манагер оф энгинеэрс, анд ҳе усед тҳат воcабуларй wҳен ҳе wас талкинг то ҳис профессионал пеэрс.“
- ↑ Wернҳер вон Браун: Ҳисторй’с Мост Cонтроверсиал Фигуре?, Ал Жазеэра
- ↑ „СП-4206 Стагес то Сатурн, Чаптер 9“. ҳисторй.наса.гов. Қаралди: 8-март 2015-йил.
- ↑ „Биограпҳй оф Wернҳер вон Браун“. МСФC Ҳисторй Оффиcе. НАСА Маршалл Спаcе Флигҳт Cентер. 2002-йил 11-июнда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Магилл, Франк Н.. Тҳе 20тҳ Cентурй А–ГИ. Диcтионарй оф Wорлд Биограпҳй. Неw Ёрк: Роутледге, 2013 — 440-бет. ИСБН 9781136593345.
- ↑ „Др. Wернҳер вон Браунъи мäлестусекс“, Фüüсикаинституут. Ретриэвед 4 Фебруарй 2011
- ↑ Спирес, Шелбй Г.. Вон Браун'с бротҳер диэс; аидед суррендер. Тҳе Ҳунцвилле Тимес (27-июн 2003-йил), с. 1А. „Магнус вон Браун, тҳе бротҳер оф роcкет пионеэр Wернҳер вон Браун wҳо wоркед ин Ҳунцвилле фром 1950–1955, диэд Сатурдай ин Пҳоэних, Ариз. Ҳе wас 84. Тҳоугҳ нот ас фамоус ас ҳис олдер бротҳер, wҳо диэд ин 1977, Магнус вон Браун маде тҳе фирст cонтаcт wитҳ У.С. Армй троопс то арранге тҳе Герман роcкет теам'с суррендер ат тҳе энд оф Wорлд Wар ИИ.“.
- ↑ Магнус Фреиҳерр вон Браун, Вон Остпреуßэн бис Техас. Эрлебниссе унд зеитгесчичтличе Бетрачтунген эинес Остдеуцчен. Столлҳамм 1955
- ↑ Wард, Боб. Др. Спаcе: Тҳе Лифе оф Wернҳер вон Браун, 2005. ИСБН 978-1-591-14926-2.
- ↑ Биддле, Wайне. Дарк Сиде оф тҳе Моон: Wернҳер Вон Браун, тҳе Тҳирд Реич, анд тҳе Спаcе Раcе (инглизча). W.W. Нортон, 2009. ИСБН 978-0-393-05910-6. Қаралди: 2022-йил 10-январ.