Wҳен Wе Wере Орпҳанс
Wҳен Wе Wере Орпҳанс (таржимаси „Етим бўлган кезларимизда“) – Нобел мукофоти совриндори бўлган британиялик ёзувчи Казуо Ишигуронинг 2000-йилда нашр этилган бешинчи романи. Асар одатда детектив роман жанрига яқин деб таснифланади. Wҳен Wе Wере Орпҳанс 2000-йилги Боокер мукофоти учун номзодлар қисқа рўйхатга киритилган.
| Асл номи | Wҳен Wе Wере Орпҳанс |
|---|---|
| Муаллиф(лар) | Казуо Ишигуро |
| Мамлакат | Буюк Британия |
| Тил | Инглиз тили |
| Жанр(лар)и | Детектив роман |
| Нашр этилган санаси | 2000 |
| Нашриёт | Фабер анд Фабер |
| Саҳифалар сони | 313 |
| ИСБН | 0-571-20516-Х |
| ОCЛC | 50915706 |
Сюжети
Роман қаҳрамони ва ҳикоячиси – инглиз миллатига мансуб Чристопҳер Банкс ХХ аср бошларида Хитойдаги Шанхай халқаро консессияси ҳудудида вояга етади. У болалигида кўп вақтини қўшни уйда яшовчи япон дўсти Акира билан ўйнаб ўтказади. Чристопҳер тахминан ўн ёшга етганида, Британия афюн савдосига алоқадор бўлган отаси сирли тарзда ғойиб бўлади. Орадан кўп ўтмай, отасининг ҳамкори Пҳилип („Унcле Пҳилип“) харид қилиш баҳонасида Чристопҳерни шаҳарнинг гавжум қисмига олиб бориб, кутилмаганда ташлаб кетади. Уйига қайтган Чристопҳер эса афюн савдосининг очиқ танқидчиси бўлган онасининг ҳам йўқолганини аниқлайди.
Шундан сўнг Чристопҳер Англияда, холасининг қарамоғида яшай бошлайди. У мунтазам моддий таъминот олиб туради, бу эса унинг мактабда ва кейинчалик Кембриж университетида таълим олишини таъминлайди. Вояга етгач, Чристопҳер муваффақиятли хусусий детективга айланади, Лондон жамиятида танилган ва ижтимоий йиғинларда талабгир шахс сифатида эътироф этилади. У ижтимоий мавқега интилувчи Сараҳ Ҳеммингс билан мураккаб муносабатлар ўрнатади, бироқ ҳеч қачон уйланмайди; бунинг ўрнига Женнифер исмли етим қизни фарзандликка олади.
1937-йилда Чристопҳер Шанхайга қайтади. Унинг мақсади – ҳаётидаги энг муҳим иш, яъни ота-онасининг йўқолишининг тагига етиш. У кекса бир детектив ёрдамида ота-онаси сақланган бўлиши мумкин бўлган уй манзилини аниқлайди. Бироқ Иккинчи Хитой–Япония уруши давом этаётгани сабабли у ерга етиб бориш ниҳоятда хавфли ва мураккаб бўлади. Чристопҳер ота-онасининг ғойиб бўлишига алоқадор, деб ҳисоблаган Еллоw Снаке лақабли шахс билан учрашишга уринади, аммо бунга муваффақ бўла олмайди.
Вақт ўтиши билан Чристопҳернинг хотираси тобора ишончсиз тус ола бошлайди, ҳақиқат ва хаёл ўртасидаги чегаралар эса аста-секин йўқолади. У мазкур ишни ҳал қилса, қандайдир номаълум глобал фалокатнинг олди олинади, деган эътиқодга қатъий ишониб қолади.
Сараҳ бу пайтга келиб Шанхайда яшаётган эди. У турмушидан бахтли бўлмайди. Шунинг учун, Чристопҳерга бирга қочиб кетишни таклиф қилади. Барча тайёргарлик ишларини айнан Сараҳ амалга оширади ва улар яширин жойда учрашишга келишиб олишади. Учрашув чоғида Чристопҳер „бир зумга чиқиб келиши“ кераклигини айтади ва Сараҳни кутиб қолдириб, ёлғиз ўзи ота-онасига алоқадор деб ҳисоблаган уйни топиш йўлидаги шахсий изланишига отланади. Гарчи йўқолиш воқеалари чорак аср аввал содир бўлган бўлса-да, Чристопҳер ота-онаси ҳануз ўша ерда бўлишига қатъий ишонади ва улар билан боғлиқ ҳақиқатни топишдан муҳимроқ ҳеч нарса йўқ, деб ҳисоблайди. У барча огоҳлантиришларни эътиборсиз қолдириб, уруш гирдобидаги бир полиция бўлинмасида хизмат қилаётган хитойлик қўмондонни ўзига йўл бошловчи бўлишга кўндиради. Бироқ қўмондон япон аскарлари томонидан ўлим хавфи яқинлашаётганини англаб, бундан буён давом этишдан бош тортади. Шунда Чристопҳер ёлғиз давом этишини айтади ва агар ота-онасининг қутқарилиши муносабати билан бўладиган расмий маросимда омма олдида нутқ сўзласа, энди мазкур қўмондоннинг исмини ижобий маънода тилга олиш ниятида эмаслигини билдиради.
Йўл давомида Чристопҳер ярадор бир япон аскарига дуч келади ва уни болаликдаги дўсти Акира деб ўйлайди. Улар биргаликда манзилга етиб боришади, бироқ у ерда Чристопҳернинг ота-онаси йўқ бўлиб чиқади. Орадан кўп ўтмай, япон аскарлари уларни қўлга олади. Ҳарбий ҳаракатларда иштирок этмаган шахс сифатида Чристопҳер асирликда нисбатан яхши муносабат кўради ва кейинчалик Британия консуллигига топширилиб, озод этилади.
Ниҳоят, Чристопҳер Еллоw Снаке билан учрашиш имконига эга бўлади ва бу шахс аслида Пҳилип экани маълум бўлади. Пҳилип Чристопҳерга отаси севгилиси билан Ҳонг Конгга қочиб кетганини, бир неча ҳафта ўтгач эса онаси хитойлик ҳарбий етакчи Wанг Куни ҳақорат қилгани сабабли қўлга олиниб, ушбу саркарданинг канизагига айлантирилганини айтиб беради. Пҳилип бу ўғирлашдан хабардор бўлганини, бироқ уни тўхтатишга ожиз қолганини тан олади. Шунга қарамай, у Чристопҳерни ҳимоя қилиш мақсадида ўғирлик содир бўлган пайтда унинг у ерда бўлмаслигини таъминлаган. Бундан ташқари, у Wанг Ку билан келишувга эришиб, бола учун мунтазам нафақа тўланишини ташкил қилган.
Қабул қилиниши
Боокер мукофотига номзодлар рўйхатига киритилганига қарамай, Wҳен Wе Wере Орпҳанс романи айрим шарҳловчилар томонидан мазмуни юзаки деб баҳоланган. Казуо Ишигуро эса бу асар ҳақида: „Бу менинг энг яхши китобим эмас“, деб таъкидлаган[1].
Манбалар
- ↑ Диски, Члоэ.. „Папербаcк оф тҳе wеэк“ (2001-йил 4-март). Қаралди: 2010-йил 29-июн.