Wolverhampton (shahar) sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti
 |mavqe                     = [[Shahar]]
 |oʻzbekcha nomi             = Vulverxempton  
 |asl nomi                  = Wolverhampton
 | image_skyline            =  {{Photomontage
   | photo1a = St Peter's Church, Wolverhampton.jpg
   | photo2a = Wolverhampton i10.JPG
   | photo2b = Chubb Building.jpg
   | photo3a = Wolverhampton Art Gallery 2.jpg
   | size = 280
   | color_border = White
   | color = Black
   | spacing = 2
   | foot_montage 
}}
 |qaram                     = 
 |mamlakat                  = Buyuk Britaniya
 |gerb                      = 
 |bayroq                    = 
 |gerb tarifi               = [[Coat of arms]]
 |bayroq tarifi             = 
 |gerb eni                  = [[Coat of arms]]
 | koordinatalari = {{coord|52|35|N|2|08|W|region:GB|display=inline,title}}
 |bayroq eni                = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon               = 
  |CoordScale               = 
 |mamlakat xaritasi oʻlchami =
 |mintaqa xaritasi oʻlchami  = 
 |tuman xaritasi oʻlchami    = 
 |mintaqa turi              = 
 |mintaqa                   = 
 |jadvalda mintaqa          = 
 |tuman turi     = Mintaqa
 |tuman                     =
 |tuman 2                   = 
 |tuman 3                   = 
 |tuman 4                   = 
 |tuman 5                   = 
 |jadvalda tuman            = 
 |jadvalda tuman 2          = 
 |jadvalda tuman 3          = 
 |jadvalda tuman 4          = 
 |jadvalda tuman 5          = 
 |jamoat turi               = 
 |jamoat                    = 
 |jadvalda jamoat           = 
 |ichki bolinishi           = 
 |government_type          = [[Metropolitan borough]]
 | leader_title             = Governing body
 | leader_name              = [[Wolverhampton City Council|City of Wolverhampton Council]] 
 |rahbar turi               = Mayor
 |rahbar                    = Greg Brackenridge
 |asos solingan             = 985
 |ilk eslatilishi           = 
 |avvalgi nomlari           = 
 |qachondan beri            = 
 |maydon                    = 69.44 
 |balandlik turi            = 163 m (535 ft)
 |AP markazi balandligi     = 
 |iqlim                     = 
 |rasmiy til                = Ingliz tili
  |aholi                    = 263,357
  |sanalgan yil             = 2011
  |zichlik                  = 3,407/km2 (8,820/sq mi)
  |aglomeratsiya            = 
  |milliy tarkib            = 77% Oq tanli (64.5% Britaniyalik)
* 17.5 % Janubiy Osiyolik
* 6.9 % Qora tanli
* 2.5 % Xitoy va boshqa
* 5.1 % Aralashgan
  |konfessiyaviy tarkib     = 
  |etnoxoronim               = 
 |vaqt mintaqasi            = [[Greenwich Mean Time]]
 | utc_offset               = +0
 |DST                       = 
 |telefon kodi              = 
 |pochta indeksi            = 
 |pochta indekslari         = 
 |avtomobil kodi            = 
 |identifikator turi        = 
 |raqamli identifikator     = 
 |Commons turkumi           = 
 |sayt                      = {{URL|www.wolverhampton.gov.uk/}}
 |sayt tili                 = Ingliz
}}
'''Wolverhampton''' ({{IPAc-en|audio=en-uk-Wolverhampton.ogg|ˌ|w|ʊ|l|v|ər|ˈ|h|æ|m|p|t|ə|n}}) — Angliyaning Gʻarbiy Midland shahridagi shahar, metropoliten tuman va maʼmuriy markaz. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda uning aholisi 249,470 kishi edi<ref>{{veb manbasi |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks101ew.xls |sarlavha=2011 Census: KS101EW Usual resident population, local authorities in England and Wales |nashriyot=Office for National Statistics |sana=11-dekabr 2012-yil |kirish sanasi=28 Iyun, 2022 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20130112212430/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks101ew.xls |arxiv-sana=12-yanvar 2013-yil |url-status=live |qaralgan sana=2022-06-28 |arxivsana=2013-01-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130112212430/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks101ew.xls }}</ref><ref name="KS01-KSUA">[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/census-2001-key-statistics/urban-areas-in-england-and-wales/urban-areas-in-england-and-wales-ks01-usual-resident-population.xls KS01 Usual resident population Census 2001, Key Statistics for urban areas] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121022000531/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/census-2001-key-statistics/urban-areas-in-england-and-wales/urban-areas-in-england-and-wales-ks01-usual-resident-population.xls |date=22 October 2012 }} Office for National Statistics. Hectares converted into km<sup>2</sup></ref>. Shahar aholisini „Wulfrunians“ deb atashadi.

Tarixan Staffordshirning bir qismi boʻlgan shahar dastlab jun savdosiga ixtisoslashgan bozor shahri sifatida oʻsgan. Sanoat inqilobida u koʻmir qazib olish, poʻlat ishlab chiqarish, qulf yasash, avtomobil va mototsikllar ishlab chiqarish boʻyicha yirik markazga aylandi. Shahar iqtisodiyoti hali ham mashinasozlik, shu jumladan yirik aerokosmik sanoat, shuningdek, xizmat koʻrsatish sohasiga asoslangan<ref>{{veb manbasi |url=http://www.citymayors.com/culture/historic_weurope2.html#Anchor-United-60133 |sarlavha=Historic Cities in Western Europe |nashriyot=City Mayors |kirish sanasi=28 Iyun, 2022 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20080724092500/http://www.citymayors.com/culture/historic_weurope2.html#Anchor-United-60133 |arxiv-sana=24-iyul 2008-yil |url-status=live }}</ref>.

== Tarix ==
Mahalliy anʼanaga koʻra, Mersiya qiroli Wulfrun 659-yilda Vulverxemptonda Avliyo Meri abbeyiga asos solgan<ref>{{veb manbasi
|url=http://www.wolverhamptonhistory.org.uk/people/faith/christian/cofe/index.html
|sarlavha=The History of Wolverhampton the City and its People
|nashriyot=Wolverhampton Archives and Local Studies
|kirish sanasi=29 Iyun, 2022
|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160120193746/http://www.wolverhamptonhistory.org.uk/people/faith/christian/cofe/index.html
|arxiv-sana=20-yanvar 2016-yil
|url-status=live
|arxivsana=2016-01-20
|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160120193746/http://www.wolverhamptonhistory.org.uk/people/faith/christian/cofe/index.html
}}</ref>
.

Vulverxempton 910-yilda birlashgan Mercian Angles va Gʻarbiy Saksonlar oʻrtasida bosqinchi daniyaliklarga qarshi hal qiluvchi jang joyi sifatida qayd etilgan, ammo manbalar jangning oʻzi [[Wednesfield]] yoki [[Tettenhall]]da boʻlib oʻtgani nomaʼlum, garchi bu joylar oʻsha paytdagi chegaralar Vulverxempton hududida boʻlmagan<ref>{{kitob manbasi |last= Horovitz |first= David |title= Notes and Materials on the Battle of Tettenhall 910 A.D., and Other Researches |year= 2010 |isbn= 978-0-9550309-1-8}}</ref>. Mercians va Gʻarbiy Saksonlar hal qiluvchi gʻalabaga daʼvo qilishdi va Woden maydoni [[Wednesfield]]dagi koʻplab joy nomlari bilan tanilgan<ref>{{veb manbasi |sarlavha= Wolverhampton City Council – Wodensfield School |nashriyot= Wolverhampton City Council |url= http://www.wolverhampton.gov.uk/education_learning/schools/list/primary/Wodensfield.htm |kirish sanasi= 29 Iyun, 2022 |url-status= dead |arxiv-url= https://web.archive.org/web/20070901095322/http://www.wolverhampton.gov.uk/education_learning/schools/list/primary/Wodensfield.htm |arxiv-sana= 1-sentabr 2007-yil |df= dmy-all |archive-date= 2007-09-01 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070901095322/http://www.wolverhampton.gov.uk/education_learning/schools/list/primary/Wodensfield.htm }}</ref><ref>{{veb manbasi |sarlavha= Wodensfield Tower |nashriyot= Skyscraper Page |url= http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=21576 |kirish sanasi=29 Iyun, 2022 |arxiv-url= https://web.archive.org/web/20071203054843/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=21576 |arxiv-sana= 3-dekabr 2007-yil |url-status= live }}</ref>.

[[Fayl:Lady wulfruna.jpg|left|thumb|Lady Wulfruna haykali]]

[[Avliyo Pyotr]] cherkovining gʻarbiy tomonida Wulfrun xonim haykali
985-yilda qirol Ethelred tayyor boʻlmagan qirollik nizomi boʻyicha xonim Wulfrunga Heantun deb atalgan joydan yerlar berdi<ref name="Wulfruna">{{veb manbasi |sarlavha= Lady Wulfruna |nashriyot= Wolverhampton History and Heritage Society |url= http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/articles/wulfruna/wulfruna01.htm |kirish sanasi= 29 Iyun, 2022 |url-status= dead |arxiv-url= https://web.archive.org/web/20080527210326/http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/articles/wulfruna/wulfruna01.htm |arxiv-sana= 27-may 2008-yil |df= dmy-all |archive-date= 2008-05-27 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080527210326/http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/articles/wulfruna/wulfruna01.htm }}</ref> va shu sababli aholi punktiga asos soldi.

994-yilda Wolverhamptonda monastir muqaddas qilindi, buning uchun Wulfrun Worcestershiredagi Upper Arley, Bilston, Uillenxall, Wednesfield, Pelsall, Braunhills yaqinidagi Ogley Hay, Wall yaqinidagi Hilton, Xeterton, Kinvaston, Wolverhampton yaqinidagi Hilton va Featherstone er berdi. Bu hozirgi Pyotr cherkovi uchun saytga aylandi. Cherkovning tashqarisidagi zinapoyalarda ser Charles Wheeler tomonidan yaratilgan xonim Vulfrun haykali koʻrinadi<ref name="Wulfruna"/>.

Wolverhampton 1086-yilda Domesday kitobida Yuz Seysdon va Staffordshir grafligida qayd etilgan. Manor xoʻjayinlari Avliyo Meri kanonlari sifatida roʻyxatga olingan (shu kundan keyin cherkovning bagʻishlanishi Avliyo Pyotrga oʻzgartirilgan), bosh ijarachi Samson, William Bosqinchining shaxsiy ruhoniysi edi. Hozirgi vaqtda Vulverxempton ellikta xonadondan iborat katta aholi punktidir<ref>{{veb manbasi |sarlavha=Domesday Book |url=http://domesdaymap.co.uk/place/SO9198/wolverhampton/ |kirish sanasi=29 Iyun, 2022 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20150106122725/http://domesdaymap.co.uk/place/SO9198/wolverhampton/ |arxiv-sana=6-yanvar 2015-yil |url-status=dead  }}</ref>.

1179-yilda shaharda bozor borligi haqida soʻz yuritiladi va 1204-yilda qirol Jonning diqqatiga shaharda bozor oʻtkazish uchun Qirollik Nizomi yoʻq edi. Chorshanba kuni oʻtkaziladigan haftalik bozor uchun ushbu nizom oxir-oqibat 1258-yil 4-fevralda Genrix III tomonidan berilgan.

Taʼkidlanishicha, <nowiki>XIV—XV</nowiki> asrlarda Wolverhampton jun savdosining „asosiy shaharlaridan“ biri boʻlgan, bugungi kunda buni shahar gerbiga jun toʻplami kiritilganligi<ref name="Coat of arms">{{veb manbasi |sarlavha=Wolverhampton Coat of Arms – Wolverhampton History |url=http://www.wolverhamptonhistory.org.uk/politics/local_government/wolves/coat_arms/index.html?sid=d988a0dcd52acacef8612d4e5f01f4e6 |nashriyot=Wolverhampton City Council |kirish sanasi=29 Iyun, 2022 }}{{Deadlink|date=iyun 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=November 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> va koʻplab kichik koʻchalar orqali koʻrish mumkin, ayniqsa, shahar markazida „Fold“ deb nomlangan (masalan, Blossom’s Fold, Fermers Fold, Townwell Fold va Victoria Fold), shuningdek, Woolpack Street va Woolpack Alley.

=== <nowiki>XXI</nowiki> asr ===
Marks & Spencer va Next kabi bir nechta doʻkonlar tarmogʻi Wolverhampton markazida doʻkonlarga ega. Beatties, House of Fraser doʻkoni 2019-yilda yopilishi eʼlon qilindi. Debenhams 2017-yilda Mander markazida 3 qavatli univermag ochdi, ammo hozir yopildi<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-birmingham-48069210|title='It only just opened, now it's going'|date=26-aprel 2019-yil|work=BBC News|access-date=29 Iyun, 2022|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701144055/https://www.bbc.com/news/uk-england-birmingham-48069210|archive-date=1-iyul 2019-yil|url-status=live}}</ref>. Rackhamning Snow Hillda 1992-yilgacha qariyb 25 yil davomida doʻkoni boʻlgan. Keyin bu bino Netto supermarketi va mahalliy arxiv xizmati oʻrtasida boʻlingan, ammo 2006-yilga kelib uning kelajagi Summer Row chakana savdosini rivojlantirishning bir qismi sifatida xavf ostida edi. Bu 2007-yil iyun oyida Netto supermarketining yopilishiga va 2008-yilda arxiv xizmatining Molineux mehmonxonasi binosiga koʻchirilishiga olib keldi. Shundan soʻng bino mahalliy hokimiyat tomonidan shahar atrofidagi turli obʼyektlarni rivojlantirish maqsadida buzib tashlangan. Saytda endi boshqa joyga koʻchirilgan tashqi bozor joylashgan.

Tesconing Mander Center filiali yopilgani va Sainsbury’s koʻchirilgandan soʻng, markaziy savdo hududida qolgan yagona supermarket Islandiyadir. Ring Road tashqarisida Sainsbury’s, Asda va Waitrosening asosiy filiallari joylashgan edi. Safeway doʻkoni, dastlab Morrisons supermarketlar tarmogʻini sotib olish doirasida sotishga majbur boʻlgan filiali 2020-yil 31-dekabrda savdolar yakunida yopildi. Doʻkon 2021-yil iyun oyida ochilgan Tesco kompaniyasiga sotildi. Aldi shahar markaziga yaqin ikkita doʻkonga ega: biri A4123 Birmingham yoʻlining chetida va Sun Streetdagi sobiq Wolverhampton past darajadagi temir yoʻl stantsiyasiga yaqin joylashgan yangi filial.

2021-yilda Windrush avlodi aʼzosi, britaniyalik muhojirlar huquqlari faoli Paulette Wilson xotirasiga koʻk rangli plaket oʻrnatildi<ref>{{veb manbasi|familiya=Vukmirovic|ism=James|sarlavha=Paulette Wilson: Windrush campaigner's life honoured with ceremony and plaque|url=https://www.expressandstar.com/news/local-hubs/wolverhampton/whitmore-reans/2021/06/22/paulette-wilson-windrush-campaigners-life-honoured-with-ceremony-and-plaque/|kirish sanasi=29 Iyun, 2022|vebsayt=www.expressandstar.com|til=en|arxiv-sana=25-iyun 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210625191544/https://www.expressandstar.com/news/local-hubs/wolverhampton/whitmore-reans/2021/06/22/paulette-wilson-windrush-campaigners-life-honoured-with-ceremony-and-plaque/|url-status=live}}</ref>. Blyashka Wolverhampton merosi markazida Patrick Vernon va [[Claire Dark]] kabi targʻibotchilar bilan birga ishga tushirildi<ref>{{veb manbasi|sana=22-iyun 2021-yil|sarlavha=Plaque for Windrush campaigner unveiled at former office of Enoch Powell|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2021/jun/22/plaque-honouring-windrush-campaigner-unveiled-at-enoch-powell-office|kirish sanasi=29 Iyun, 2022|vebsayt=The Guardian|til=en|arxiv-sana=24-iyun 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210624224828/https://www.theguardian.com/uk-news/2021/jun/22/plaque-honouring-windrush-campaigner-unveiled-at-enoch-powell-office|url-status=live}}</ref>. Markaz Karib dengizi mintaqasidagi mahalliy hamjamiyatning tamal toshi boʻlib, ilgari Enoch Powellning saylov okrugi idorasi boʻlib, u yerda mashhur qon daryolari nutqi yozilgan<ref>{{yangiliklar manbasi|date=22-iyun 2021-yil|title=Paulette Wilson, late Windrush campaigner, to be honoured with blue plaque|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/paulette-wilson-windrush-blue-plaque-b1870184.html|access-date=29 Iyun, 2022|work=[[The Independent]]|language=en|archive-date=25-iyun 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625191542/https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/paulette-wilson-windrush-blue-plaque-b1870184.html|url-status=live}}</ref>.

=== Sanʼat va madaniyat ===
18 asrdan boshlab Wolverhampton yapon buyumlari va poʻlatdan yasalgan zargarlik buyumlarini ishlab chiqarish bilan mashhur edi. 18 va <nowiki>XIX</nowiki> asrning taniqli rassomlari Jozeph Barney (1753-1832), Edward Bird (1772-1819) va George Wallis (1811-1891) Wolverhamptonda tugʻilgan va dastlab yaponiyalik rassomlar sifatida oʻqitilgan.

[[Amaliy sanʼat]] maktabi 1850-yillarda ochilgan va oxir-oqibat Sanʼat galereyasining yaqin hamkoriga aylandi. Uning talabalari va oʻqituvchilari orasida Robert Jackson Emerson (1878-1944), ser Charles Wheeler (Emersonning eng mashhur shogirdi va Trafalgar maydonidagi favvoralarning haykaltaroshi), [[Parij]]da oʻz studiyasini tashkil etgan [[Sarah Page]] va boshqa koʻplab mahalliy va milliy miqyosda taniqli rassomlar va haykaltaroshlar bor edi.

Wolverhampton sanʼat galereyasi 1884-yilda tashkil etilgan boʻlsa, Wolverhampton Grand teatri 1894-yilda ochilgan.

Wolverhamptonda, Broad Street yaqinida, yangi ochilgan Slade xonalaridan tortib, Art-xaus kinoteatrigacha, Light House Media Center va Wolverhampton universiteti tarkibiga kiruvchi Arena teatrigacha boʻlgan imkoniyatlarga ega Creative Industries kvartal mavjud.

Wolverhampton Viktoriya davridan beri bezakli quyma temirdan xavfsiz boʻyash sanoatida kuchli tarixga ega. Chubb Lock va Safe Company kabi koʻplab kompaniyalar yollangan, oʻrgatgan va badiiy maqomini xalqaro obroʻ-eʼtiborga oshirish uchun kengaytirilgan, buning natijasida seyf chinakam sanʼat asari boʻlib, nafis senariy va qoʻlda boʻyalgan dizaynlarga ega boʻlib, bugungi kunda juda toʻplangan. Hatto Qoʻshma Shtatlarda ham ularning saqlanib qolgan durdonalarini bugungi kungacha topish mumkin. Bino 1992-yilda Milliy tarixiy roʻyxatga olingan yodgorlik xazinasiga aylantirilgan boʻlib, hozir kinoteatr, sanʼat galereyalari, tungi klublar, biznes ofislari va foyesida katta vitrajli rotunda joylashgan. Bu saqlanib qolgan „Qora mamlakat“da juda mashhur boʻlgan bir nechta kanal koʻcha zavodlaridan biridir.

Wolverhamptondagi eng katta ommaviy sanʼat namoyishi 2017-yil iyul va sentabr oylarida boʻlib oʻtdi; Boʻrilar ichida boʻrilar shahar markazida va Gʻarbiy Parkda 30 ta boʻri haykalining oʻrnatilishini koʻrdi, haykallar kimoshdi savdosiga qoʻyilib, pullar xayriya uchun yoʻnaltirildi.

=== Koʻrgazmalar ===
Uning boyligi va nufuzi oshgani sayin, Wolverhampton ham taniqli koʻrgazmalarda qatnashdi va ularni oʻtkazdi. 1851-yilgi Kristal saroyda boʻlib oʻtgan Buyuk koʻrgazmada Wolverhamptonda ishlab chiqarilgan qulflar, yapon buyumlari va papier-mache mahsulotlarining namunalari bor edi<ref>{{veb manbasi |url=http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/articles/grtexhib/gtexhib.htm |sarlavha=Wolverhampton at the Great Exhibition, 1851 |muallif=Frank Sharman |nashriyot=Wolverhampton History & Heritage Website |kirish sanasi=29 Iyun, 2022 |url-status=dead |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20130203034353/http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/articles/grtexhib/gtexhib.htm |arxiv-sana=3-fevral 2013-yil |archive-date=2013-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130203034353/http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/articles/grtexhib/gtexhib.htm }}</ref>.

[[Manchester]] va koʻplab shimoliy shaharlardagi mexanika institutlarida muvaffaqiyatli oʻtkazilgan koʻrgazmalardan soʻng, Wolverhampton Ryton va Walton firmasida ishlaydigan rassom George Wallisning miya farzandi boʻlgan koʻrgazmani oʻtkazdi. Koʻrgazma Qirolicha koʻchasidagi Mexanika institutida boʻlib oʻtdi va unda tasviriy sanʼat, mebel va bezatilgan tovoqlar, shuningdek, turli xil temir buyumlar, qulflar va poʻlat oʻyinchoqlar namoyish etildi<ref name="Exhibitions">{{veb manbasi |url=http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/articles/electronic/exhibs/wolverhampton_exhibitions.htm |sarlavha=Exhibitions Great and Small |muallif=Frank Sharman |nashriyot=Wolverhampton History & Heritage |kirish sanasi=29 Iyun, 2022 |url-status=dead |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20120307093643/http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/articles/electronic/exhibs/wolverhampton_exhibitions.htm |arxiv-sana=7-mart 2012-yil |archive-date=2012-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307093643/http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/articles/electronic/exhibs/wolverhampton_exhibitions.htm }}</ref>.

1869-yil 11-mayda Earl Granville Molineux uyi hududidagi vaqtinchalik binoda Staffordshire sanʼati va sanoati koʻrgazmasini ochdi<ref name="Exhibitions"/>.

Eng yirik va eng ulugʻvor koʻrgazma 1902-yilda boʻlib oʻtgan Sanʼat va sanoat koʻrgazmasi edi. Garchi Kanadadan faqat bitta xalqaro pavilyon joylashgan boʻlsa-da, koʻrgazmaning koʻlami va miqyosi oʻz davrining boshqa koʻrgazmalaridagi barcha yutuqlarni aks ettirdi. Koʻrgazma maydonida mashinalar, sanoat mahsulotlari, kontsert zali, ikkita tribuna, restoran va hayajonli attraksionlar va suv oʻtkazgichlari bilan qiziqarli yarmarka joylashgan. Uning ochilishi, Konnaught gertsogi tomonidan, umidvor ishtiyoq bilan qabul qilindi, afsuski, ob-havo bilan mos kelmadi, bu bugungi kun qiymatida deyarli 2 million funt sterlingga teng boʻlgan 30 000 funt sterling yoʻqotishga olib keldi<ref name="Exhibitions"/><ref>{{veb manbasi |url=http://www.nationalarchives.gov.uk/currency/results.asp#mid |sarlavha=Currency Converter |nashriyot=National Archive |kirish sanasi=29 Iyun, 2022 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20081203175803/http://www.nationalarchives.gov.uk/currency/results.asp#mid |arxiv-sana=3-dekabr 2008-yil |url-status=live }}</ref>.

== Hukumat ==
Wolverhamptonning katta qismi mahalliy darajada Wolverhampton Kengashi tomonidan boshqariladi, ammo shaharning baʼzi kichik qismlari Janubiy Staffordshir tuman kengashi tomonidan boshqariladi.

Shahar Kengashi tomonidan boshqariladigan hudud Birlashgan Qirollik milliy parlamentida Wolverhampton janubi-gʻarbiy, Wolverhampton janubi-sharqiy va Wolverhampton shimoli-sharqiy saylov okruglarini vakili boʻlgan uchta deputat tomonidan taqdim etiladi, Janubiy Staffordshir okrug kengashi tomonidan boshqariladigan hududlar esa Janubiy Staffordshir saylov okrugi tomonidan taqdim etiladi. Butun shahar Yevropa parlamentining Gʻarbiy Midland saylov okrugining bir qismi edi.

=== Wolverhampton shahar kengashi ===
[[Fayl:Civic Centre - geograph.org.uk - 447471.jpg|thumb|left|Wolverhampton shahar kengashi]]
[[Fayl:Claire Darke Mayor.jpg|thumb|[[Claire Darke]] Wolverhamptonning sobiq mayori]]
Wolverhampton shahri poytaxt okrugidir, yaʼni uning shahar kengashi amalda unitar hokimiyatdir va shuning uchun bir pogʻonali boʻlib, tuman va tuman kengashi birgalikda bajaradigan barcha xizmatlarni taqdim etadi. Janubiy Staffordshir okrug kengashi ikki darajali hokimiyat boʻlib, baʼzi xizmatlar Staffordshire okrugi kengashi tomonidan taqdim etiladi.

Kengash idoralari shahar markazidagi Avliyo Pyotr maydonida joylashgan Wolverhampton fuqarolik markazida joylashgan<ref>{{veb manbasi |sarlavha=City of Wolverhampton Council: Contact Us |nashriyot=City of Wolverhampton Council |url=http://www.wolverhampton.gov.uk/Contact_us/ |kirish sanasi=30 Iyun, 2022 |url-status=dead |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20080523121640/http://www.wolverhampton.gov.uk/Contact_us |arxiv-sana=23-may 2008-yil |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523121640/http://www.wolverhampton.gov.uk/Contact_us }}</ref>. Shahar kengashining shiori: „Zulmatdan yorugʻlik chiqadi“<ref>{{veb manbasi |url=http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/listed/lowhill%20lib/lowhillib.htm |sarlavha=Low Hill Branch Library |nashriyot=Wolverhampton History & Heritage Society |kirish sanasi=30 Iyun, 2022 |url-status=dead |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20071202074117/http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/listed/lowhill%20lib/lowhillib.htm |arxiv-sana=2-dekabr 2007-yil |archive-date=2007-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071202074117/http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/listed/lowhill%20lib/lowhillib.htm }}</ref>.

Hozirgi vaqtda [[Leyboristlar partiyasi]] kengashni nazorat qiladi va 1978-1979, 1987, 1992-1994 va 2008-2010-yillar bundan mustasno, 1974-yildan beri kengashda koʻpchilikni tashkil qiladi<ref name="council stats">{{yangiliklar manbasi |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/bsp/hi/elections/local_council/08/html/cw.stm |title=Wolverhampton City Council local elections 2008 |publisher=BBC |date=2-may 2008-yil |access-date=30 Iyun, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080505062136/http://news.bbc.co.uk/1/shared/bsp/hi/elections/local_council/08/html/cw.stm |archive-date=5-may 2008-yil |url-status=live }}</ref>. [[Leyboristlar partiyasi]] 2016-yilda saylovga qoʻyilgan 20 oʻrindan 18 tasini qoʻlga kiritdi.

Mehnat boʻyicha maslahatchi Claire Darke 2019-21-yillarda Wolverhampton meri boʻlgan.

=== Fuqarolik tarixi ===
[[Fayl:Wolverhampton 1921.jpg|right|thumb|Wolverhampton 1921-yilda]]
[[Fayl:Town Hall , North St. , Wolverhampton - geograph.org.uk - 538393.jpg|thumbnail|right|The old Town Hall (magistrates court)]]

Wolverhampton zamonaviy mahalliy boshqaruvning boshlanishini 1777-yilda, Wolverhamptonni yaxshilash toʻgʻrisidagi qonun parlament tomonidan qabul qilinganda qoʻlga kiritdi. Bu 125 ta shahar komissarlarini tashkil etishga imkon berdi, ular turli xil mahalliy obodonlashtirish ishlarini olib borishdi: ayiqlarni oʻldirishni jazolash, drenajni yaxshilash, koʻchalarni kengaytirish va asr oxiriga kelib har bir koʻcha burchagida va har bir eshik oldida koʻchalarni yoritish bilan taʼminlash. Mehmonxona va suv taʼminoti oʻnta yangi quduqning choʻkib ketishi va bozorda katta suv idishi bilan taʼminlanishi tufayli yaxshilandi. Oʻn nafar qoʻriqchi tayinlanishi bilan politsiya faoliyati yaxshilandi va bozorlarni tartibga solish va xavfli oziq-ovqat mahsulotlarini tekshirishga harakat qilindi<ref>{{veb manbasi |url=http://www.wolverhamptonhistory.org.uk/politics/local_government/wolves/index.html?sid=14003c39a8d30c9d4326cdaba02d54e8 |sarlavha=Local Government in Wolverhampton |work=The History of Wolverhampton – The City and its People |yil=2005 |kirish sanasi=30 Iyun, 2022 }}{{Deadlink|date=iyun 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.

Wolverhampton parlament okrugi 1832-yilgi islohot toʻgʻrisidagi qonun bilan yaratilgan boʻlib, u hozir Dudley, Walsoll va Sandwell metropoliten tumanlari bilan joylashgan Wren uyasi, Yangi ixtiro va Sedgley kabi hududlarni oʻz ichiga olgan. Bu parlamentning ikki aʼzosini qaytargan 22 yirik shahardan biri edi. 1885-yilgi Oʻrindiqlarni qayta taqsimlash toʻgʻrisidagi qonunga binoan, dastlabki tuman uchta yangi bir mandatli saylov okruglari bilan almashtirildi: sharqiy, janubiy va gʻarbiy Wolverhampton<ref>{{veb manbasi |url=http://www.wolverhamptonhistory.org.uk/politics/parliamentary_representation |sarlavha=Parliamentary Representation |nashriyot=Wolverhampton Archives and Local Studies |kirish sanasi=30 Iyun, 2022 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160120193746/http://www.wolverhamptonhistory.org.uk/politics/parliamentary_representation |arxiv-sana=20-yanvar 2016-yil |url-status=live |arxivsana=2016-01-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160120193746/http://www.wolverhamptonhistory.org.uk/politics/parliamentary_representation }}</ref>.

1837-yilda Wolverhampton shahri politsiyasi tashkil etildi. U 1966-yilda tugatilgan va nafaqat Wolverhamptonni, balki Walsoll, Dudley, West Bromwich va Warley okrugi tumanlarini qamrab olgan yirik Gʻarbiy Midland konstabuliyasi oʻz vazifalarini oʻz zimmasiga oldi va shtab-kvartirasi shaharda joylashgan edi. Keyinchalik bu kuch 1974-yilda West Midlands politsiyasi bilan almashtirildi<ref>{{veb manbasi |url=http://www.westmidlandspolicemuseum.co.uk/wolverhamptonboroughpolice.htm |sarlavha=Wolverhampton Borough Police |nashriyot=West Midlands Police Museum |kirish sanasi=30 Iyun, 2022 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20080724231642/http://www.westmidlandspolicemuseum.co.uk/wolverhamptonboroughpolice.htm |arxiv-sana=24-iyul 2008-yil |url-status=live |qaralgan sana=2022-06-30 |arxivsana=2008-07-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20080724231642/http://www.westmidlandspolicemuseum.co.uk/wolverhamptonboroughpolice.htm }}</ref>.

Wolverhampton 1835-yildagi Munitsipal korporatsiyalar toʻgʻrisidagi qonunga binoan 1848-yilda munitsipal okrug sifatida qoʻshilgan<ref name=StaffsArchive>{{veb manbasi |url=http://www.staffordshire.gov.uk/leisure/archives/history/placeguide/SPGWolverhamptonTown.htm |sarlavha=Archive Gazetter – Wolverhampton |nashriyot=Staffordshire County Archives |kirish sanasi=30 Iyun, 2022 |url-status=dead |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20120307073930/http://www.staffordshire.gov.uk/leisure/archives/history/placeguide/SPGWolverhamptonTown.htm |arxiv-sana=7-mart 2012-yil |archive-date=2012-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307073930/http://www.staffordshire.gov.uk/leisure/archives/history/placeguide/SPGWolverhamptonTown.htm }}</ref> va Kengashning birinchi yigʻilishi 1848-yil 22-mayda boʻlib oʻtdi. Keyin shahar 1889-yilda 1888-yildagi „Mahalliy boshqaruv toʻgʻrisida“gi qonunga binoan okrugga aylantirildi<ref name=StaffsArchive/>.

1933-yilda tumanning chegaralari kengayib, Kannok qishloq okrugi va Seysdon qishloq okrugi hududlarini qamrab oldi<ref name=avob>{{veb manbasi |url=http://www.visionofbritain.org.uk/relationships.jsp?u_id=10136544&c_id=10001043 |sarlavha=Relationships / unit history of WOLVERHAMPTON |nashriyot=A Vision of Britain |kirish sanasi=30 Iyun, 2022 |url-status=dead |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20071001011102/http://www.visionofbritain.org.uk/relationships.jsp?u_id=10136544&c_id=10001043 |arxiv-sana=1-oktabr 2007-yil |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001011102/http://www.visionofbritain.org.uk/relationships.jsp?u_id=10136544&c_id=10001043 }}</ref>, uning atrofidagi shaharlarning juda kam qismi taʼsirlandi, faqat Heath Town shahar okrugi tugatildi.

== Demografiya ==
{| class="wikitable" id="toc" style="float: right; margin-left: 1em; width: 40%; font-size: 90%; text-align:center" cellspacing="5"
|-
!colspan=5|Wolverhampton Compared
|-
|'''[[United Kingdom Census 2001|2001 UK Census]]'''||'''Wolverhampton (urban)'''||'''Wolverhampton (borough)'''||'''[[West Midlands conurbation]]'''||'''England'''
|-
| style="background:#9cc; color:navy;"|Umumiy aholi||251,462||236,582||2,284,093||49,138,831
|-
!colspan=5|
|-
| style="background:#9cc; color:navy;"|Oq tanli||78.9 %||77.8 %||79.6 %||90.9 %
|-
| style="background:#9cc; color:navy;"|Osiyolik||13.6 %||14.3 %||13.5 %||4.6 %
|-
| style="background:#9cc; color:navy;"|Qora tanli||4.4 %||4.6 %||3.9 %||2.3 %
|-
!colspan=5 style="font-size:90%;"|Source: Office for National Statistics<ref name="2001ethnicdata">{{jurnal manbasi|url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8283&More=Y |title=KS06 Ethnic Group: Census 2001, Key Statistics for urban areas |publisher=National Statistics |access-date=30 Iyun, 2022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090804211441/http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8283&More=Y |archive-date=4-avgust 2009-yil  }}</ref><ref name="2001ethnicdataborough">{{jurnal manbasi |url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8296&More=Y |title=KS06 Ethnic group: Key Statistics for urban areas, summary results for local authorities |publisher=National Statistics |access-date=30 Iyun, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331181549/http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8296&More=Y |archive-date=31-mart 2009-yil |url-status=live }}</ref>
|}
2001-yilgi aholini roʻyxatga olish Wolverhampton shahar boʻlinmasini Gʻarbiy Midlandlar konturbatsiyasida ikkinchi yirik boʻlim sifatida taqdim etadi. Wolverhampton uchun berilgan koʻrsatkich 251,462 ni tashkil etadi, bu tumandan tashqaridagi hududlarni ham oʻz ichiga oladi (236,583). Bu hisob-kitoblarga koʻra, u Londondan tashqarida Angliyadagi 12-oʻrinda turadi.

Wolverhampton nisbatan keksa aholiga ega, 60 va undan katta yoshdagi aholining ulushi 15 yoshgacha boʻlgan bolalar ulushidan kattaroqdir. Shahardagi yoshlar ulushi 1991-yilgi aholini roʻyxatga olish va 2001-yilgi aholini roʻyxatga olish oʻrtasida 7,4 foizga kamaydi, [[Angliya]] va [[Uels]]da oʻrtacha 1,7 foizga oʻsdi. Shahardagi ayollarning ulushi (51 %) erkaklarnikidan (49 %) bir oz koʻproq.

16 yoshdan oshgan kattalarning 31,3 foizi turmush qurmagan, 43,4 foizi birinchi marta turmush qurgan, 7,7 foizi ajrashgan va 9,6 foizi beva qolgan<ref>{{veb manbasi |url=http://www.wolverhampton.gov.uk/NR/rdonlyres/BE7BAD9A-265D-4D15-9CC0-AA146F0FEA87/0/keystats_marital.pdf |sarlavha=MARITAL STATUS |nashriyot=Wolverhampton City Council |kirish sanasi=30 Iyun, 2022 |url-status=dead |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20070926235753/http://www.wolverhampton.gov.uk/NR/rdonlyres/BE7BAD9A-265D-4D15-9CC0-AA146F0FEA87/0/keystats_marital.pdf |arxiv-sana=26-sentabr 2007-yil |archive-date=2007-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926235753/http://www.wolverhampton.gov.uk/NR/rdonlyres/BE7BAD9A-265D-4D15-9CC0-AA146F0FEA87/0/keystats_marital.pdf }}</ref>.

2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Wolverhamptonda [[Xristianlik|nasroniylar]] 67,4 % va xristian boʻlmagan dinlar 13,6 %, Angliya va Uelsda esa 5,5 %. Wolverhampton Angliya va Uelsdagi toʻrtinchi yirik [[Sikhlar|sikh]] jamoasiga ega. 2001-yilda Wolverhampton aholisining 7,6 foizini [[Sikhlar|sikh]]lar tashkil etgan. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda Wolverhampton [[Sikhlar|sikh]]lari soni 9,1 foizga koʻtarilgan. [[Hinduiylik|Hindular]] soni Angliya va Uelsdagi oʻrtacha koʻrsatkichdan ham yuqori (Wolverhampton 3,9 %, Angliya va Uels 1,1 %), [[yahudiylik]] va [[islom]]ga ergashuvchilarning ulushi Angliya va Uelsdagi oʻrtacha koʻrsatkichdan past edi. [[Buddizm]] uchun koʻrsatkich Angliya va Uelsdagi oʻrtacha koʻrsatkichlarga mos keladi.
{| class="wikitable" id="toc" style="float: right; margin-left: 1em; width: 40%; font-size: 90%; text-align:center" cellspacing="5"
|-
!colspan=5|Religion within Wolverhampton
|-
|'''[[United Kingdom Census 2001|2001 UK Census]]'''||'''Wolverhampton (urban)'''||'''Wolverhampton (borough)'''||'''[[West Midlands conurbation]]'''||'''England'''
|-
| style="background:#9cc; color:navy;"|Umumiy aholi||251,462||236,582||2,284,093||49,138,831
|-
!colspan=5|
|-
| style="background:#9cc; color:navy;"|[[Xristianlik|Nasroniylar]]||67.4 %||66.5 %||67.0 %||71.7 %
|-
| style="background:#9cc; color:navy;"|[[Sikhlar]]||7.2 %||7.6 %||3.4 %||0.6 %
|-
| style="background:#9cc; color:navy;"|[[Hinduiylik|Hindular]]||3.7 %||3.9 %||1.8 %||1.1 %
|-
| style="background:#9cc; color:navy;"|[[Musulmon]]||1.6 %||1.7 %||7.9 %||3.0 %
|-
| style="background:#9cc; color:navy;"|Dinsiz||11.3 %||11.3 %||11.5 %||14.8 %
|-
| style="background:#9cc; color:navy;"|Belgilanmagan||8.2 %||8.4 %||7.8 %||7.7 %
|-
!colspan=5 style="font-size:90%;"|Source: Office for National Statistics<ref name="2001religion">{{jurnal manbasi |url=http://www.ons.gov.uk/ons/index.html?vlnk=8286&More=Y |title=KS07 Religion: Census 2001, Key Statistics for urban areas |publisher=National Statistics |access-date=30 Iyun, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130726160933/http://www.ons.gov.uk/ons/index.html?vlnk=8286&More=Y |archive-date=26-iyul 2013-yil |url-status=live }}</ref><ref name="2001religionborough">{{jurnal manbasi |url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8301&More=Y |title=KS07 Religion: Key Statistics for urban areas, summary results for local authorities |publisher=National Statistics |access-date=30 Iyun, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070518072748/http://www.statistics.gov.uk/STATBASE/ssdataset.asp?vlnk=8301&More=Y |archive-date=18-may 2007-yil |url-status=live }}</ref>
|}

2001- yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 16 yoshdan 75 yoshgacha boʻlgan shahar aholisining 62,2 foizi iqtisodiy faol, 37,5 foizi toʻliq ish kuni, 11,3 foizi toʻliq ish kuni, 5,4 foizi oʻz-oʻzini ish bilan band va 2,6 % boshqa ish joylari bilan kunduzgi talabalar.

Iqtisodiy faol boʻlmaganlarning 14,4 foizi nafaqaxoʻrlar, 7,1 foizi uy yoki oilaga qarashadi, 5,1 foizi esa boshqa ish bilan band boʻlmagan kunduzgi talabalardir<ref>{{veb manbasi |url=http://www.wolverhampton.gov.uk/NR/rdonlyres/48B872C0-9D67-4AA0-943D-196056FFB88B/0/keystats_econactivity.pdf |sarlavha=ECONOMIC ACTIVITY |nashriyot=Wolverhampton City Council |kirish sanasi=30 Iyun, 2022 |url-status=dead |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20070926235939/http://www.wolverhampton.gov.uk/NR/rdonlyres/48B872C0-9D67-4AA0-943D-196056FFB88B/0/keystats_econactivity.pdf |arxiv-sana=26-sentabr 2007-yil |archive-date=2007-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926235939/http://www.wolverhampton.gov.uk/NR/rdonlyres/48B872C0-9D67-4AA0-943D-196056FFB88B/0/keystats_econactivity.pdf }}</ref>.

Avtomobilga egalik qilish Angliya va Uelsdagi oʻrtacha koʻrsatkichdan past boʻlib, uy xoʻjaliklarining 35,2 foizida avtomobil yoʻq, mamlakatda esa 26,8 foiz. Yagona avtomashinaga egalik qilish milliy oʻrtacha koʻrsatkichlarga mos keladi (Vulverxempton 42,9 %, Angliya va Uels 43,8 %), birdan ortiq avtomobilga ega boʻlgan uy xoʻjaliklarining ulushi esa mamlakatdagi oʻrtacha koʻrsatkichdan past<ref>{{veb manbasi |url=http://www.wolverhampton.gov.uk/NR/rdonlyres/F023DBE5-E4D1-4739-B29D-10642E7B7335/0/keystats_car.pdf |sarlavha=CAR OWNERSHIP |nashriyot=Wolverhampton City Council |kirish sanasi=30 Iyun, 2022 |url-status=dead |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20070926235842/http://www.wolverhampton.gov.uk/NR/rdonlyres/F023DBE5-E4D1-4739-B29D-10642E7B7335/0/keystats_car.pdf |arxiv-sana=26-sentabr 2007-yil |archive-date=2007-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926235842/http://www.wolverhampton.gov.uk/NR/rdonlyres/F023DBE5-E4D1-4739-B29D-10642E7B7335/0/keystats_car.pdf }}</ref>.

2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Wolverhampton [[Buyuk Britaniyada]]gi ish joylariga boradigan 243 ta sayohatchilardan biridir. TTWA hududida yashovchi 163 378 kishi ish bilan taʼminlangan va 157 648 kishi ish bilan taʼminlangan. TTWA shahar tashqarisida Dudley, Walsoll, Janubiy Staffordshir va Shropshir mahalliy kengash tumanlarigacha choʻzilgan va 405 km2 (156 kv milya) maydonga ega<ref>{{veb manbasi |url=http://www.statistics.gov.uk/geography/ttwa.asp |sarlavha=Travel to Work Areas |nashriyot=Office for National Statistics |kirish sanasi=30 Iyun, 2022 |url-status=dead |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20081001231202/http://www.statistics.gov.uk/geography/ttwa.asp |arxiv-sana=1-oktabr 2008-yil |qaralgan sana=2022-06-30 |arxivsana=2008-10-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20081001231202/http://www.statistics.gov.uk/geography/ttwa.asp }}</ref>.

=== Aholi oʻzgarishi ===
Quyidagi jadvallar 1750-yildan beri aholi oʻzgarishini batafsil bayon qiladi, bu shaharning oʻzi va hozirgi Wolverhampton shahar kengashi tomonidan boshqariladigan geografik hududni ajratib turadi.

{{historical populations|align=center|cols=4
| percentages = pagr
| title = Historical population of Wolverhampton

| 1750| 7,454
| 1801| 20,710
| 1811| 29,253
| 1821| 35,816
| 1831| 46,937
| 1841| 68,426
| 1851| 90,301
| 1861| 111,033
| 1871| 68,291
| 1881| 75,766
| 1891| 82,662
| 1901| 94,107
| 1911| 95,328
| 1921| 102,342
| 1931| 133,212
| 1939| 143,213
| 1951| 162,172
| 1961| 150,825
| 1971| 269,168
| 1981| 265,631
| 1991| 257,943
| 2001| 251,462
| 2011| N/A
| source = <small>Issac Taylor's Map 1750{{•}} Township 1801-1881<ref>{{veb manbasi |url=http://www.visionofbritain.org.uk/data_cube_table_page.jsp?data_theme=T_POP&data_cube=N_TPop&u_id=10297485&c_id=10001043&add=N |title=Wolverhampton USD |publisher=Vision of Britain |access-date=24 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026091937/http://www.visionofbritain.org.uk/data_cube_table_page.jsp?data_theme=T_POP |archive-date=26 October 2012 |url-status=live }}</ref>{{•}} Urban Sanitary District 1891<ref>{{veb manbasi |url=http://www.visionofbritain.org.uk/data_cube_table_page.jsp?data_theme=T_POP&data_cube=N_TPop&u_id=10137445&c_id=10001043&add=N |title=Wolverhampton USD |publisher=Vision of Britain |access-date=24 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120224171200/http://www.visionofbritain.org.uk/data_cube_table_page.jsp?data_theme=T_POP&data_cube=N_TPop&u_id=10137445&c_id=10001043&add=N |archive-date=24 February 2012 |url-status=live }}</ref>{{•}} County Borough 1901-1971<ref>{{veb manbasi |url=http://www.visionofbritain.org.uk/data_cube_table_page.jsp?data_theme=T_POP&data_cube=N_TPop&u_id=10136544&c_id=10001043&add=N |title=Wolverhampton County Borough |publisher=Vision of Britain |access-date=24 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120224165015/http://www.visionofbritain.org.uk/data_cube_table_page.jsp?data_theme=T_POP&data_cube=N_TPop&u_id=10136544&c_id=10001043&add=N |archive-date=24 February 2012 |url-status=live }}</ref>{{•}} Urban Subdivision 1981-2011<ref>{{Jurnal manbasi |title=1981 Key Statistics for Urban Areas GB Table 1 |publisher=Office for National Statistics |year=1981 }}</ref><ref>{{veb manbasi |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/west_midlands_urban_area.asp |title=West Midlands Urban Area 1991 Census |publisher=National Statistics |access-date=24 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516095745/http://www.statistics.gov.uk/census2001/west_midlands_urban_area.asp |archive-date=16 May 2008 |url-status=live }}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.statistics.gov.uk/StatBase/ssdataset.asp?vlnk=8271&Pos=2&ColRank=1&Rank=224 |title=KS01 Usual resident population: Census 2001, Key Statistics for urban areas |publisher=National Statistics |access-date=24 July 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820062255/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/ssdataset.asp?vlnk=8271&Pos=2&ColRank=1&Rank=224 |archive-date=20 August 2011  }}</ref></small>
}}

{{historical populations|align=center|cols=4
| percentages = pagr
|title = Historical population of area now administered by Wolverhampton City Council

| 1750| N/A
| 1801| 11,786
| 1811| 15,597
| 1821| 19,012
| 1831| 23,067
| 1841| 54,365
| 1851| 70,112
| 1861| 87,254
| 1871| 104,395
| 1881| 121,537
| 1891| 130,868
| 1901| 145,645
| 1911| 162,098
| 1921| 178,068
| 1931| 195,621
| 1939| 214,359
| 1951| 234,893
| 1961| 251,435
| 1971| 269,166
| 1981| 252,474
| 1991| 248,454
| 2001| 236,573
| 2011| 249,470
| 2015| 254,406

| source = <small>Vision of Britain<ref>{{veb manbasi |url=http://www.visionofbritain.org.uk/data_cube_table_page.jsp?data_theme=T_POP&data_cube=N_TPop&u_id=10168650&c_id=10001043&add=N |title=Wolverhampton Metropolitan Borough |publisher=Vision of Britain |access-date=24 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120224164241/http://www.visionofbritain.org.uk/data_cube_table_page.jsp?data_theme=T_POP&data_cube=N_TPop&u_id=10168650&c_id=10001043&add=N |archive-date=24 February 2012 |url-status=live }}</ref></small>
}}

==Taniqli odamlar==
[[Fayl:Official portrait of Baroness Hayman crop 2.jpg|140px|thumb|Baroness Hayman, 2018]]
[[Fayl:BillyWrightStatue.jpg|140px|thumb|Statue of [[Billy Wright (footballer born 1924)|Billy Wright]] outside [[Molineux Stadium]]]]
Wolverhampton bilan bogʻlangan bir qator taniqli odamlar bor.

Wolverhampton bilan bogʻliq siyosiy arboblar qatoriga deputat Enoch Powell, eng uzoq vaqt xizmat qilgan deputat boʻyicha rekord egasi ser Charles Pelham Williers, deputat Jane Stevenson, Helen Hayman, Lordlar palatasi, sobiq Vazirlar Mahkamasidagi birinchi lord spikeri boʻlgan baronessa Heyman kiradi. Birlashgan Qirollikning amaldagi Bosh vaziri [[Boris Johnson]] sobiq vazir Stiven Byers, Express & Star gazetasida qisqa vaqt yozuvchi boʻlib ishlagan, Devid Rayt, Buyuk Britaniyaning Yaponiyadagi sobiq elchisi va AQSh Mustaqillik Deklaratsiyasini imzolagan Batton Gwyneth va qisqa muddat Gruziya gubernatori lavozimida ishlagan.

Billi Rayt, Stiv Bull, Bert Uilyams va Jimmi Mullen kabi futbolchilar bilan shahar bilan bogʻlangan koʻplab sportchilar bor; Velosport olamida Persi Stallard va Xyu Porter, Olimpiya oʻyinlari sovrindori suzuvchi Anita Lonsbro, professional dartchi Ueyn Jons, poyga haydovchisi va Le Mansning 24 soatlik gʻolibi Richard Attvud, shuningdek, Tessa Sanderson va Denis Lyuis kabi sportchilar. Va bu yerda oʻsgan va Wolverhampton Kriket klubida Worcestershirega qoʻshilishdan oldin oʻynagan kriketchi Vikram Solanki.

Koʻngilochar aktyorlar orasida Nigel Bennett, Goldie, Francis Barber, Meera Syal va Eric Idl<ref>{{veb manbasi |url=https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/10/01/holy-grail-of-eric-idle-story/ |sarlavha=Holy grail of Eric Idle story |kirish sanasi=30 Iyun, 2022 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20190430032251/https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/10/01/holy-grail-of-eric-idle-story/ |arxiv-sana=30-aprel 2019-yil |url-status=live }}</ref>; va musiqachilar Noddy Holder, Dave Hill, Beverly Knight, Dave Holland, Maggie Tate, Edward Elgar, Mitch Harris, Robert Plant, Bibio, Pol Raven, trap-metal reper Scarlhrd va [[One Direction]] guruhidan [[Liam Payne]]; va teleboshlovchilar Susie Perry, Mark Rhodes va Mark Spait. Boʻlajak televidenie/radio tozalash kampaniyachisi Mary Whitehouse Shropshirega koʻchib oʻtishdan oldin 1939-yildan 1960-yillarning boshlarida Wolverhamptonda yashagan<ref name=shropstar>{{yangiliklar manbasi|title=Fearsome Mary and her fight to rid TV of 'filth'|work=Shropshire Star|date=11-oktabr 2021-yil|pages=20, 29}}Report by Toby Neal, part of 'Great Lives' series on Midlands worthies.</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [http://www.cityofwolverhampton.com Wolverhampton Civic and Historical Society]
* [http://www.wolverhampton.gov.uk Wolverhampton City Council]
* [https://web.archive.org/web/20090108101104/http://www.wulfruna.org.uk/ The Parish Of Central Wolverhampton]
* [http://www.the-archive.co.uk/wolverhampton-photographs-page-01.html The Archive of Hart Photography Ltd. Website — Images of Wolverhampton City Center under development during the 1960s] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210618205439/https://www.the-archive.co.uk/wolverhampton-photographs-page-01.html |date=2021-06-18 }}
* {{curlie|Regional/Europe/United_Kingdom/England/West_Midlands/Wolverhampton}}

[[Turkum:Buyuk Britaniya shaharlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha shaharlar]]