Ziyosfera

Wolverhampton (shahar)

Wолверҳамптон (/ˌwʊлвəрˈҳæмптəн/ ( тингланг)) — Англиянинг Ғарбий Мидланд шаҳридаги шаҳар, метрополитен туман ва маъмурий марказ. 2011-йилги аҳолини рўйхатга олишда унинг аҳолиси 249,470 киши эди[1][2]. Шаҳар аҳолисини „Wулфрунианс“ деб аташади.

Вулверхемптон

Wолверҳамптон
Шаҳар
Мамлакат Буюк Британия
Ҳукумат
 • Маёр Грег Браcкенридге
Асос солинган 985
Майдон 69.44 км2 (26.81 кв ми)
Расмий тил(лар)и Инглиз тили
Аҳолиси
 (2011)
 263,357
Зичлиги 3,407/км2 (8,820/сқ ми) киши/км2
Миллий таркиб

77% Оқ танли (64.5% Британиялик)

  • 17.5 % Жанубий Осиёлик
  • 6.9 % Қора танли
  • 2.5 % Хитой ва бошқа
  • 5.1 % Аралашган
Вақт минтақаси УТCГреэнwич Меан Тиме

Тарихан Стаффордширнинг бир қисми бўлган шаҳар дастлаб жун савдосига ихтисослашган бозор шаҳри сифатида ўсган. Саноат инқилобида у кўмир қазиб олиш, пўлат ишлаб чиқариш, қулф ясаш, автомобил ва мотоцикллар ишлаб чиқариш бўйича йирик марказга айланди. Шаҳар иқтисодиёти ҳали ҳам машинасозлик, шу жумладан йирик аэрокосмик саноат, шунингдек, хизмат кўрсатиш соҳасига асосланган[3].

Тарих

Маҳаллий анъанага кўра, Мерсия қироли Wулфрун 659-йилда Вулверхемптонда Авлиё Мери аббейига асос солган[4] .

Вулверхемптон 910-йилда бирлашган Мерcиан Англес ва Ғарбий Саксонлар ўртасида босқинчи данияликларга қарши ҳал қилувчи жанг жойи сифатида қайд этилган, аммо манбалар жангнинг ўзи Wеднесфиэлд ёки Теттенҳаллда бўлиб ўтгани номаълум, гарчи бу жойлар ўша пайтдаги чегаралар Вулверхемптон ҳудудида бўлмаган[5]. Мерcианс ва Ғарбий Саксонлар ҳал қилувчи ғалабага даъво қилишди ва Wоден майдони Wеднесфиэлддаги кўплаб жой номлари билан танилган[6][7].

Ладй Wулфруна ҳайкали

Авлиё Пётр черковининг ғарбий томонида Wулфрун хоним ҳайкали 985-йилда қирол Этҳелред тайёр бўлмаган қироллик низоми бўйича хоним Wулфрунга Ҳеантун деб аталган жойдан ерлар берди[8] ва шу сабабли аҳоли пунктига асос солди.

994-йилда Wолверҳамптонда монастир муқаддас қилинди, бунинг учун Wулфрун Wорcестерширедаги Уппер Арлей, Билстон, Уилленхалл, Wеднесфиэлд, Пелсалл, Браунҳиллс яқинидаги Оглей Ҳай, Wалл яқинидаги Ҳилтон, Хетертон, Кинвастон, Wолверҳамптон яқинидаги Ҳилтон ва Феатҳерстоне эр берди. Бу ҳозирги Пётр черкови учун сайтга айланди. Черковнинг ташқарисидаги зинапояларда сер Чарлес Wҳеэлер томонидан яратилган хоним Вулфрун ҳайкали кўринади[8].

Wолверҳамптон 1086-йилда Домесдай китобида Юз Сейсдон ва Стаффордшир графлигида қайд этилган. Манор хўжайинлари Авлиё Мери канонлари сифатида рўйхатга олинган (шу кундан кейин черковнинг бағишланиши Авлиё Пётрга ўзгартирилган), бош ижарачи Самсон, Wиллиам Босқинчининг шахсий руҳонийси эди. Ҳозирги вақтда Вулверхемптон элликта хонадондан иборат катта аҳоли пунктидир[9].

1179-йилда шаҳарда бозор борлиги ҳақида сўз юритилади ва 1204-йилда қирол Жоннинг диққатига шаҳарда бозор ўтказиш учун Қироллик Низоми йўқ эди. Чоршанба куни ўтказиладиган ҳафталик бозор учун ушбу низом охир-оқибат 1258-йил 4-февралда Генрих ИИИ томонидан берилган.

Таъкидланишича, ХИВ—ХВ асрларда Wолверҳамптон жун савдосининг „асосий шаҳарларидан“ бири бўлган, бугунги кунда буни шаҳар гербига жун тўплами киритилганлиги[10] ва кўплаб кичик кўчалар орқали кўриш мумкин, айниқса, шаҳар марказида „Фолд“ деб номланган (масалан, Блоссом’с Фолд, Фермерс Фолд, Тоwнwелл Фолд ва Виcториа Фолд), шунингдек, Wоолпаcк Стреэт ва Wоолпаcк Аллей.

ХХИ аср

Маркс & Спенcер ва Нехт каби бир нечта дўконлар тармоғи Wолверҳамптон марказида дўконларга эга. Беаттиэс, Ҳоусе оф Фрасер дўкони 2019-йилда ёпилиши эълон қилинди. Дебенҳамс 2017-йилда Мандер марказида 3 қаватли универмаг очди, аммо ҳозир ёпилди[11]. Раcкҳамнинг Сноw Ҳиллда 1992-йилгача қарийб 25 йил давомида дўкони бўлган. Кейин бу бино Нетто супермаркети ва маҳаллий архив хизмати ўртасида бўлинган, аммо 2006-йилга келиб унинг келажаги Суммер Роw чакана савдосини ривожлантиришнинг бир қисми сифатида хавф остида эди. Бу 2007-йил июн ойида Нетто супермаркетининг ёпилишига ва 2008-йилда архив хизматининг Молинеух меҳмонхонаси биносига кўчирилишига олиб келди. Шундан сўнг бино маҳаллий ҳокимият томонидан шаҳар атрофидаги турли объектларни ривожлантириш мақсадида бузиб ташланган. Сайтда энди бошқа жойга кўчирилган ташқи бозор жойлашган.

Тесcонинг Мандер Cентер филиали ёпилгани ва Саинсбурй’с кўчирилгандан сўнг, марказий савдо ҳудудида қолган ягона супермаркет Исландиядир. Ринг Роад ташқарисида Саинсбурй’с, Асда ва Wаитросенинг асосий филиаллари жойлашган эди. Сафеwай дўкони, дастлаб Моррисонс супермаркетлар тармоғини сотиб олиш доирасида сотишга мажбур бўлган филиали 2020-йил 31-декабрда савдолар якунида ёпилди. Дўкон 2021-йил июн ойида очилган Тесcо компаниясига сотилди. Алди шаҳар марказига яқин иккита дўконга эга: бири А4123 Бирмингҳам йўлининг четида ва Сун Стреэтдаги собиқ Wолверҳамптон паст даражадаги темир йўл станциясига яқин жойлашган янги филиал.

2021-йилда Wиндруш авлоди аъзоси, британиялик муҳожирлар ҳуқуқлари фаоли Паулетте Wилсон хотирасига кўк рангли плакет ўрнатилди[12]. Бляшка Wолверҳамптон мероси марказида Патриcк Вернон ва Cлаире Дарк каби тарғиботчилар билан бирга ишга туширилди[13]. Марказ Кариб денгизи минтақасидаги маҳаллий ҳамжамиятнинг тамал тоши бўлиб, илгари Эноч Поwеллнинг сайлов округи идораси бўлиб, у ерда машҳур қон дарёлари нутқи ёзилган[14].

Санъат ва маданият

18 асрдан бошлаб Wолверҳамптон япон буюмлари ва пўлатдан ясалган заргарлик буюмларини ишлаб чиқариш билан машҳур эди. 18 ва ХИХ асрнинг таниқли рассомлари Жозепҳ Барней (1753-1832), Эдwард Бирд (1772-1819) ва Георге Wаллис (1811-1891) Wолверҳамптонда туғилган ва дастлаб япониялик рассомлар сифатида ўқитилган.

Амалий санъат мактаби 1850-йилларда очилган ва охир-оқибат Санъат галереясининг яқин ҳамкорига айланди. Унинг талабалари ва ўқитувчилари орасида Роберт Жаcксон Эмерсон (1878-1944), сер Чарлес Wҳеэлер (Эмерсоннинг энг машҳур шогирди ва Трафалгар майдонидаги фаввораларнинг ҳайкалтароши), Парижда ўз студиясини ташкил этган Сараҳ Паге ва бошқа кўплаб маҳаллий ва миллий миқёсда таниқли рассомлар ва ҳайкалтарошлар бор эди.

Wолверҳамптон санъат галереяси 1884-йилда ташкил этилган бўлса, Wолверҳамптон Гранд театри 1894-йилда очилган.

Wолверҳамптонда, Броад Стреэт яқинида, янги очилган Сладе хоналаридан тортиб, Арт-хаус кинотеатригача, Лигҳт Ҳоусе Медиа Cентер ва Wолверҳамптон университети таркибига кирувчи Арена театригача бўлган имкониятларга эга Cреативе Индустриэс квартал мавжуд.

Wолверҳамптон Виктория давридан бери безакли қуйма темирдан хавфсиз бўяш саноатида кучли тарихга эга. Чубб Лоcк ва Сафе Cомпанй каби кўплаб компаниялар ёлланган, ўргатган ва бадиий мақомини халқаро обрў-эътиборга ошириш учун кенгайтирилган, бунинг натижасида сейф чинакам санъат асари бўлиб, нафис сенарий ва қўлда бўялган дизайнларга эга бўлиб, бугунги кунда жуда тўпланган. Ҳатто Қўшма Штатларда ҳам уларнинг сақланиб қолган дурдоналарини бугунги кунгача топиш мумкин. Бино 1992-йилда Миллий тарихий рўйхатга олинган ёдгорлик хазинасига айлантирилган бўлиб, ҳозир кинотеатр, санъат галереялари, тунги клублар, бизнес офислари ва фоесида катта витражли ротунда жойлашган. Бу сақланиб қолган „Қора мамлакат“да жуда машҳур бўлган бир нечта канал кўча заводларидан биридир.

Wолверҳамптондаги энг катта оммавий санъат намойиши 2017-йил июл ва сентабр ойларида бўлиб ўтди; Бўрилар ичида бўрилар шаҳар марказида ва Ғарбий Паркда 30 та бўри ҳайкалининг ўрнатилишини кўрди, ҳайкаллар кимошди савдосига қўйилиб, пуллар хайрия учун йўналтирилди.

Кўргазмалар

Унинг бойлиги ва нуфузи ошгани сайин, Wолверҳамптон ҳам таниқли кўргазмаларда қатнашди ва уларни ўтказди. 1851-йилги Кристал саройда бўлиб ўтган Буюк кўргазмада Wолверҳамптонда ишлаб чиқарилган қулфлар, япон буюмлари ва папиэр-маче маҳсулотларининг намуналари бор эди[15].

Манчестер ва кўплаб шимолий шаҳарлардаги механика институтларида муваффақиятли ўтказилган кўргазмалардан сўнг, Wолверҳамптон Рйтон ва Wалтон фирмасида ишлайдиган рассом Георге Wаллиснинг мия фарзанди бўлган кўргазмани ўтказди. Кўргазма Қиролича кўчасидаги Механика институтида бўлиб ўтди ва унда тасвирий санъат, мебел ва безатилган товоқлар, шунингдек, турли хил темир буюмлар, қулфлар ва пўлат ўйинчоқлар намойиш этилди[16].

1869-йил 11-майда Эарл Гранвилле Молинеух уйи ҳудудидаги вақтинчалик бинода Стаффордшире санъати ва саноати кўргазмасини очди[16].

Энг йирик ва энг улуғвор кўргазма 1902-йилда бўлиб ўтган Санъат ва саноат кўргазмаси эди. Гарчи Канададан фақат битта халқаро павилён жойлашган бўлса-да, кўргазманинг кўлами ва миқёси ўз даврининг бошқа кўргазмаларидаги барча ютуқларни акс эттирди. Кўргазма майдонида машиналар, саноат маҳсулотлари, концерт зали, иккита трибуна, ресторан ва ҳаяжонли аттраксионлар ва сув ўтказгичлари билан қизиқарли ярмарка жойлашган. Унинг очилиши, Коннаугҳт герцоги томонидан, умидвор иштиёқ билан қабул қилинди, афсуски, об-ҳаво билан мос келмади, бу бугунги кун қийматида деярли 2 миллион фунт стерлингга тенг бўлган 30 000 фунт стерлинг йўқотишга олиб келди[16][17].

Ҳукумат

Wолверҳамптоннинг катта қисми маҳаллий даражада Wолверҳамптон Кенгаши томонидан бошқарилади, аммо шаҳарнинг баъзи кичик қисмлари Жанубий Стаффордшир туман кенгаши томонидан бошқарилади.

Шаҳар Кенгаши томонидан бошқариладиган ҳудуд Бирлашган Қироллик миллий парламентида Wолверҳамптон жануби-ғарбий, Wолверҳамптон жануби-шарқий ва Wолверҳамптон шимоли-шарқий сайлов округларини вакили бўлган учта депутат томонидан тақдим этилади, Жанубий Стаффордшир округ кенгаши томонидан бошқариладиган ҳудудлар эса Жанубий Стаффордшир сайлов округи томонидан тақдим этилади. Бутун шаҳар Европа парламентининг Ғарбий Мидланд сайлов округининг бир қисми эди.

Wолверҳамптон шаҳар кенгаши

Wолверҳамптон шаҳар кенгаши
Cлаире Дарке Wолверҳамптоннинг собиқ маёри

Wолверҳамптон шаҳри пойтахт округидир, яъни унинг шаҳар кенгаши амалда унитар ҳокимиятдир ва шунинг учун бир поғонали бўлиб, туман ва туман кенгаши биргаликда бажарадиган барча хизматларни тақдим этади. Жанубий Стаффордшир округ кенгаши икки даражали ҳокимият бўлиб, баъзи хизматлар Стаффордшире округи кенгаши томонидан тақдим этилади.

Кенгаш идоралари шаҳар марказидаги Авлиё Пётр майдонида жойлашган Wолверҳамптон фуқаролик марказида жойлашган[18]. Шаҳар кенгашининг шиори: „Зулматдан ёруғлик чиқади“[19].

Ҳозирги вақтда Лейбористлар партияси кенгашни назорат қилади ва 1978-1979, 1987, 1992-1994 ва 2008-2010-йиллар бундан мустасно, 1974-йилдан бери кенгашда кўпчиликни ташкил қилади[20]. Лейбористлар партияси 2016-йилда сайловга қўйилган 20 ўриндан 18 тасини қўлга киритди.

Меҳнат бўйича маслаҳатчи Cлаире Дарке 2019-21-йилларда Wолверҳамптон мери бўлган.

Фуқаролик тарихи

Wолверҳамптон 1921-йилда
Тҳе олд Тоwн Ҳалл (магистратес cоурт)

Wолверҳамптон замонавий маҳаллий бошқарувнинг бошланишини 1777-йилда, Wолверҳамптонни яхшилаш тўғрисидаги қонун парламент томонидан қабул қилинганда қўлга киритди. Бу 125 та шаҳар комиссарларини ташкил этишга имкон берди, улар турли хил маҳаллий ободонлаштириш ишларини олиб боришди: айиқларни ўлдиришни жазолаш, дренажни яхшилаш, кўчаларни кенгайтириш ва аср охирига келиб ҳар бир кўча бурчагида ва ҳар бир эшик олдида кўчаларни ёритиш билан таъминлаш. Меҳмонхона ва сув таъминоти ўнта янги қудуқнинг чўкиб кетиши ва бозорда катта сув идиши билан таъминланиши туфайли яхшиланди. Ўн нафар қўриқчи тайинланиши билан полиция фаолияти яхшиланди ва бозорларни тартибга солиш ва хавфли озиқ-овқат маҳсулотларини текширишга ҳаракат қилинди[21].

Wолверҳамптон парламент округи 1832-йилги ислоҳот тўғрисидаги қонун билан яратилган бўлиб, у ҳозир Дудлей, Wалсолл ва Сандwелл метрополитен туманлари билан жойлашган Wрен уяси, Янги ихтиро ва Седглей каби ҳудудларни ўз ичига олган. Бу парламентнинг икки аъзосини қайтарган 22 йирик шаҳардан бири эди. 1885-йилги Ўриндиқларни қайта тақсимлаш тўғрисидаги қонунга биноан, дастлабки туман учта янги бир мандатли сайлов округлари билан алмаштирилди: шарқий, жанубий ва ғарбий Wолверҳамптон[22].

1837-йилда Wолверҳамптон шаҳри полицияси ташкил этилди. У 1966-йилда тугатилган ва нафақат Wолверҳамптонни, балки Wалсолл, Дудлей, Wест Бромwич ва Wарлей округи туманларини қамраб олган йирик Ғарбий Мидланд констабулияси ўз вазифаларини ўз зиммасига олди ва штаб-квартираси шаҳарда жойлашган эди. Кейинчалик бу куч 1974-йилда Wест Мидландс полицияси билан алмаштирилди[23].

Wолверҳамптон 1835-йилдаги Муниципал корпорациялар тўғрисидаги қонунга биноан 1848-йилда муниципал округ сифатида қўшилган[24] ва Кенгашнинг биринчи йиғилиши 1848-йил 22-майда бўлиб ўтди. Кейин шаҳар 1889-йилда 1888-йилдаги „Маҳаллий бошқарув тўғрисида“ги қонунга биноан округга айлантирилди[24].

1933-йилда туманнинг чегаралари кенгайиб, Каннок қишлоқ округи ва Сейсдон қишлоқ округи ҳудудларини қамраб олди[25], унинг атрофидаги шаҳарларнинг жуда кам қисми таъсирланди, фақат Ҳеатҳ Тоwн шаҳар округи тугатилди.

Демография

Wолверҳамптон Cомпаред
2001 УК Cенсус Wолверҳамптон (урбан) Wолверҳамптон (бороугҳ) Wест Мидландс cонурбатион Энгланд
Умумий аҳоли 251,462 236,582 2,284,093 49,138,831
Оқ танли 78.9 % 77.8 % 79.6 % 90.9 %
Осиёлик 13.6 % 14.3 % 13.5 % 4.6 %
Қора танли 4.4 % 4.6 % 3.9 % 2.3 %
Соурcе: Оффиcе фор Натионал Статистиcс[26][27]

2001-йилги аҳолини рўйхатга олиш Wолверҳамптон шаҳар бўлинмасини Ғарбий Мидландлар контурбациясида иккинчи йирик бўлим сифатида тақдим этади. Wолверҳамптон учун берилган кўрсаткич 251,462 ни ташкил этади, бу тумандан ташқаридаги ҳудудларни ҳам ўз ичига олади (236,583). Бу ҳисоб-китобларга кўра, у Лондондан ташқарида Англиядаги 12-ўринда туради.

Wолверҳамптон нисбатан кекса аҳолига эга, 60 ва ундан катта ёшдаги аҳолининг улуши 15 ёшгача бўлган болалар улушидан каттароқдир. Шаҳардаги ёшлар улуши 1991-йилги аҳолини рўйхатга олиш ва 2001-йилги аҳолини рўйхатга олиш ўртасида 7,4 фоизга камайди, Англия ва Уэлсда ўртача 1,7 фоизга ўсди. Шаҳардаги аёлларнинг улуши (51 %) эркакларникидан (49 %) бир оз кўпроқ.

16 ёшдан ошган катталарнинг 31,3 фоизи турмуш қурмаган, 43,4 фоизи биринчи марта турмуш қурган, 7,7 фоизи ажрашган ва 9,6 фоизи бева қолган[28].

2001-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, Wолверҳамптонда насронийлар 67,4 % ва христиан бўлмаган динлар 13,6 %, Англия ва Уэлсда эса 5,5 %. Wолверҳамптон Англия ва Уэлсдаги тўртинчи йирик сикҳ жамоасига эга. 2001-йилда Wолверҳамптон аҳолисининг 7,6 фоизини сикҳлар ташкил этган. 2011-йилги аҳолини рўйхатга олишда Wолверҳамптон сикҳлари сони 9,1 фоизга кўтарилган. Ҳиндулар сони Англия ва Уэлсдаги ўртача кўрсаткичдан ҳам юқори (Wолверҳамптон 3,9 %, Англия ва Уэлс 1,1 %), яҳудийлик ва исломга эргашувчиларнинг улуши Англия ва Уэлсдаги ўртача кўрсаткичдан паст эди. Буддизм учун кўрсаткич Англия ва Уэлсдаги ўртача кўрсаткичларга мос келади.

Религион wитҳин Wолверҳамптон
2001 УК Cенсус Wолверҳамптон (урбан) Wолверҳамптон (бороугҳ) Wест Мидландс cонурбатион Энгланд
Умумий аҳоли 251,462 236,582 2,284,093 49,138,831
Насронийлар 67.4 % 66.5 % 67.0 % 71.7 %
Сикҳлар 7.2 % 7.6 % 3.4 % 0.6 %
Ҳиндулар 3.7 % 3.9 % 1.8 % 1.1 %
Мусулмон 1.6 % 1.7 % 7.9 % 3.0 %
Динсиз 11.3 % 11.3 % 11.5 % 14.8 %
Белгиланмаган 8.2 % 8.4 % 7.8 % 7.7 %
Соурcе: Оффиcе фор Натионал Статистиcс[29][30]

2001- йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, 16 ёшдан 75 ёшгача бўлган шаҳар аҳолисининг 62,2 фоизи иқтисодий фаол, 37,5 фоизи тўлиқ иш куни, 11,3 фоизи тўлиқ иш куни, 5,4 фоизи ўз-ўзини иш билан банд ва 2,6 % бошқа иш жойлари билан кундузги талабалар.

Иқтисодий фаол бўлмаганларнинг 14,4 фоизи нафақахўрлар, 7,1 фоизи уй ёки оилага қарашади, 5,1 фоизи эса бошқа иш билан банд бўлмаган кундузги талабалардир[31].

Автомобилга эгалик қилиш Англия ва Уэлсдаги ўртача кўрсаткичдан паст бўлиб, уй хўжаликларининг 35,2 фоизида автомобил йўқ, мамлакатда эса 26,8 фоиз. Ягона автомашинага эгалик қилиш миллий ўртача кўрсаткичларга мос келади (Вулверхемптон 42,9 %, Англия ва Уэлс 43,8 %), бирдан ортиқ автомобилга эга бўлган уй хўжаликларининг улуши эса мамлакатдаги ўртача кўрсаткичдан паст[32].

2001-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, Wолверҳамптон Буюк Британиядаги иш жойларига борадиган 243 та саёҳатчилардан биридир. ТТWА ҳудудида яшовчи 163 378 киши иш билан таъминланган ва 157 648 киши иш билан таъминланган. ТТWА шаҳар ташқарисида Дудлей, Wалсолл, Жанубий Стаффордшир ва Шропшир маҳаллий кенгаш туманларигача чўзилган ва 405 км2 (156 кв миля) майдонга эга[33].

Аҳоли ўзгариши

Қуйидаги жадваллар 1750-йилдан бери аҳоли ўзгаришини батафсил баён қилади, бу шаҳарнинг ўзи ва ҳозирги Wолверҳамптон шаҳар кенгаши томонидан бошқариладиган географик ҳудудни ажратиб туради.

Ҳисториcал популатион оф Wолверҳамптон
ЙилАҳоли±% й.ў.с.
17507,454—    
180120,71+2.02%
181129,253+3.51%
182135,816+2.04%
183146,937+2.74%
184168,426+3.84%
ЙилАҳоли±% й.ў.с.
185190,301+2.81%
1861111,033+2.09%
187168,291−4.74%
188175,766+1.04%
189182,662+0.87%
190194,107+1.31%
ЙилАҳоли±% й.ў.с.
191195,328+0.13%
1921102,342+0.71%
1931133,212+2.67%
1939143,213+0.91%
1951162,172+1.04%
1961150,825−0.72%
ЙилАҳоли±% й.ў.с.
1971269,168+5.96%
1981265,631−0.13%
1991257,943−0.29%
2001251,462−0.25%
2011Н/А—    
Манба: Иссаc Тайлор'с Мап 1750 • Тоwншип 1801-1881[34] • Урбан Санитарй Дистриcт 1891[35] • Cоунтй Бороугҳ 1901-1971[36] • Урбан Субдивисион 1981-2011[37][38][39]
Ҳисториcал популатион оф ареа ноw администеред бй Wолверҳамптон Cитй Cоунcил
ЙилАҳоли±% й.ў.с.
1750Н/А—    
180111,786—    
181115,597+2.84%
182119,012+2.00%
183123,067+1.95%
184154,365+8.95%
ЙилАҳоли±% й.ў.с.
185170,112+2.58%
186187,254+2.21%
1871104,395+1.81%
1881121,537+1.53%
1891130,868+0.74%
1901145,645+1.08%
ЙилАҳоли±% й.ў.с.
1911162,098+1.08%
1921178,068+0.94%
1931195,621+0.94%
1939214,359+1.15%
1951234,893+0.77%
1961251,435+0.68%
ЙилАҳоли±% й.ў.с.
1971269,166+0.68%
1981252,474−0.64%
1991248,454−0.16%
2001236,573−0.49%
2011249,47+0.53%
2015254,406+0.49%
Манба: Висион оф Бритаин[40]

Таниқли одамлар

Баронесс Ҳайман, 2018
Статуэ оф Биллй Wригҳт оуциде Молинеух Стадиум

Wолверҳамптон билан боғланган бир қатор таниқли одамлар бор.

Wолверҳамптон билан боғлиқ сиёсий арбоблар қаторига депутат Эноч Поwелл, энг узоқ вақт хизмат қилган депутат бўйича рекорд эгаси сер Чарлес Пелҳам Wиллиэрс, депутат Жане Стевенсон, Ҳелен Ҳайман, Лордлар палатаси, собиқ Вазирлар Маҳкамасидаги биринчи лорд спикери бўлган баронесса Ҳейман киради. Бирлашган Қиролликнинг амалдаги Бош вазири Борис Жоҳнсон собиқ вазир Стивен Берс, Эхпресс & Стар газетасида қисқа вақт ёзувчи бўлиб ишлаган, Девид Райт, Буюк Британиянинг Япониядаги собиқ элчиси ва АҚШ Мустақиллик Декларациясини имзолаган Баттон Гwйнетҳ ва қисқа муддат Грузия губернатори лавозимида ишлаган.

Билли Райт, Стив Булл, Берт Уилямс ва Жимми Муллен каби футболчилар билан шаҳар билан боғланган кўплаб спортчилар бор; Велоспорт оламида Перси Сталлард ва Хю Портер, Олимпия ўйинлари совриндори сузувчи Анита Лонсбро, профессионал дартчи Уэйн Жонс, пойга ҳайдовчиси ва Ле Манснинг 24 соатлик ғолиби Ричард Аттвуд, шунингдек, Тесса Сандерсон ва Денис Люис каби спортчилар. Ва бу ерда ўсган ва Wолверҳамптон Крикет клубида Wорcестерширега қўшилишдан олдин ўйнаган крикетчи Викрам Соланки.

Кўнгилочар актёрлар орасида Нигел Беннетт, Голдиэ, Франcис Барбер, Меэра Сял ва Эриc Идл[41]; ва мусиқачилар Ноддй Ҳолдер, Даве Ҳилл, Беверлй Книгҳт, Даве Ҳолланд, Маггиэ Тате, Эдwард Элгар, Митч Ҳаррис, Роберт Плант, Бибио, Пол Равен, трап-метал репер Сcарлҳрд ва Оне Диреcтион гуруҳидан Лиам Пайне; ва телебошловчилар Сусиэ Перрй, Марк Рҳодес ва Марк Спаит. Бўлажак телевидениэ/радио тозалаш кампаниячиси Марй Wҳитеҳоусе Шропширега кўчиб ўтишдан олдин 1939-йилдан 1960-йилларнинг бошларида Wолверҳамптонда яшаган[42].

Манбалар

  1. ↑ „2011 Cенсус: КС101ЭW Усуал ресидент популатион, лоcал аутҳоритиэс ин Энгланд анд Wалес“. Оффиcе фор Натионал Статистиcс (11-декабр 2012-йил). 2013-йил 12-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 28-июн.
  2. ↑ КС01 Усуал ресидент популатион Cенсус 2001, Кей Статистиcс фор урбан ареас (Wайбаcк Мачине сайтида 22 Оcтобер 2012 санасида архивланган) Оффиcе фор Натионал Статистиcс. Ҳеcтарес cонвертед инто км2
  3. ↑ „Ҳисториc Cитиэс ин Wестерн Эуропе“. Cитй Маёрс. 24-июл 2008-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 28 июн, 2022.
  4. ↑ „Тҳе Ҳисторй оф Wолверҳамптон тҳе Cитй анд иц Пеопле“. Wолверҳамптон Арчивес анд Лоcал Студиэс. 2016-йил 20-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29 июн, 2022.
  5. ↑ Ҳоровитз, Давид. Нотес анд Материалс он тҳе Баттле оф Теттенҳалл 910 А.Д., анд Отҳер Ресеарчес, 2010. ИСБН 978-0-9550309-1-8. 
  6. ↑ „Wолверҳамптон Cитй Cоунcил – Wоденсфиэлд Счоол“. Wолверҳамптон Cитй Cоунcил. 1-сентабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29 июн, 2022.
  7. ↑ „Wоденсфиэлд Тоwер“. Скйсcрапер Паге. 3-декабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29 июн, 2022.
  8. ↑ 8,0 8,1 „Ладй Wулфруна“. Wолверҳамптон Ҳисторй анд Ҳеритаге Соcиэтй. 27-май 2008-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29 июн, 2022.
  9. ↑ „Домесдай Боок“. 6-январ 2015-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29 июн, 2022.
  10. ↑ „Wолверҳамптон Cоат оф Армс – Wолверҳамптон Ҳисторй“. Wолверҳамптон Cитй Cоунcил. Қаралди: 29 июн, 2022.[сайт ишламайди] [сайт ишламайди]
  11. ↑ „'Ит онлй жуст опенед, ноw ит'с гоинг'“ (эн-ГБ). ББC Неwс (26-апрел 2019-йил). 1-июл 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29 июн, 2022.
  12. ↑ Вукмировиc, Жамес „Паулетте Wилсон: Wиндруш cампаигнер'с лифе ҳоноуред wитҳ cеремонй анд плақуэ“ (эн). www.эхпрессандстар.cом. 25-июн 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29 июн, 2022.
  13. ↑ „Плақуэ фор Wиндруш cампаигнер унвеилед ат формер оффиcе оф Эноч Поwелл“ (эн). Тҳе Гуардиан (22-июн 2021-йил). 24-июн 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29 июн, 2022.
  14. ↑ „Паулетте Wилсон, лате Wиндруш cампаигнер, то бе ҳоноуред wитҳ блуэ плақуэ“ (эн). Тҳе Индепендент (22-июн 2021-йил). 25-июн 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29 июн, 2022.
  15. ↑ Франк Шарман. „Wолверҳамптон ат тҳе Греат Эхҳибитион, 1851“. Wолверҳамптон Ҳисторй & Ҳеритаге Wебсите. 3-феврал 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29 июн, 2022.
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 Франк Шарман. „Эхҳибитионс Греат анд Смалл“. Wолверҳамптон Ҳисторй & Ҳеритаге. 7-март 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29 июн, 2022.
  17. ↑ „Cурренcй Cонвертер“. Натионал Арчиве. 3-декабр 2008-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29 июн, 2022.
  18. ↑ „Cитй оф Wолверҳамптон Cоунcил: Cонтаcт Ус“. Cитй оф Wолверҳамптон Cоунcил. 23-май 2008-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 июн, 2022.
  19. ↑ „Лоw Ҳилл Бранч Либрарй“. Wолверҳамптон Ҳисторй & Ҳеритаге Соcиэтй. 2-декабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 июн, 2022.
  20. ↑ „Wолверҳамптон Cитй Cоунcил лоcал элеcтионс 2008“. ББC (2-май 2008-йил). 5-май 2008-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 июн, 2022.
  21. ↑ „Лоcал Говернмент ин Wолверҳамптон“. Тҳе Ҳисторй оф Wолверҳамптон – Тҳе Cитй анд иц Пеопле (2005). Қаралди: 30 июн, 2022.[сайт ишламайди][сайт ишламайди]
  22. ↑ „Парлиаментарй Репресентатион“. Wолверҳамптон Арчивес анд Лоcал Студиэс. 2016-йил 20-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 июн, 2022.
  23. ↑ „Wолверҳамптон Бороугҳ Полиcе“. Wест Мидландс Полиcе Мусеум. 2008-йил 24-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-июн.
  24. ↑ 24,0 24,1 „Арчиве Газеттер – Wолверҳамптон“. Стаффордшире Cоунтй Арчивес. 7-март 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 июн, 2022.
  25. ↑ „Релатионшипс / унит ҳисторй оф WОЛВЕРҲАМПТОН“. А Висион оф Бритаин. 1-октабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 июн, 2022.
  26. ↑ „КС06 Этҳниc Гроуп: Cенсус 2001, Кей Статистиcс фор урбан ареас“. Натионал Статистиcс. 4-август 2009-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 30 Июн, 2022. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам); сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим: |аccесс-дате= (ёрдам)
  27. ↑ „КС06 Этҳниc гроуп: Кей Статистиcс фор урбан ареас, суммарй ресулц фор лоcал аутҳоритиэс“. Натионал Статистиcс. 31-март 2009-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 30 Июн, 2022. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам); сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим: |аccесс-дате= (ёрдам)
  28. ↑ „МАРИТАЛ СТАТУС“. Wолверҳамптон Cитй Cоунcил. 26-сентабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 июн, 2022.
  29. ↑ „КС07 Религион: Cенсус 2001, Кей Статистиcс фор урбан ареас“. Натионал Статистиcс. 26-июл 2013-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 30 Июн, 2022. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам); сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим: |аccесс-дате= (ёрдам)
  30. ↑ „КС07 Религион: Кей Статистиcс фор урбан ареас, суммарй ресулц фор лоcал аутҳоритиэс“. Натионал Статистиcс. 18-май 2007-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 30 Июн, 2022. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам); сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим: |аccесс-дате= (ёрдам)
  31. ↑ „ЭCОНОМИC АCТИВИТЙ“. Wолверҳамптон Cитй Cоунcил. 26-сентабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 июн, 2022.
  32. ↑ „CАР ОWНЕРСҲИП“. Wолверҳамптон Cитй Cоунcил. 26-сентабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 июн, 2022.
  33. ↑ „Травел то Wорк Ареас“. Оффиcе фор Натионал Статистиcс. 2008-йил 1-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-июн.
  34. ↑ „Wолверҳамптон УСД“. Висион оф Бритаин. 2012-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 24-июл.
  35. ↑ „Wолверҳамптон УСД“. Висион оф Бритаин. 2012-йил 24-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 24-июл.
  36. ↑ „Wолверҳамптон Cоунтй Бороугҳ“. Висион оф Бритаин. 2012-йил 24-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 24-июл.
  37. ↑ „1981 Кей Статистиcс фор Урбан Ареас ГБ Табле 1“. Оффиcе фор Натионал Статистиcс. 1981. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам)
  38. ↑ „Wест Мидландс Урбан Ареа 1991 Cенсус“. Натионал Статистиcс. 2008-йил 16-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 24-июл.
  39. ↑ „КС01 Усуал ресидент популатион: Cенсус 2001, Кей Статистиcс фор урбан ареас“. Натионал Статистиcс. 2011-йил 20-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 24-июл.
  40. ↑ „Wолверҳамптон Метрополитан Бороугҳ“. Висион оф Бритаин. 2012-йил 24-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 24-июл.
  41. ↑ „Ҳолй граил оф Эриc Идле сторй“. 30-апрел 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30 июн, 2022.
  42. ↑ Феарсоме Марй анд ҳер фигҳт то рид ТВ оф 'филтҳ'. Шропшире Стар (11-октабр 2021-йил), с. 20, 29.Репорт бй Тобй Неал, парт оф 'Греат Ливес' сериэс он Мидландс wортҳиэс.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Wolverhampton_(shahar)" dan olindi