Ziyosfera

William Stanley Jevons

Wиллиам Станлей Жевонс – (талаффузи: Уилям Стенли Жевонс; 1835-йил 1-сентябр— 1882-йил 13-август) – мантиқ, фалсафа ва сиёсий иқтисод профессори. Сиёсий иқтисоддаги математик мактаб ва чегаравий фойдалилик назарияси асосчиларидан бири.

Уилям Стенли Жевонс
Таваллуди 1-сентябр 1835-йил
Ливерпул, Ланкаша, Англия
Вафоти 13-август 1882-йил(1882-08-13)
(46 ёшда)
Денгиздаги Бехҳилл, Сассекс, Англия
Фуқаролиги Британия
Соҳаси Иқтисодиёт, Мантиқ ва Статистика
Иш жойлари Лондон университет коллежи
Машҳур ишлари Маржинал фойдалилик назарияси
Жевонс парадокси
Мукофотлари Лондон Қироллик жамияти аъзоси
Файл:Жевонс’с сигнатуре.жпг

Ирвинг Фишер Жевонснинг "Сиёсий иқтисоднинг умумий математик назарияси" 1862-йилги китоби иқтисоддаги математик усулнинг бошланиши деб таърифлаган[1].

Бу шуни кўрсатдики, иқтисод миқдорлар билан боғлиқ фан сифатида, албатта, математикдир[2]. Бунда у қийматнинг „якуний“ (маргинал) фойдалилик назариясини тушунтириб берди. Жевонснинг иши Карл Менгер томонидан Венада (1871) ва Швейцарияда Лéон Валрас (1874) томонидан қилинган шунга ўхшаш кашфиётлар билан бир қаторда иқтисодий фикр тарихида янги даврни очди. Жевонснинг 19-аср охирида иқтисоддаги маржинал инқилобга қўшган ҳиссаси унинг ўша даврнинг етакчи сиёсий иқтисодчиси ва мантиқчиси сифатидаги обрўсини мустаҳкамлади.

Жевонс 1854-йилда Лондонда табиий фанлар бўйича ўқишни тўхтатди ва Сиднейда таҳлилчи бўлиб ишлади ва у ерда сиёсий иқтисодга қизиқиш уйғотди. 1859-йилда Буюк Британияга қайтиб, у 1862-йилда "Сиёсий иқтисоднинг умумий математик назарияси"ни нашр этди, унда қийматнинг маржинал фойдалилик назарияси ва 1863-йилда "Олтин қийматининг жиддий пасайиши" . Жевонс учун маҳсулотнинг қўшимча бирлигининг истеъмолчиси учун фойдалилиги ёки қиймати у аллақачон эгалик қилган маҳсулот бирликлари сонига тескари боғлиқдир, ҳеч бўлмаганда баъзи муҳим миқдорлардан ташқари.

Жевонс "Кўмир масаласи" (1865) ҳақидаги иши учун жамоатчилик эътирофига сазовор бўлди, унда у Британиянинг кўмир захираларининг босқичма-босқич тугашига эътибор қаратди ва энергия ишлаб чиқариш самарадорлигининг ошиши кам эмас, балки кўпроқ истеъмолга олиб келади деган фикрни илгари сурди[3]. Бу қараш бугунги кунда унинг номи билан аталган Жевонс парадокси сифатида танилган. Ушбу ўзига хос иш туфайли Жевонс бугунги кунда иқтисодиётга „экологик“ нуқтаи назарни ишлаб чиққан биринчи иқтисодчи сифатида қаралади[4] [5] [3]

Ҳаёти ва ижоди

Жевонс Англиянинг Ланкашир штатидаги Ливерпул шаҳрида туғилган. Унинг отаси Томас Жевонс темир савдогар бўлиб, юридик ва иқтисодий мавзуларда ҳам ёзган. Унинг онаси Мери Энн Жевонс Уилям Росконинг қизи эди. Ўн беш ёшида уни Лондонга Университет коллежи мактабига ўқишга юборишди. Тахминан шу даврда у мутафаккир сифатида муҳим ютуқларга қодир эканлигига ишончни шакллантирганга ўхшайди. 1853 йилнинг охирига келиб, университет коллежида икки йил ўқигандан сўнг, у ўзининг севимли фанлари кимё ва ботаника бўлганидан сўнг, у Австралиядаги янги зарбхона учун металлургия таҳлилчиси сифатида таклиф олди. Буюк Британияни тарк этиш ғояси ёқимсиз эди, аммо 1847-йилда отасининг фирмаси муваффақияцизликка учраганлиги сабабли, моддий масалалар муҳим аҳамиятга эга бўлди ва у бу лавозимни қабул қилди. [6]

Жевонс 1854-йил июн ойида Буюк Британиядан Сиднейга жўнаб кетди ва зарбхонада таҳлилчи сифатида иш бошлади. Жевонс ўз ҳамкасби ва рафиқаси билан дастлаб Черç-Хиллда, кейин Петершамдаги Аннангроведа ва Англияга қайтишдан олдин Доубле Байда яшаган. Оиласига ёзган мактубларида у ўз ҳаётини тасвирлаб берди, суратга олди ва Сиднейнинг ижтимоий харитасини тузди. Жевонс беш йилдан сўнг Америка орқали Англияга қайтиб келди[7]..

У ўз лавозимидан воз кечди ва 1859 йилнинг кузида Лондон Университет коллежига талаба сифатида қайта ўқишга кирди. Унга Лондон университетида бакалавр ва магистр даражалари берилган. Энди у асосий эътиборини ахлоқий фанларга қаратди, аммо табиацҳуносликка бўлган қизиқиши ҳеч қачон тугамаган: ҳаёти давомида у илмий мавзуларда вақти-вақти билан мақолалар ёзишни давом эттирди ва физика фанлари бўйича билими унинг муваффақиятига катта ҳисса қўшди. Бош мантиқий иш, "Фан асослари" . Магистратура даражасини олганидан кўп ўтмай, Жевонс Манчестердаги Оуэнс коллежида ўқитувчи лавозимига эга бўлди. 1866-йилда у Оуэнс коллежида мантиқ ва ақлий ва ахлоқий фалсафа профессори ва Кобден сиёсий иқтисод профессори этиб сайланди. [6]

Фойдалилик назарияси

В. Стенли Жевонснинг 42 ёшидаги портрети, ГФ Стодарт томонидан

Жевонс иқтисод ва мантиққа энг ўзига хос ва ўзига хос ҳиссаси бўлган таълимотларга ўз фаолиятида анча эрта келган. Унинг умумий сиёсий иқтисод назариясининг асосий мазмунига айланган фойдалилик назарияси 1860-йилда ёзган хатида амалий жиҳатдан шакллантирилган; [8] ва унинг ўхшашларни алмаштириш ҳақидаги мантиқий тамойилларининг уруғини унинг 1861-йилда ёзган бошқа мактубида илгари сурган „фалсафа фақат нарсаларнинг ўхшашлигини кўрсатишдан иборат бўлади“, деган фикрда бўлиши мумкин. Юқоридаги фойдалилик назарияси, яъни, товарнинг фойдалилик даражаси мавжуд товар миқдорининг узлуксиз математик функсияси эканлиги ва иқтисод моҳиятан математика фанидир, деган назарда тутилган таълимот билан биргаликда аниқроқ шаклга эга бўлди. 1862-йилда Британия ассоциацияси учун ёзилган „Сиёсий иқтисоднинг умумий математик назарияси“ мавзусидаги мақола. Бу қоғоз 1862-йилда ҳам, тўрт йилдан сўнг Жоурнал оф Статистиcал Соcиэтй журналида ҳам эътиборни тортмаган кўринади; Сиёсий иқтисод назарияси пайдо бўлган 1871-йилга қадар Жевонс ўз таълимотларини тўлиқ ривожланган шаклда баён қилди. [6]

Ушбу асар нашр этилгандан кейингина Жевонс олдинги ёзувчилар, хусусан Антуан Августин Курно ва Ҳ. Ҳ. Госсен томонидан математиканинг сиёсий иқтисодга қўлланиши билан танишди. Фойдалилик назарияси тахминан 1870-йилда Австрияда Карл Менгер ва Швейцарияда Леон Валрас томонидан бир оз ўхшаш йўналишларда мустақил равишда ишлаб чиқилган. Айирбошлаш қиймати ва якуний (ёки маржинал) фойдалилик ўртасидаги боғлиқликни аниқлашга келсак, устуворлик Госсенга тегишли, аммо бу ҳеч қандай ҳолатда Жевонс ўзининг янги кашфиёти билан Британия иқтисодига кўрсатган хизматининг катта аҳамиятини камайтирмайди. принципи ва йўли билан у охир-оқибат уни огоҳлантиришга мажбур қилди. У ўзининг ҳукмрон нуқтаи назарга бўлган муносабатида баъзан ўзини ҳеч қандай малакасиз ифода этди: масалан, Сиёсий иқтисод назариясининг бошланишида эълон қилинган, бу қиймат бутунлай фойдалиликка боғлиқ, деган баёнот нотўғри талқин қилинишига олиб келди. Аммо бефарқ омма эътиборини жалб қилмоқчи бўлган ёзувчида маълум бир ортиқча урғу кечирилиши мумкин. [6] Иқтисодиётни қайта шакллантирадиган неоклассик инқилоб бошланган эди. </линк>

Жевонс ординал ва кардинал фойдалилик тушунчаларини аниқ ажратмаган. Кардинал фойдалилик коммунал хизматларнинг нисбий ҳажмини муҳокама қилишга имкон беради, тартибли фойдалилик эса фақат товарларни солиштириш ва қайси маҳсулот энг фойдали бўлганига қараб тартиблаш мумкинлигини англатади. Гарчи Жевонс фойдалиликнинг ординаллиги ёки асосийлиги ҳақидаги мунозаралардан олдин бўлган бўлса-да, унинг математикаси асосий фойдалилик функцияларидан фойдаланишни талаб қилди. Масалан, "Сиёсий иқтисод назарияси" нинг ИИ бобида „Иқтисодий миқдорларнинг ўлчовлари назарияси“ бўлимида Жевонс „Биринчи навбатда, завқ ва оғриқни бир хил миқёсда ўлчанадиган деб ҳисоблаш керак“ деган фикрни айтади., ва шунинг учун бир хил ўлчамларга эга бўлиб, қўшилиши ва айирилиши мумкин бўлган бир хил турдаги миқдорлар. . . ." Ўлчов, қўшиш ва айириш ҳақида гап кетганда, Жевонс интеграл ҳисобини оғир қўллаши каби жиддийликни талаб қилади. Кардиналлик тўғридан-тўғри ўлчанишни англатмайди, бунга Жевонс ишонмайди.

Амалий иқтисодиёт

Иқтисодиёт тамойиллари, 1905-йил
Жевонс портрети 1877-йилда Оммавий фан ойлигида нашр этилган

Бироқ, Жевонс иқтисодий фаннинг фундаментал маълумотлари билан шуғулланадиган назариётчи сифатида эмас, балки амалий иқтисодий масалалар бўйича ёзувчи сифатида биринчи марта умумий эътирофга сазовор бўлди. "Олтин қийматининг жиддий пасайиши" (1863) ва "Кўмир масаласи „ (1865) уни амалий иқтисодиёт ва статистика бўйича ёзувчи сифатида биринчи ўринга қўйди; ва ҳатто унинг Сиёсий иқтисод назарияси ҳеч қачон ёзилмаган бўлса ҳам, у ХИХ асрнинг етакчи иқтисодчиларидан бири сифатида эсда қолади. Иқтисодий асарлари орасида оммабоп услубда ёзилган ва назарий эмас, тавсифловчи “Пул ва айирбошлаш механизми „ (1875); Сиёсий иқтисод бўйича асар (1878); “Меҳнатга нисбатан давлат" (1882) ва вафотидан кейин нашр этилган иккита асари "Ижтимоий ислоҳот усуллари" ва „Валюта ва молия бўйича текширувлар“, унинг ҳаёти давомида алоҳида нашр этилган ҳужжатларни ўз ичига олади. Охирги номли жилд Жевонснинг тижорат инқирозлари ва қуёш доғлари ўртасидаги боғлиқлик ҳақидаги тахминларини ўз ичига олади. У вафоти чоғида иқтисодга оид катта рисолани тайёрлаш билан шуғулланган ва мундарижа тузиб, баъзи боб ва бобларнинг қисмларини тўлдирган эди. Ушбу парча 1905-йилда "Иқтисодиёт тамойиллари: жамиятнинг саноат механизми ҳақидаги рисоланинг бир қисми" ва бошқа мақолалар номи остида нашр этилган. [6]

Кўмир саволида Жевонс, нефтнинг чўққиси мавзусини ёритувчи ёзувчилар томонидан яқинда қайта кўриб чиқилган энергия тüкенмеси бўйича кенг кўламли тушунчаларни қамраб олди. Мисол учун, Жевонс энергия самарадорлигини ошириш одатда энергия сарфини камайтиришини ва шу тариқа энергия сарфини камайтириш ўрнига оширишини тушунтирди, бу таъсир ҳозирда Жевонс парадокси деб номланади. Кўмир масаласи ресурсларнинг камайиши назариясининг парадигматик тадқиқоти бўлиб қолмоқда. Жевонснинг ўғли Х. Стенли Жевонс 1915-йилда 800 бетлик кейинги тадқиқотини нашр этди, унда назарий жиҳатдан чекланган ресурснинг қайта тикланадиган захираларини баҳолашнинг қийинчиликлари батафсил муҳокама қилинади[9].

1875-йилда Жевонс Британия фанни ривожлантириш ассоциацияси йиғилишида "Қуёшли доғлар даврининг маккажўхори нархига таъсири" ҳақидаги мақолани ўқиди. Бу оммавий ахборот воситаларининг эътиборини тортди ва турли циклик ҳодисалар ва қуёш доғлари ўртасидаги боғлиқлик ҳақидаги даъволар учун сунспоттерй сўзининг пайдо бўлишига олиб келди. Кейинчалик „Тижорат инқирозлари ва қуёш доғлари“ номли асарида [10] Жевонс бизнес сиклларини таҳлил қилиб, иқтисодиётдаги инқирозлар тасодифий ҳодисалар бўлмаслиги, балки олдинги аниқ сабабларга асосланган бўлиши мумкинлигини таклиф қилди. Концепцияни аниқлаштириш учун у қуёш доғлари билан бизнес цикллари билан боғлиқ статистик тадқиқотни тақдим этди. Унинг фикрича, қуёш доғлари об-ҳавога таъсир қилган, бу эса ўз навбатида экинларга таъсир қилган. Экин ўзгаришлари кейинчалик иқтисодий ўзгаришларга олиб келиши мумкин. Кейинги тадқиқотлар шуни кўрсатдики, қуёшли об-ҳаво биржа даромадларига кичик, аммо сезиларли ижобий таъсир кўрсатади, эҳтимол бу трейдерларнинг кайфиятига таъсир қилади[11].

Мантиқ

2006-йилда Сидней Поwерҳоусе музейида Жевонснинг Мантиқий пианиноси

1864-йилда Жевонс "Пуре Логиc" ни нашр этди; ёки, Миқдордан ташқари Сифат мантиғи, Бу Булнинг мантиқ тизимига асосланган эди, лекин у ушбу тизимнинг нотўғри математик кийими деб ҳисоблаган нарсадан озод қилинган. 1866-йилда у барча мулоҳазаларнинг буюк ва умуминсоний принципи деб ҳисоблаган нарса унга тушди; ва 1869-йилда Жевонс "Ўхшашларни алмаштириш" сарлавҳаси остида ушбу асосий таълимотнинг эскизини нашр этди[12]. У бу тамойилни энг содда шаклда шундай ифодалаган: „Бирор нарсага нисбатан нима тўғри бўлса, шунга ўхшаш нарса ҳам тўғри бўлади“ ва у унинг турли хил қўлланишини батафсил ишлаб чиқди [6], шу жумладан оддий мантиқий хулоса чиқариш усули бўлган мантиқий абакус. этикетли ёғоч тахталардан ташкил топган ҳақиқат жадвалини манипуляция қилиш[13] [14]. У операцияларни оддий механизм ёрдамида амалга ошириш мумкинлигини таъкидлади ва кейинчалик 1869-йилда ўзининг техник хусусиятларидан қурилган „мантиқий машина“ га эга бўлди, уни тик турган пианинога ўхшашлиги сабабли баъзан „Мантиқий пианино“ деб ҳам аташади[15] [16] [17]. Машина 1870-йилда Қироллик жамияти олдида намойиш этилган. </линк>

Кейинги йили мантиқ бўйича бошланғич дарслар пайдо бўлди, у тез орада инглиз тилидаги мантиқ бўйича энг кўп ўқиладиган бошланғич дарсликка айланди. Бу орада у 1874-йилда "Фан асослари" номи остида пайдо бўлган анча муҳимроқ мантиқий рисола билан шуғулланади. Жевонс бу асарида соф мантиқ ва ўхшашларни алмаштириш ҳақидаги аввалги асарларининг мазмунини ўзида мужассам этган; у, шунингдек, индüксиён, дедуксиянинг оддийгина тескари ишланмасидир, деган фикрни баён қилди ва ривожлантирди; у эҳтимолликнинг умумий назариясини, эҳтимол ва индуксия ўртасидаги муносабатни ёрқин тарзда кўриб чиқди; ва унинг турли хил табиий фанларни билиши унга мантиқий таълимотнинг мавҳум характерини кўпинча батафсил ишлаб чиқилган аниқ илмий иллюстрациялар орқали энгиллаштиришга имкон берди. [6] Бунга мисол қилиб, унинг криптографияда бир томонлама функсиялардан фойдаланиш ҳақидаги муҳокамаси, шу жумладан, очиқ калитли криптографияда фойдаланишни башорат қилган бутун сон факторизацияси муаммоси ҳақидаги фикрлари. </линк> Жевонснинг умумий индуксия назарияси Wҳеwелл томонидан асос солинган ва Жон Стюарт Милл томонидан танқид қилинган назариянинг қайта тикланиши эди; лекин у янги шаклда қўйилди ва Wҳеwелл экспозициясини ҳужумга очиқ қилиб қўйган баъзи муҳим бўлмаган қўшимчалардан холи эди. Асар, умуман олганда, 19-асрда Буюк Британияда пайдо бўлган мантиқий таълимотга қўшган энг муҳим ҳиссалардан бири эди. „Миллнинг “Мантиқ тизими" га қараганда камроқ жозибали ёзилган бўлса-да, Фан асослари илмий амалиёт фактларига яқинроқ бўлган китобдир." [18] Унинг "Дедуктив мантиқ бўйича тадқиқотлари" асосан ўқувчилар фойдаланиши учун машқлар ва масалалардан иборат бўлиб, 1880-йилда нашр этилган. 1877-йилда ва ундан кейинги йилларда Жевонс Милл ҳақидаги баъзи мақолаларини Cонтемпорарй Ревиэw нашрига киритди, у уларни кейинги мақолалар билан тўлдиришни ва охир-оқибат Милл фалсафасини танқид қилиш сифатида жилдда нашр этишни мақсад қилган. Бу ва бошқа мақолалар Жевонс вафотидан кейин унинг олдинги мантиқий рисолалари билан бирга "Соф мантиқ" ва бошқа кичик асарлар номли жилдда қайта нашр этилган[19]. Миллни танқид қилишга бағишланган мақолаларда жуда кўп моҳир ва кўп нарса бор, лекин умуман олганда уларни Жевонснинг бошқа асарлари билан бир қаторда ўрин олган деб бўлмайди. Унинг кучи танқидчи сифатида эмас, балки асл мутафаккир сифатидаги қудратида эди; ва у мантиқчи, иқтисодчи ва статистик сифатидаги конструктив фаолияти билан эсда қолади. [6]

Жевонснинг рақами

Жевонс ўзининг 1874-йилда чоп этилган "Принcиплес оф Сcиэнcе" китобида шундай ёзган:

„Ўқувчи қайси икки рақамни бир-бирига кўпайтирилса, 8,616,460,799 сон ҳосил бўлишини айта оладими? Менимча, буни мендан бошқа ҳеч ким билиши даргумон.“ [20]

Бу Жевонс рақами сифатида танилди ва 1889-йилда Чарлз Ж. Буск, [21] 1903-йилда Деррик Норман Леҳмер, [22] ва кейинчалик Соломон В. Голомб томонидан чўнтак калкуляторида факторланган[23]. Бу иккита туб соннинг кўпайтмаси, 89,681 ва 96,079.

Геометрия

Жевонснинг замондошларидан бири, Эвклид бўлмаган геометрияга қизиққан Ҳерманн фон Ҳелмголц [24] икки ўлчовли мавжудотларнинг иккита гуруҳини бир гуруҳ текисликда, иккинчиси эса шар юзасида яшайдиган ҳолда муҳокама қилди. Унинг таъкидлашича, бу жонзотлар икки ўлчовга киритилганлиги сабабли, улар Эвклид геометриясининг текислик версиясини ишлаб чиқадилар, аммо бу сиртларнинг табиати ҳар хил бўлгани учун улар бу геометриянинг жуда бошқача версияларига келишади. Кейин у ушбу далилни уч ўлчовга кенгайтирди ва бу фазовий идрокнинг математик ҳақиқатга алоқаси ҳақидаги асосий саволларни туғдиришини таъкидлади[25] [26] [27].

Жевонс ушбу мақолага деярли дарҳол жавоб берди. Ҳелмголц одамларнинг космосни қандай идрок этишига эътибор қаратган бўлса, Жевонс геометриядаги ҳақиқат масаласига эътибор қаратди. Жевонс, Ҳелмголцнинг аргументи геометриянинг Эвклид аксиомалари қўлланилмайдиган вазиятни яратишда жиддий бўлса-да, у бу аксиомаларнинг ҳақиқатига ҳеч қандай таъсир кўрсатмаслигига ишонди. Шундай қилиб, Жевонс ҳақиқат ва қўлланиши ёки идрок ўртасидаги фарқни келтириб чиқаради ва бу тушунчалар геометрия соҳасида мустақил эканлигини кўрсатади.

Жевонс геометрия фазовий ҳақиқатни ҳисобга олмасдан ишлаб чиқилган деб даъво қилмади. Бунинг ўрнига, у ўзининг геометрик тизимлари ҳақиқатнинг тасвири эканлигини, аммо ҳақиқатни идрок этиши мумкин бўлган нарсадан устунроқ эканлигини айтди[28]. Жевонс, Ҳелмголцнинг чексиз кичик тушунчаси билан боғлиқ аргументида нуқсон борлигини таъкидлади. Ушбу концепция бу мавжудотларнинг геометрия ва фазо ҳақида жуда кичик миқёсда қандай фикр юритишини ўз ичига олади, бу Ҳелмголцнинг глобал миқёсда қабул қилган мулоҳазалари билан бир хил эмас. Жевонснинг таъкидлашича, Эвклид муносабатлари Ҳелмголц яратган турли сценарийларда маҳаллий даражада камайиши мумкин ва шунинг учун мавжудотлар Эвклид хусусиятларини бошқача кўринишда бошдан кечиришлари керак эди. Масалан, Жевонс шарнинг юзасида яшовчи икки ўлчовли мавжудотлар текисликни қуриши ва ҳатто ундан юқори ўлчамдаги тизимларни қуришга қодир бўлиши керак ва улар бундай вазиятларни ҳақиқатда идрок эта олмасалар ҳам, буни очиб беришини таъкидладилар. уларнинг назарий мавжудлигида фундаментал математик ҳақиқатлар[29].

1872-йилда Ҳелмголц Жевонсга жавоб берди, у Жевонс Хелмголц нима учун геометрик ҳақиқат фазовий идрок этиш ҳақиқатидан алоҳида бўлиши кераклигини кўрсата олмаганлигини даъво қилди. Ҳелмголц Жевонснинг ҳақиқат таърифини ва хусусан, тажриба ҳақиқатини танқид қилди. Ҳелмголц тажриба ҳақиқати ва математик ҳақиқат ўртасида фарқ бўлиши кераклигини ва ҳақиқатнинг бу версиялари мутлақо изчил эмаслигини таъкидлайди. Ҳелмголц ва Жевонс ўртасидаги бу суҳбат 19-аср охирида Эвклид бўлмаган геометриянинг киритилишидан кейин ҳақиқат ва идрок ўртасидаги давом этаётган мунозаранинг микрокосмоси эди[30].

Шахсий ҳаёти

1867-йилда Жевонс отаси жон Эдвард Тейлор Манчестер Гуардиан асосчиси бўлган Ҳарриэт Энн Тейлорга турмушга чиқди. Жевонс соғлиғи ва уйқусизликдан азият чекди ва кенг мавзуларни қамраб олган маърузаларни ўтиб беришни жуда оғир деб топди. 1876-йилда Лондон Университет Коллежида, Оуэнс профессорлигини сиёсий иқтисод профессорлигига алмаштиришдан хурсанд эди. Саёҳат ва мусиқа унинг асосий дам олиш манбаи эди; аммо унинг соғлиғи ёмон бўлиб қолди ва у депрессиядан азият чекди. У ўзининг профессорлик вазифаларини тобора жирканч деб топди ва адабий асар босими унга захира куч қолдирмаслигини ҳис қилиб, 1880-йилда бу лавозимни тарк этишга қарор қилади. 13-август 1882-йилда у Хастингс яқинида чўмилиш пайтида чўкиб кетади.[6]

Жевонс насроний унитар сифатида тарбияланган[31]. Журналларидан парчалар у ўлимигача насроний эътиқодларига содиқ қолганлигини кўрсатади. У Ҳампстеад қабристонига дафн этилган[32].

Китоблари

Мақолалари

Манбалар

  1. ↑ Ирвинг Фишер, 1892. Матҳематиcал Инвестигатионс ин тҳе Тҳеорй оф Валуэ анд Приcес, Аппендих ИИИ, „Тҳе Утилитй анд Ҳисторй оф Матҳематиcал Метҳод ин Эcономиcс“, п. 109
  2. ↑ W. Станлей Жевонс, 1871.Тҳе Принcиплес оф Политиcал Эcономй, п. 4.
  3. ↑ 3,0 3,1 Мартíнез-Алиэр, Жуан. Эcологиcал Эcономиcс: Энергй, Энвиронмент анд Соcиэтй.. Охфорд: Басил Блаcкwелл, 1987. ИСБН 978-0631171461. 
  4. ↑ Георгесcу-Роэген, Ничолас. Тҳе Энтропй Лаw анд тҳе Эcономиc Проcесс. (Фулл боок аccессибле ат Сcрибд), Cамбридге, Массачусетц: Ҳарвард Университй Пресс, 1971. ИСБН 978-0674257801. 
  5. ↑ Боулдинг, Кеннетҳ Э.. Эволутионарй Эcономиcс.. Беверлй Ҳиллс: Саге Публиcатионс, 1981. ИСБН 978-0803916487. 
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 Кейнес 1911.
  7. ↑ Wиллиам Станлей Жевонс, Леттерс анд Жоурнал [1886] (виэwед 3 Септембер 2016), ҳттпс://олл.либертйфунд.орг/титлес/жевонс-леттерс-анд-жоурнал#лф1357_ҳеад_007 ; Сcан Жоурнал, ҳттп://сcан.нет.ау/сcан/жоурнал/дисплай.пҳп?жоурнал_ид=62 ; WМ Жевонс Албум, Рйландс Cоллеcтион, Университй оф Манчестер, ҳттп://энриқуэта.ман.аc.ук:8180/луна/сервлет/с/2мҳ2г8[сайт ишламайди]
  8. ↑ Леттерс анд Жоурнал оф Wиллиам Станлей Жевонс Ҳис Wифе: . Лондон: Маcмиллан, 1886 — 151-бет. 
  9. ↑ Жевонс, Ҳ. Станлей Жевонс, (1915) Тҳе Бритиш Cоал Траде. Лондон: Кеган Паул, Тренч анд Трüбнер; (cомплете техт аваилабле ат Гоогле Боокс) сеэ эспеcиаллй пп. 718 фф.
  10. ↑ Жевонс, Wиллиам Станлей (14 Новембер 1878). „Cоммерcиал cрисес анд сун-споц“, Натуре хих, пп. 33–37.
  11. ↑ Ҳиршлеифер, Давид анд Тйлер Шумwай (2003). „Гоод дай суншине: стоcк ретурнс анд тҳе wеатҳер“, Жоурнал оф Финанcе 58 (3), пп. 1009–32.
  12. ↑ 12,0 12,1 Жевонс, Wиллиам Станлей. Тҳе Субститутион оф Симиларс: Тҳе Труэ Принcипле оф Реасонинг, Деривед фром а Модифиcатион оф Аристотле'с Диcтум (эн). Маcмиллан, 1869 — 55-бет. „логиcал абаcус.“ 
  13. ↑ Ин Тҳе субститутион оф симиларс, ҳе гивес а десcриптион оф ҳис „логиcал абаcус“ он пп. 55фф, wҳич „ис эхтраcтед фром тҳе Проcеэдингс оф тҳе Соcиэтй фор 3д Април, 1866, п. 161.“
  14. ↑ Проcеэдингс оф тҳе Манчестер Литерарй анд Пҳилосопҳиcал Соcиэтй (эн), 1866 — 161-бет. 
  15. ↑ Махфиэлд, Cливе. Десигнус Махимус Унлеашед! (эн). Неwнес, 1998 — 359-бет. ИСБН 9780750690898. 
  16. ↑ „Тҳе Рутҳерфорд Жоурнал - тҳе Неw Зеаланд Жоурнал фор тҳе Ҳисторй анд Пҳилосопҳй оф Сcиэнcе анд Течнологй“.
  17. ↑ Жевонс, Wиллиам Станлей. "Он тҳе мечаниcал перформанcе оф логиcал инференcе", Пҳилосопҳиcал Трансаcтионс оф тҳе Роял Соcиэтй 160 (1870), 497-518 wитҳ 3 платес.
  18. ↑ "Жевонс, Wиллиам Станлей", ин Тҳе Cонcисе Энcйcлопедиа оф Wестерн Пҳилосопҳй анд Пҳилосопҳерс (1960), Неw Ёрк: Ҳаwтҳорн.
  19. ↑ Wиллиам Станлей Жевонс. Пуре логиc анд отҳер минор wоркс Роберт Адамсон: . Лондон: МаcМиллан, 1890. 
  20. ↑ Принcиплес оф Сcиэнcе, Маcмиллан & Cо., 1874, п. 141.
  21. ↑ Буск, Чарлес Ж. (1889). "То Финд тҳе Фаcторс оф анй Пропосед Нумбер". Натуре 39 (1009): 413–415. дои:10.1038/039413c0. ҳттпс://арчиве.орг/стреам/натурежоурнал39лондуофт#паге/412/моде/2уп. 
  22. ↑ Леҳмер, Д. Н., „А Тҳеорем ин тҳе Тҳеорй оф Нумберс“, реад бефоре тҳе Сан Франcисcо Сеcтион оф тҳе Америcан Матҳематиcал Соcиэтй, 19 Деcембер 1903.
  23. ↑ Голомб, Соломон. „Он Фаcторинг Жевонс' Нумбер“, Cрйптологиа, вол. ХХ, но. 3, Жулй 1996, пп. 243–44.
  24. ↑ Ричардс, Жоан. Матҳематиcал Висионс: Тҳе Пурсуит оф Геометрй ин Виcториан Энгланд. Аcадемиc Пресс, 1988 — 77-бет. 
  25. ↑ Ҳелмҳолтз Ахиомс оф Геометрй
  26. ↑ Ричардс, Жоан. Матҳематиcал Висионс: Тҳе Пурсуит оф Геометрй ин Виcториан Энгланд. Аcадемиc Пресс, 1988 — 78-бет. 
  27. ↑ Ричардс, Жоан. Матҳематиcал Висионс: Тҳе Пурсуит оф Геометрй ин Виcториан Энгланд. Аcадемиc Пресс, 1988 — 84-бет. 
  28. ↑ Ричардс, Жоан. Матҳематиcал Висионс: Тҳе Пурсуит оф Геометрй ин Виcториан Энгланд. Аcадемиc Пресс, 1988 — 86–87-бет. 
  29. ↑ Ричардс, Жоан. Матҳематиcал Висионс: Тҳе Пурсуит оф Геометрй ин Виcториан Энгланд. Аcадемиc Пресс, 1988 — 87–88-бет. 
  30. ↑ Ричардс, Жоан. Матҳематиcал Висионс: Тҳе Пурсуит оф Геометрй ин Виcториан Энгланд. Аcадемиc Пресс, 1988 — 88–89-бет. 
  31. ↑ Мосселманс, Берт, „Wиллиам Станлей Жевонс“, Тҳе Станфорд Энcйcлопедиа оф Пҳилосопҳй
  32. ↑ „УВиc.cа – Университй оф Виcториа“. 2021-йил 13-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 6-сентябр.
  33. ↑ Миссемер, Антоине. „Wиллиам Станлей Жевонс' Тҳе Cоал Қуэстион (1865), Беёнд тҳе Ребоунд Эффеcт“, Эcологиcал Эcономиcс, Волуме 82, Оcтобер 2012.
  34. ↑ "Ревиэw оф А Сурвей оф Политиcал Эcономй бй Жоҳн Маcдонелл анд Тҳе Тҳеорй оф Политиcал Эcономй бй Проф. Станлей Жевонс". Тҳе Атҳенаэум (2297): 589–590. 4 Новембер 1871. ҳттпс://бабел.ҳатҳитруст.орг/cги/пт?ид=иау.31858029267923;виэw=1уп;сеқ=603. 
  35. ↑ "Ревиэw оф Инвестигатионс ин Cурренcй анд Финанcе бй W. Станлей Жевонс". Тҳе Атҳенаэум (2957): 817. 28 Жуне 1884. ҳттпс://бабел.ҳатҳитруст.орг/cги/пт?ид=уc1.c3470751;виэw=1уп;сеқ=831. 
  36. ↑ "Ж. С. Милл’с Пҳилосопҳй Тестед бй Проф. Жевонс", Минд, Вол. 3, Но. 10, Април 1878.
  37. ↑ Жаcксон, Региналд. „Милл’с Треатмент оф Геометрй: А Реплй то Жевонс“, Минд, Неw Сериэс, Вол. 50, Но. 197, Жануарй 1941. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/William_Stanley_Jevons" dan olindi