Wиллиам Спенcер Виcкрей (1914-йил 21-июн — 1996-йил 11- октябр) Канадалик иқтисод профессори ва Нобел мукофоти лауреати. Виcкрей 1996-йил (Жамес Миррлеэс билан бирга) ассиметрик маълумотлар остида рағбатлантиришнинг иқтисодий назариясига оид тадқиқотлари учун Иқтисодиёт фанлари бўйича Нобел мукофотига сазовор бўлди. Виcкрей Британия Колумбиясида ягона Нобел мукофоти совриндори бўлди.

Wиллиам Виcкрей
Таваллуди 21-июн 1914-йил
Вафоти 11-октябр 1996-йил(1996-10-11)
(82 ёшда)
АҚСҲ Неw Ёрк
Таълими Cолумбиа университети
Касби Иқтисодчи
Мукофотлари Иқтисодиёт бўйича Нобел мукофоти(1995), Гуггенҳеим Феллоwшип (1955)

Нобел мукофоти қўлга киргани ҳақидаги эълон унинг ўлимидан уч кун кейин эълон қилинган. Виcкрей георгист академиклар конференсиясига саёҳат пайтида вафот этди[1][2]. Унинг номидан Колумбия университетининг иқтисод бўлимидаги ҳамкасби C. Лоуwелл Ҳаррис вафотидан кейин мукофотни қабул қилди.

Ҳаёти

Виcкрей Британия Колумбиясининг Виктория шаҳрида туғилган ва Массачусец штатининг Андовер шаҳридаги Пҳиллипс академиясида ўрта мактабда ўқиган. 1935-йилда Яле университетида математика бўйича бакалавр даражасини олгандан сўнг, у 1937-йилда магистр ва Пҳ.Д. даражаси бўйича 1948-йилда Колумбия университетига ўқишга кирди ва у ерда ўз фаолиятининг кўп қисмини ўтқазди.

Фаолияти

Виcкрей биринчи бўлиб аукционлар динамикасини тушунтириш учун ўйин назарияси воситаларидан фойдаланган[3]. Ўзининг муҳим мақоласида Виcкрей бир нечта аукцион мувозанатини топди ва эрта даромад эквиваленти натижасини тақдим этди. Даромад эквивалентлиги теоремаси замонавий аукцион назариясининг марказий қисми бўлиб қолмоқда. Ауксион кейинчалик унинг номи билан аталган[3].

Виcкрей тирбандлик устида ишлади, йўллар ва бошқа хизматлар нархланиши керак, шунда фойдаланувчилар харажатларни кўришлари мумкин[4][5][6][7].

Давлат иқтисодида Виcкрей Гаролд Ҳотеллингнинг георгист маржинал харажат баҳоси ёндашувини кенгайтирди[8] ва давлат товарлари қандай қилиб маржинал харажат ва ер қиймати солиғи билан молиялаштириладиган капитал қўйилмалар билан таъминланиши кераклигини кўрсатди.Виcкрейнинг ёзишича, ишлаб чиқариш ва меҳнатга солинадиган солиқларни (шу жумладан, ободонлаштириш бўйича мол-мулк солиғи) қимматли ер участкаларига эгалик қилиш учун тўловлар билан алмаштириш „юрисдиксиянинг иқтисодий самарадорлигини сезиларли даражада яхшилайди“ деган[9]. Виcкрей яна ер қиймати солиғининг салбий таъсири йўқлигини ва мавжуд солиқларни шу тарзда алмаштириш маҳаллий унумдорликни етарли даражада ошириши ва ер нархи тушиш ўрнига кўтарилишини таъкидлади.

Виcкрейнинг иқтисодий фалсафасига Жоҳн Майнард Кейнес ва Ҳенрй Георге таъсир кўрсатди[10]. У Чикагодаги иқтисод мактабини кескин танқид қилди ва мувозанатли бюджетларга эришиш ва инфляцияга қарши курашга қаратилган сиёсий эътиборга, айниқса, ишсизликнинг юқори бўлган даврида кескин қарши чиқди. Генерал МаcАрҳтур қўл остида ишлаган Виcкрей Японияда туб ер ислоҳотини амалга оширишга ёрдам берди[11].

Виcкрейни Колумбия университетида кўплаб аспирантлари ва иқтисодчилари жумладан, Жаcқуэс Дрезе, Ҳарвей Ж. Левин[12] ва Лйнн Тургеон[13] каъби талабалари бўлган.

Шахсий ҳаёти

Виcкрей 1951-йилда Cеcиле Тҳомпсонга уйланди. У Қуакер ва Сcарсдале Фриэндс Меэтинг аъзоси эди[14]. У 1996-йилда Ню-Ёркнинг Ҳаррисон шаҳрида юрак етишмовчилигидан вафот этди.

Ҳаволалар

Манбалар

  1. ↑ Нетзер, Диcк (Новембер 1996). „Ремемберинг Wиллиам Виcкрей“. Ланд Линес. 8 (6). Ретриэвед 2 Септембер 2016.
  2. ↑ Гаффней, Масон. „Wарм Мемориэс оф Билл Виcкрей“. Ланд & Либертй. 2016-йил 16-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 15-ноябр.
  3. ↑ 3,0 3,1 Виcкрей, 1961
  4. ↑ „Нобелист Wиллиам С. Виcкрей: Праcтиcал Эcономиc Солутионс то Урбан Проблемс“. Cолумбиа Университй (1996-йил 8-октябр). Қаралди: 2009-йил 27-март.
  5. ↑ Даниэл Гросс. „Wҳат'с тҳе Толл? Ит Депендс он тҳе Тиме оф Дай“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2007-йил 17-феврал). Қаралди: 2008-йил 15-июл.
  6. ↑ Виcториа Транспорт Полиcй Институте. „Принcиплес оф Эффиcиэнт Cонгестион Приcинг – Wиллиам Виcкрей“. Виcториа Транспорт Полиcй Институте (1992). Қаралди: 2009-йил 10-март.
  7. ↑ Ҳарфорд, Тим. „Ис сурге приcинг а фаир wай то манаге деманд?“. ББC Неwс (2019-йил 13-ноябр).
  8. ↑ Ред-Лигҳт Тахес анд Греэн-Лигҳт Тахес Масон Гаффней Фор тҳе Cонференcе, „Шаринг Оур Cоммон Ҳеритаге: Ресоурcе Тахес анд Греэн Дивидендс“ Мансфиэлд Cоллеге, Охфорд, 14 Май 1998 ҳттп://www.wеалтҳандwант.cом/доcс/Гаффней_РЛТ&ГЛТ.ҳтмл (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-10-07 санасида архивланган) Қуоте: „Георгисц неэд то интроспеcт деэплй овер тҳис cасе, анд манй лике ит, анд мастер тҳе тҳеорй анд праcтиcе оф маргинал-cост приcинг ас девелопед со аблй бй cлосет Георгист эcономисц лике Ҳаролд Ҳотеллинг анд Wиллиам Виcкрей.“
  9. ↑ Виcкрей, Wиллиам. "Тҳе Cорпорате Инcоме Тах ин тҳе У.С. Тах Сйстем, 73 ТАХ НОТЕС 597, 603 (1996). Қуоте: „Ремовинг алмост алл бусинесс тахес, инcлудинг пропертй тахес он импровеменц, эхcептинг онлй тахес рефлеcтинг тҳе маргинал соcиал cост оф публиc сервиcес рендеред то спеcифиc аcтивитиэс, анд реплаcинг тҳем wитҳ тахес он сите валуэс, wоулд субстантиаллй импрове тҳе эcономиc эффиcиэнcй оф тҳе журисдиcтион.“
  10. ↑ Тургеон, Лйнн. Бастард Кейнесианисм : тҳе эволутион оф эcономиc тҳинкинг анд полиcймакинг синcе Wорлд Wар ИИ. Wестпорт, Cонн: Праэгер, 1997
  11. ↑ Гаффней, Масон. Тҳе cорруптион оф эcономиcс. Лондон: Шепҳеард-Wалwйн ин ассоcиатион wитҳ Cентре фор Инcентиве Тахатион, 2006 ҳттп://масонгаффней.орг/публиcатионс/К1Нео-cлассиcал_Стратагем.CВ.пдф
  12. ↑ „Ҳарвей Ж. Левин“.
  13. ↑ „Лйнн Тургеон“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1999-йил 16-март).
  14. ↑ „Wиллиам Виcкрей - Биограпҳиcал“.