William Kahan
Wиллиам Мортон Каҳан ёки Wиллиам Каҳан (1933-йил 5-июнда туғилган, Торонто, Онтарио, Канада), канадалик математик ва компютер олими ва 1989-йилги А. М. Туринг мукофоти, информатика соҳасидаги энг юқори мукофот ҳисобланиб, „Рақамли таҳлилга қўшган асосий ҳиссаси“ учун тақдирланган. Каҳан ҳозирда Беркли Калифорния университетида математика, информатика ва электротехника профессори ҳисобланади. Унинг янги илмий изланишларидан бири ИЭЭЭ 754-2008 стандарти устида ишламоқда.
| Wиллиам Каҳан | |
|---|---|
|
Wиллиам Каҳан 2008 | |
| Таваллуди |
Wиллиам Мортон Каҳан 5-июн 1933-йил |
| Фуқаролиги | Cанада |
| Таълими | Торонто университети |
| Касби | Канадалик математик ва компютер олими |
| Мукофотлари | Туринг мукофоти |
Ҳаёти ва иш фаолияти
Каҳан Торонто университетида математика бўйича бакалавр (1954), магистр (1956) ва докторлик (1958) даражасини олди. Фаолиятининг катта қисми Калифорния университетида, Берклида (1969–2008) ўтган. Каҳан 1985-йилда Электр ва электроника муҳандислари институти (ИЭЭЭ) томонидан тасдиқланган сузувчи нуқта стандартини яратишда муҳим рол ўйнади, бу барча замонавий компютерлар томонидан турли хил машиналарда ҳисоб-китоблар бир хил натижаларни беришини таъминлаш учун фойдаланилади.[1]
Унинг ютуқлари орасида „Сузувчи нуқтали рақамларнинг тасвири“ ва операцияларини тавсифловчи ИЭЭЭ 754 стандартини ишлаб чиқиш киради . У шунингдек, базадан қатъи назар, рақамларнинг экспоненсиал ёзувда кўрсатилишини тавсифловчи ИЭЭЭ 854 стандартининг умумлаштирилиши муаллифидир. Шунингдек, 1976-йилда Интел ўзининг и8086/8 ва и432 микропроцессорлари учун сузувчи нуқтали процессорни лойиҳалашни бошлади. Доктор Жон Палмер, Интелни ташқи „Интел“ ёзуви бўлган турли қутилар ичида турли натижаларни ҳисоблашига йўл қўймаслик учун арифметик стандарт кераклигига ишонтирди. Бундан ўн йил олдин Стенфордда Палмер ташриф буюрган профессор Wиллиам Каҳаннинг тижорий аҳамиятга эга арифметикани таҳлил қилишини ва уларнинг аномалиялари ишончли ва портатив рақамли дастурий таъминот нархини қанчалик оширганини баҳолаганини эшитган эди. Каҳан, шунингдек, Ҳеwлетт-Паcкард калкуляторларининг муваффақиятли қаторининг рақамли қобилиятини оширди. Ҳозирда Интелнинг „сузувчи нуқталар“ бўйича менежери бўлган Палмер (кейинроқ вафот этган), Каҳанга и432 ва и8086/8’нинг яқинлашиб келаётган и8087 процессорлари учун арифметикани лойиҳалашда ёрдам бериш учун маслаҳатчи сифатида йўллади.[2]
У шунингдек, унинг шарафига номланган ИЭЭЭ 754 [3] тақдимотида рақамларни қўшишда хатоларни минималлаштириш алгоритмини ишлаб чиқди . Каҳан Ҳисоблаш машиналари ассоциациясига (АCМ; 1994), АҚШ Миллий муҳандислик академиясига (2005) ва Америка санъат ва фанлар академиясига (2003) сайланган. Туринг мукофотидан ташқари, Каҳан АCМ Г. Э. Форсйтҳе Мемориал мукофоти (1972) ва ИЭЭЭ Эмануэл яъни Р. Пиоре мукофоти (2000) билан тақдирланган.[4]
Мукофотлари
- 1989-йил – „Туринг мукофоти“ рақамли таҳлилга қўшган асосий ҳиссаси учун. Ўзгарувчан нуқта ҳисоб-китоблари бўйича биринчи мутахассислардан бири . Каҳан, шунингдек, ўзини „дунёни рақамли ҳисоблар учун хавфсиз қилиш“ вазифасига бағишлади.
- 1994-йил – Ҳисоблаш машиналари уюшмасининг фахрий аъзоси.
- 1997-йил – Жон фон Нейманнинг маърузаси,
- 2000-йил – Эмануэл Пиор мукофоти.