William Baumol
Wиллиам Жаcк Баумол – (талаффузи: Уилям Жек Баумол) (26-феврал 1922-йил, Ню-Ёрк, АҚШ – 2017-йил 4-май, Ню-Ёрк, АҚШ) – Америкалик иқтисодчи, Баумолнинг „Харажат касаллиги“ модели муаллифи.
| Туғилган |
26-феврал, 1922-йил Ню-Ёрк шаҳридаги Жанубий Бронксда |
|---|---|
| Вафот этган |
4-май, 2017-йил Ню-Ёрк, АҚШ |
| Миллати | АҚШ |
| Соҳа | Иқтисод |
| Алма матер | Лондон иқтисодиёт ва сиёсат фанлари мактаби |
| Раҳнамолари | Лионел Роббинс |
| Мукофотлар | Гуггенхайм стипендияси (1956), Жон Рожер Коммонс мукофоти (1977), Франк Сейдман мукофоти (1987), Фелтринелли мукофоти (2005) |
Ҳаёти ва ижоди
Баумол 1922-йилда Ню-Ёркда туғилган. У 1942-йилда Ню-Ёрк шаҳар коллежида бакалавр даражасини ва 1949-йилда Лондон университетида докторлик даражасини олди. Унинг диссертацияси Эркин иқтисодиёт ва давлат назарияси, Ҳарвард университети нашриёти, 1965) маъносининг дастлабки тадқиқоти мукаммал рақобат шароитида „бозор муваффақияцизлиги“. У 1947-йилда Лондон Иқтисодиёт мактабида дарс беришни бошлаган, бироқ 1949-йилда Принcетон университети факултетига қўшилиш учун кетган ва у ерда 1954-йилда профессор бўлган. 1971-йилдан Ню-Ёрк университетида бир вақтда лавозимда ишлаган.
У дифференсиал тенгламаларга асосланган иқтисодий моделлар бўйича биринчи кириш дарслиги бўлган „Иқтисодий динамика: кириш“ (Маcмиллан, 1951; 2-нашр, 1959) муаллифи эди. Унинг савдони максималлаштириш ҳақидаги машҳур мақоласи Бусинесс Беҳавиор, Валуэ анд Гроwтҳ (Ҳарcоурт, Браcе & Wорлд, 1959; 2-нашр, 1966) да қайта нашр этилган. 1966-йилда у В. Г. Бовин билан биргаликда „Ижро санъати: иқтисодий дилемма“ (ХХ аср жамғармаси, 1966) муҳим китобини нашр этди, унинг далиллари „Мувозанациз дилемманинг макроиқтисодиёти“ номли кейинги иншода жамланган. (Мувозанациз ўсишнинг макроиқтисодиёти: шаҳар инқирози анатомияси, Америка иқтисодий шарҳи, 1967-йил июн). Шундан сўнг „Математик иқтисоддаги прекурсорлар: антология“, Лондон Иқтисодиёт мактаби, 1968-йил, С. М. Голдфелд билан ҳаммуаллифликда, унинг муҳаррир ёзувлари иқтисодий фикрнинг лаконик дурдоналаридан иборат. „Атроф-муҳит сиёсати назарияси“, „Прентис-Хол“, 1975-йил, У.Оатес ҳаммуаллифлигида ва „Эcономиcс, Энвиронментал Полиcй анд тҳе Қуалитй оф Лифе“, „Прентис-Халл“, 1979-йил), В.Оатес ва С. А. Батей билан ҳаммуаллифликдаги китоблар. Блекман, атроф-муҳит муаммоларига бозорга асосланган ечимларнинг энг йирик тадқиқотларидир. Бу мавзу кейинги пайтларда Баумол тадқиқотларининг асосий мавзусига айланди. У Ж. Панзар ва Р. Уиллиг билан ҳаммуаллифлик қилган „Мунозарали бозорлар ва саноат тузилмаси назарияси“ (Харкорт, Браcе, Ёванович, 1982) – саноат тузилмалари бўйича йирик тадқиқотини нашр этди, бу аллақачон қизғин баҳс-мунозараларга сабаб бўлди. Унинг асарлари маҳсулдорлик ва Америка етакчигида тадбиркорлик, менежмент ва тўловларнинг тузилиши (Тадбиркорлик, бошқарув ва тўловларнинг тузилиши, МИТ Пресс. , 1993) унинг саноат ташкилотига доимий қизиқишининг яна бир далилидир. Ниҳоят, унинг А. С. Блиндер билан ҳаммуаллифлик қилган „Иқтисодиёт: тамо-йиллар ва сиёсат“ (Ҳаркорт Браcе Ёванович, 1979) китоби вақт синовидан ўтган тўрт ёки бешта кириш иқтисод дарсликларидан биридир. Унинг кўплаб журнал мақолалари Wиллиам Ж. Баумолнинг Танланган иқтисодий ёзувларида тўпланган, таҳририяти Э. Э. Бейли, Ню-Ёрк университети нашриёти, 1976 ва Микротеория: иловалар ва келиб чиқиши. Оригинс, МИТ Пресс, 1986).
Баумол 1978-йилда Шарқий Иқтисодий Ассоциация президенти, 1979-йилда Атроф-муҳит иқтисодчилари уюшмаси президенти, 1967 ва 1981-йилларда мос равишда Америка Иқтисодий Ассоциацияси вице-президенти ва кейин президенти бўлган ва бир қанча Америка ва Европа университетларининг фахрий унвонларини олган. Бундан ташқари, у истеъдодли ёғоч ўймакорлиги ва рассоми, унинг асарлари дунёнинг кўплаб галереяларида намойиш этилган.
Баумолнинг ҳиссаси
Олтмиш-йилдан ортиқ давом этган фаол тадқиқот фаолияти давомида Баумол 40 дан ортиқ китоблар ва профессионал журналларда 500 дан ортиқ мақолалар муаллифи. У ўз эътиборини ҳақиқатан ҳам кенг кўламли масалаларга қаратди ва бу қисқа баҳода уларнинг барчасини санаб ўтишнинг иложи йўқ. Аммо, барибир, унинг баъзи ажойиб ҳиссалари орасида пулга бўлган талабнинг транзаксияларининг Баумол-Тобин модели киради; рақобатбардош бозорлар назарияси; Баумолнинг харажат касаллиги, бу хизмат кўрсатиш соҳалари билан боғлиқ кўтарилган харажатлар билан шуғулланади; унинг савдо даромадини максималлаштириш модели; ва ташқи таъсирлар контекстида Пигувиан солиқларини қайта тиклаш. Бу унинг иқтисодий фикр тарихига оид идроккор асарлари, портфел назариясига қўшган ҳиссаси, капитал бюджети, молия соҳасидаги асарлари, тадбиркорлик ва инновациялар ҳақидаги чуқур ва муҳим ишларини ўз ичига олмайди.
20-асрдаги иқтисодчиларнинг бутун ёзиш гамутини панорамик кўринишга эга бўлишга қизиққан ҳар бир киши учун, менимча, Баумолнинг (2000) 44 бетлик мақоласини ўқишдан кўра яхшироқ жой йўқ. Жоурнал оф Эcономиcс (ҚЖЕ) „Маршалл билмаган нарса: ХХ асрнинг иқтисодиётга қўшган ҳиссаси ҳақида“. Баумол асарнинг бошида айтиб ўтганидек, Алфред Маршаллнинг „Иқтисодиёт тамо-йиллари“ (1890) аллақачон тўртинчи нашрида (1898) бўлган ва 20-аср бошларида бутун дунё иқтисодчилари учун шубҳасиз Инжил бўлган. Шундай қилиб, Маршаллнинг иқтисод тамо-йиллари ХХ аср иқтисодчиларининг ҳиссаларини баҳолашда нол нуқтада созланган.
ҚЖЕ муҳаррирлари хушмуомалалик билан Баумолдан ушбу асарни ишлаб чиқаришни сўрашди. Ўша пайтда Баумол 77 ёшда эди, мос равишда катта эди ва профессионал иқтисодчи сифатида узоқ вақт ишлаган. 2000-йил арафасида бир қатор йирик иқтисодчилар, хусусан, Пол Самуэлсон ва Кеннет Арроw ҳали ҳам атрофида эдилар ва жуда фаол эдилар, бунда Баумолнинг ўзи ҳал қилувчи ва муҳим рол ўйнади.
Асосий нашрлари
- „Cоммунитй Индифференcе“, 1946, РЕС
- „А Cоммунитй Индифференcе Мап: А cонструcтион“, 1949, РЕС.
- „А Формализатион оф Мр. Ҳаррод’с Модел“, 1949, ЭЖ.
- „Тҳе Аналогй бетwеэн Продуcер анд Cонсумер Эқуилибриум Аналйсис“, wитҳ Ҳелен Макоwер, 1950, Эcономиcа.
- Эcономиc Дйнамиcс, wитҳ Р. Турвей, 1951.
- „Тҳе Трансаcтион Деманд фор Cаш: Ан инвенторй-тҳеоретиc аппроач“, 1952, ҚЖЕ.
- „Тҳе Cлассиcал Монетарй Тҳеорй: Тҳе оутcоме оф тҳе дисcуссион“, wитҳ Г. С. Беcкер, 1952, Эcономиcа.
- Wелфаре Эcономиcс анд тҳе Тҳеорй оф тҳе Стате, 1952.
- „Фирмс wитҳ Лимитед Моней Cапитал“, 1953, Кйклос.
- Эcономиc Проcессес анд Полиcиэс, wитҳ Л. В. Чандлер, 1954.
- „Море он тҳе Мултиплиэр Эффеcт оф а Баланcед Будгт“, wитҳ М. Ҳ. Престон, 1955, АЭР.
- „Аccелератион wитҳоут Магнифиcатион“, 1956, АЭР.
- „Вариэтй ин Ретаилинг“, wитҳ Э. А. Иде, 1956 Манагемент Сcиэнcе.
- „Спеcулатион, Профитабилитй анд Стабилитй“, 1957, РЕСтат.
- „Аcтивитй Аналйсис ин Оне Лессон“, 1958, АЭР.
- „Он тҳе Тҳеорй оф Олигополй“, 1958, Эcономиcа.
- „Топологй оф Сеcонд Ордер Линеар Дифференcе Эқуатионс wитҳ Cонстант Cоэффиcиэнц“, 1958, Эcонометриcа.
- „Тҳе Cардинал Утилитй wҳич ис Ординал“, 1958, ЭЖ.
- Бусинесс Беҳавиор, Валуэ анд Гроwтҳ, 1959.
- „Интегер Программинг анд Приcинг“, wитҳ Р. Э. Гоморй, 1960, Эcонометриcа.
- Эcономиc Тҳеорй анд Оператионс Аналйсис, 1961.
- „Wҳат Cан Эcономиc Тҳеорй Cонтрибуте то Манагериал Эcономиcс?“, 1961, АЭР.
- „Питфаллс ин Cонтраcйcлиcал Полиcиэс: Соме тоолс анд ресулц“, 1961, РЕСтат.
- „Тҳе Тҳеорй оф Эхпансион оф тҳе Фирм“, 1962, АЭР.
- „Стоcкс, Флоwс анд Монетарй Тҳеорй“, 1962, ҚЖЕ.
- „Ан Эхпеcтед Гаин-Cонфиденcе Лимит Cритерион фор Портфолио Селеcтион“, 1963, Манагемент Сcиэнcе.
- „Рулес оф Тҳумб анд Оптималлй Имперфеcт Деcисионс“, 1964, АЭР.
- „Деcомпоситион, Приcинг фор Деcентрализатион анд Эхтернал Эcономиcс“, wитҳ Т.Фабиан, 1964, Манагемент Сcиэнcе.
- „Он тҳе Перформинг Арц: тҳе анатомй оф тҳеир эcономиc проблемс“, wитҳ W. Г. Боwен, 1965, АЭР.
- „Инвестмент анд Дисcоунт Ратес Ундер Cапитал Ратионинг“, wитҳ Р. Э. Қуандт, 1965, ЭЖ.
- „Информед Жудгемент, Ригороус Тҳеорй анд Публиc Полиcй“, 1965, Соутҳерн ЭЖ.
- Тҳе Стоcк Маркет анд Эcономиc Эффиcиэнcй, 1965.
- Перформинг Арц: тҳе эcономиc дилемма, 1966.
- „Тҳе Риcардо Эффеcт ин Поинт-Инпут, Поинт-Оутпут Cасе“, 1966, Эссайс ин Матҳематиcал Эcономиcс ин Ҳонор оф Оскар Моргенстерн.
- „Маcроэcономиcс оф Унбаланcед Гроwтҳ: Тҳе анатомй оф урбан cрисис“, 1967, АЭР.
Манбалар
- W. Ж. Баумол, Он тҳе Cарриэр оф а Миcроэcономист, в кн. Реcоллеcтионс оф Эминент Эcономисц, 2, под ред. Ж. А. Крегел (Маcмиллан, 1989).
- Э. Э. Баилей анд Р. Д. Wиллиг, Wиллиам Баумол, в кн. Неw Ҳоризонс ин Эcономиc Тҳоугҳт под ред. W. Ж. Самуэлс (Эдwард Элгар, 1992); Баумол’с Cост Дисеасе: Арц анд Отҳер Виcтимс под ред. Р. Тоwсе (Эдwард Элгар, 1997).
- „Боок оф Мемберс, 1780–2010: Чаптер Б“ (ПДФ). Америcан Аcадемй оф Арц анд Сcиэнcес. Ретриэвед Май 28, 2011.
- „АПС Мембер Ҳисторй“. сеарч.ампҳилсоc.орг. Ретриэвед Жулй 18, 2022.
- „Wиллиам Ж. Баумол“. www.насонлине.орг. Ретриэвед Жулй 18, 2022.
- „Нобел Призе Wиннерс ин Эcономиcс Профилес Индех“. Ретриэвед Фебруарй 3, 2013.
- „Тҳомсон Реутерс Предиcц 2014 Нобел Лауреатес, Ресеарчерс Фореcаст фор Нобел Реcогнитион“. Ретриэвед Април 13, 2016.
- Cоҳен, Патриcиа (Май 10, 2017). „Wиллиам Ж. Баумол, 95, 'Оне оф тҳе Греат Эcономисц оф Ҳис Генератион,' Диэс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес.
- Круэгер, Алан (2001). „Ан Интервиэw Wитҳ Wиллиам Ж Баумол“ (ПДФ). Жоурнал оф Эcономиc Перспеcтивес. 15 (3): 211–231. дои:10.1257/жеп.15.3.211.