Wиллиам Cутҳберт Фаулкнер (1897-йил 25-сентябр – 1962-йил 6-июл) – америкалик ёзувчи. У ўзининг романлари ва қисқа ҳикояларида Миссиссиппи штатидаги Лафаетте округига асосланган хаёлий Ёкнапатаwпҳа округини кўп тасвирлаган. Нобел мукофоти лауреати бўлган Фаулкнер Америка адабиётининг энг машҳур ёзувчиларидан бири бўлган ва жануб адабиётнинг энг буюк ёзувчиси деб ҳисобланган.

Wиллиам Фаулкнер
Таваллуди
Wиллиам Cутҳберт Фаулкнер

25-сентябр 1897-йил
Вафоти 6-июл 1962-йил(1962-07-06)
(64 ёшда)
Бйҳалиа, Миссиссиппи, АҚШ
Таълими Миссиссиппи университети (но дегреэ)
Мукофотлари Адабиёт бўйича Нобел мукофоти (1949) Миллий китоб мукофоти (1951, 1955)Бадиий адабиёт учун Пулицер мукофоти(1955, 1963)
Турмуш ўртоғи
Эстелле Олдҳам (турм. 1929)
Имзоси

Фаулкнер Миссиссиппи штатининг Ню-Албани шаҳрида туғилган ва Миссиссиппининг Оксфорд шаҳарчасида улғайган. Биринчи Жаҳон уруши даврида Канада Қироллик ҳаво кучларига қўшилади, аммо жангда иштирок эта олмайди. Оксфордга қайтганидан сўнг, у Миссиссиппи университетида 3 семестр давомида таҳсил олади, аммо кейин университетни ташлаб кетади. УЯнги Орлеанга кўчиб ўтади ва ўша ерда ўзининг илк романи „Аскар мукофоти“ (1926)ни ёзди. У яна Оксфордга қайтиб боради ва Сарторис (1927) асарини яратади. 1929-йилда у „Шовқин ва ғазаб“ (1929) асарини нашр қилдиради[1].

Малcолм Cоwлейнинг Тҳе Портабле Фаулкнер асари нашрдан чиққанидан сўнг Фаулкнернинг обрўси ошади ва шундан сўнг уни 1949-йилда адабиёт бўйича Нобел мукофоти билан тақдирлашади[2]. Натижада Wиллиам Cутҳберт Фаулкнер Миссиссиппида туғилган ягона Нобел мукофоти совриндори. Унинг иккита асари – „Фабле“(1954) ва "Тҳе Реиверс (1962) бадиий адабиёт бўйича Пулицер мукофотига сазовор бўлди. 1962-йил 6-июлда Фаулкнер юрак ҳуружи сабабли вафот этади. Ралпҳ Эллисон унга „Жанубнинг энг яхши ёзувчиси“ деб тариф берган.

Ҳаёти

Болалиги

Wиллиам Cутҳберт Фаулкнер 1897-йил 25-сентабрда Миссиссиппи штатининг Ню-Олбани шаҳрида[3] Муррй Cутҳберт Фаулкнер (1870–1932) ва Мауд Бутлер (1871–1960)ларнинг тўрт фарзанднинг тўнғичи бўлиб туғилган[4]. Унинг оиласи юқори ўрта табақадан эди, шунга қарамасдан „ эски феодал пахта аристократиясидан ҳам эмас“[5]. Мауд Муррйнинг Техасда чорвадор бўлиш режасини рад этганидан сўнг[6], улар 1902-йилда Миссиссиппи штатининг Оксфорд шаҳрига кўчиб ўтишади[7]. У ерда Фаулкнернинг отаси Миссиссиппи университетининг бизнес менежери бўлишдан олдин аппарат дўконини ташкил қилди[8][7]. Бошқа жойлардаги қисқа муддат давомида яшаганини ҳисобга олмаганда, Фаулкнер умрининг охиригача Оксфордда яшайди[9][10].

Янги Орлеан ва илк романлари

Фаулкнер авлодининг аксарият ёзувчилари Европага саёҳат қилган ва яшаган бўлса, Фаулкнер Қўшма Штатларда ёзишни давом эттиради[11]. Фаулкнер 1925-йилнинг биринчи ярмини кўплаб боҳем рассомлари ва ёзувчилари яшайдиган Янги Орлеанда (Луизиана штати) ўтказади. Кейинчалик март ойидан бошлаб франсуз кварталида яшади[12]. У Янги Орлеанда бўлган вақтларида шеъриятдан ташқари насрда ҳам ижод қилди ва адабий услубини Викториядан модернизмга ўзгартиради[13]. Тҳе Тимес-Пиcаюнеда эса бир нечта қисқа насрий асарлари чоп этилади[14].

Нобел мукофоти

Фаулкнер 1949-йилда адабиёт бўйича Нобел мукофотига „замонавий Америка адабиётига қўшган қудратли ва ноёб ҳиссаси“ учун сазовор бўлади[15]. У яна бир йил ўтиб, 1950-йилда Бертран Расселл мукофоти билан тақдирланди[16].

Асарлари

Фаулкнернинг „Бу ўн учлар“ (1931) номли илк ҳикоялар тўпламига унинг „А Росе фор Эмилй“, „Ред Леавес“, „Тҳат Эвенинг Сун“ ва „Дрй Септембер“ каби энг машҳур (ва тез-тез антологизация қилинган) ҳикоялари киритилади. Унинг асарларида Ёкнапатаwпҳа округи ҳаёлий манзара сифатида тасвирланган[17].

У иккита шеърий тўпламини ёзади ва уларни кичик босма нашрларда чоп қилдиради. "Тҳе Марбле Фаун" (1924) ва "А Греэн Боугҳ" (1933) ва „Книгҳтъс Гамбит“ (1949) тўпламлари шулар жумласидан.

Шунингдек, у 1951-йилда „Ҳикоялар жамланмаси“ ва 1955-йилда „А Фабле“ учун АҚШ Миллий китоб мукофотига икки маротаба сазовор бўлган[18][19].

Танланган асарлари рўйхати

Филмограпҳй

  • Флеш (1932)
  • Тодай Wе Ливе (1933)
  • Тҳе Сторй оф Темпле Драке (1933)
  • Субмарине Патрол (1938)
  • Аир Форcе (1943)
  • То Ҳаве анд Ҳаве Нот (1944)
  • Тҳе Биг Слеэп (1946)
  • Ланд оф тҳе Пҳараоҳс (1955)

Манбалар

  1. ↑ Пҳиллипс (1980), п. 50.
  2. ↑ „Тҳе Нобел Призе ин Литературе 1949“ (эн-УС). НобелПризе.орг. 2020-йил 2-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-январ.
  3. ↑ Минтер (1980), п. 1.
  4. ↑ МWП: Wиллиам Фаулкнер (1897–1962) (Wайбаcк Мачине сайтида Новембер 1, 2015, санасида архивланган), ОлеМисс.эду; аccессед Септембер 26, 2017.
  5. ↑ „Фаулкнер'с Ҳоме, Фамилй анд Ҳеритаге Wере Генесис оф Ёкнапатаwпҳа Cоунтй“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1962-йил 7-июл). 2020-йил 18-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-июн.
  6. ↑ Минтер (1980), п. 7.
  7. ↑ 7,0 7,1 Минтер (1980), п. 8.
  8. ↑ ЎCоннор (1959), п. 4.
  9. ↑ МWП: Wиллиам Фаулкнер (1897–1962) (Wайбаcк Мачине сайтида Новембер 1, 2015, санасида архивланган), ОлеМисс.эду; аccессед Септембер 26, 2017.
  10. ↑ {{Нобелпризе}} темплате миссинг ИД анд нот пресент ин Wикидата.
  11. ↑ Пикоулис (1982), п. их.
  12. ↑ Коч (2007), пп. 55—56.
  13. ↑ Коч (2007), пп. 56, 58.
  14. ↑ Коч (2007), пп. 58.
  15. ↑ „Тҳе Нобел Призе ин Литературе 1949“. Нобелпризе.орг. 2020-йил 2-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 25-июл.
  16. ↑ „Тҳе Нобел Призе ин Литературе 1949: Доcументарй“. Нобелпризе.орг. 2009-йил 31-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 25-июл.
  17. ↑ Пикоулис (1982), п. 2.
  18. ↑ „Натионал Боок Аwардс – 1951“ (Wайбаcк Мачине сайтида Оcтобер 28, 2018, санасида архивланган). Натионал Боок Фоундатион. Ретриэвед 2012-03-31. (Wитҳ эссайс бй Неил Балдwин анд Ҳаролд Аугенбраум фром тҳе Аwардс 50- анд 60-еар анниверсарй публиcатионс.)
  19. ↑ „Натионал Боок Аwардс – 1955“ (Wайбаcк Мачине сайтида Април 22, 2019, санасида архивланган). Натионал Боок Фоундатион. Ретриэвед 2012-03-31. (Wитҳ аccептанcе спеэч бй Фаулкнер анд эссайс бй Неил Балдwин анд Ҳаролд Аугенбраум фром тҳе Аwардс 50- анд 60-еар анниверсарй публиcатионс.)

Ҳаволалар

  • Wиллиам Фаулкнер Виржиния университетидаги ҳужжатлари
  • Гарри Рансом марказидаги Wиллиам Фаулкнер Паперс коллексияси
  • Wиллиам Фаулкнер ишлари китоб шаклида
  • Wиллиам Фаулкнер ишлари
  • Wиллиам Фаулкнер ишлари ва у ҳақидаги асарлар
  • Wиллиам Фаулкнер ишлари аудио шаклда
  • Wиллиам Фаулкнер ИМДбда
  • Рақамли Ёкнапатаwпҳа
  • Виржиниядаги Фаулкнер: Аудио архив
  • Wиллиам Фаулкнер оилавий коллексияси (МУМ00125)