William Henry Harrison
Wиллиам Ҳенрй Ҳаррисон (1773-йил 9-феврал — 1841-йил 4-апрел) — америкалик ҳарбий зобит ва сиёсатчи, Қўшма Штатларнинг тўққизинчи президенти. Wиллиам Ҳенрй Ҳаррисон 1841-йилда сайлангандан 31 кун ўтиб вафот этди ва Қўшма Штатлар тарихидаги энг қисқа президентлик лавозимини эгаллаган.Ўз лавозимида вафот этган Америка Қўшма Штатларининг биринчи президенти бўлади. Wиллиам Ҳенрй Ҳаррисон Қўшма Штатларнинг 23-президенти Бенжамин Ҳаррисон нинг отаси томонидан бобоси эди.
| Wиллиам Ҳенрй Ҳаррисон | |
|---|---|
 | |
| Таваллуди |
1773-йил 9-феврал Чарлз Сити округи, Виржиния, Британия Америкаси |
| Вафоти |
1841-йил 4-апрел (68 ёш) Вашингтон, Д.C., АҚСҲ |
Карера
Wиллиам Ҳенрй Ҳаррисон Виржиния штатининг Чарлес Cитй округида Америка Қўшма Штатларининг асосчиларидан бири бўлган Бенжамин Ҳаррисон В нинг ўғли бўлиб туғилди. Ҳаррисон ўзининг дастлабки ҳарбий карераси давомида 1794-йилда Шимолий-Ғарбий Ҳиндистон урушини тугатган.Америка ҳарбий ғалабаси бўлган Фаллен Тимберс жангида қатнашган. Кейинчалик у 1811-йилда Типпеcаноэ жангида Теcумсеҳ конфедерациясига қарши ҳарбий кучга раҳбарлик қилади ва у ерда „Эски Типпеcаноэ“ лақабини олди. У 1812-йилги уруш пайтида армия генерал-маёри унвонига сазовор бўлди ва Америка пиёдалари ва отлиқ қўшинларини Канададаги Темза жангида ғалаба қозонишига ҳисса қўшади.Ҳаррисоннинг сиёсий карераси 1798-йилда Шимолий-Ғарбий ҳудуд котиби этиб тайинланиши билан бошланади.1799-йилда Америка Қўшма Штатлари Вакиллар Палатасида ҳудуднинг овоз бериш ҳуқуқига эга бўлмаган делегати этиб сайланди. У 1801-йилда янги ташкил этилган Индиана ҳудудининг губернатори бўлади ва Америка ҳинду қабилалари билан кўплаб шартномалар тузади, халқ миллионлаб акр ерларни эгаллайди. 1812-йилги урушдан сўнг, у Огаёга кўчиб ўтади ва у ерда 1816-йилда Қўшма Штатлар Вакиллар палатасида штатнинг 1-округи вакили этиб сайланади. 1824-йилда у Қўшма Штатлар Сенатига сайланади, 1828-йилда Гран Cоломбиа га мухтор вазир этиб тайинланиши туфайли унинг Сенат ваколатлари қисқартирилганди.Ҳаррисон 1836-йилги президентлик сайловларида Уиг партиясидан президентликка номзод сифатида кўрсатилгунга қадар Огаё штатининг Нортҳ Бенд шаҳрида шахсий ҳаётига қайтади.У Демократик вице-президент Мартин Ван Бурен томонидан мағлуб бўлади. Тўрт йил ўтгач, партия уни „Типпеcаноэ ва Тайлер ҳам“ кампанияси шиори остида Жон Тайлер билан яна номзод қилиб кўрсатади. Ҳаррисон 1840-йилги президентлик сайловларида Ван Буренни мағлуб этиб, ғалаба қозонди.Сайланишдан уч ҳафта ўтгач, Ҳаррисон касал бўлиб қолди ва бир неча кундан кейин вафот этди. Конституциядаги идоранинг ваколатлари ва мажбуриятларини ўтказиш бўйича ноаниқлик бартараф этилгандан сўнг, Тайлер президент бўлади. 68 ёшида Ҳаррисон 1980-йилда Роналд Реаган 69 ёшида сайлангунига қадар Америка президентлигини эгаллаган энг кекса одам бўлган. Гарчи у қисқа муддат амалда бўлган бўлса ҳам ва тарихий президентлик рейтингларида ўтказиб юборилган бўлса-да, у ҳиндларга бўлган муносабати ва ихтирочилиги билан эсда қолди.
Шахсий ҳаёти
У Бенжамин Ҳаррисон В ва Элизабетҳ (Бассетт) Ҳаррисонларнинг эттинчи ва энг кенжа фарзанди бўлиб, 1773-йил 9-февралда Чарлес Cитй округидаги Жамес дарёси бўйида Виржиния штатининг Беркли плантациясида туғилган[1]. Аждодлари 1630-йиллардан бери Виржинияда бўлган инглиз миллатига мансуб таниқли сиёсий оила эди[2].У Америка фуқароси сифатида туғилмаган сўнгги Америка президенти бўлади[3]. Унинг отаси Континентал Конгрессда (1774-1777) делегат бўлиб ишлаган.Мустақиллик Декларациясини имзолаган[3]. Унинг отаси Виржиния қонун чиқарувчи органида ва Америка инқилобий уруши пайтида ва ундан кейинги йилларда Виржиниянинг бешинчи губернатори (1781-1784) сифатида хизмат қилган[3].Ҳаррисоннинг акаси Cартер Бассетт Ҳаррисон Вакиллар палатасида Виржинияни вакили бўлган (1793-1799)[4]. Wиллиам Ҳенрй кўпинча ўзини „инқилоб боласи“ деб атаган, чунки у Вашингтон Ёрктоwн жангида инглизларга қарши урушда ғалаба қозонган жойдан атиги 30 мил узоқликда ўсган[5].
Манбалар
- ↑ „Доwдей, Cлиффорд (1957). Тҳе Греат Плантатион. Неw Ёрк: Ринеҳарт & Cо“ (инглизча). 25-август 2022-йил. ОCЛC 679792228.
{{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес|магазине=(ёрдам)CС1 маинт: дате формат () - ↑ „Смитҳ, Ҳоwард; Рилей, Эдwард М., эдс. (1978). Бенжамин Ҳаррисон анд тҳе Америcан Револутион. Виргиниа ин тҳе Револутион. Wиллиамсбург, ВА: Виргиниа Индепенденcе Биcентенниал Cоммиссион. пп. 59–65“ (инглизча). 25-август. ОCЛC 4781472.
{{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес|магазине=(ёрдам); сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам) - ↑ 3,0 3,1 3,2 „"Wиллиам Ҳенрй Ҳаррисон". Тоуринг Оҳио, Ҳеарт оф Америcа“ (инглизча). Қаралди: 25-август.
- ↑ „"Cартер Бассетт Ҳаррисон". Биограпҳиcал Диреcторй оф тҳе Унитед Статес Cонгресс. У.С. Cонгресс“ (инглизча). Қаралди: 25-август 2022-йил.
- ↑ „"Wиллиам Ҳенрй Ҳаррисон: Лифе Бефоре тҳе Пресиденcй". Чарлоттесвилле, Виргиниа: Миллер Cентер оф Публиc Аффаирс, Университй оф Виргиниа“ (инглизча). Қаралди: 25-август 2022-йил.