Ziyosfera

Wyatt Earp

Wятт Беррй Стапп Эарп (1848-йил 19-март - 1929-йил 13-январ) Америка Ғарбидаги америкалик қонунчи ва қиморбоз, жумладан Эарп О.К Cоррал'да машҳур қуролли тўқнашувда иштирок этган, Уруш давомида қонунчилар учта қонунбузар Cочисе Cоунтй ковбойларини ўлдиришган[2]. Wятт кўпинча отишмада асосий шахс сифатида тасвирланган бўлса-да, унинг укаси Виргил ўша куни АҚШ маршали ўринбосари ва Томбстоне шаҳар маршали бўлган ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларида Шериф, констебл ва маршал сифатида қараганда анча кўпроқ тажрибага эга эди. Виргил шаҳарда қурол олиб юришни ва ковбойларни қуролсизлантиришни тақиқловчи шаҳар қарорини бажаришга қарор қилди. Wятт фақат акаси учун вақтинчалик ёрдамчи маршал эди[3][4].

Wятт Эарп
Таваллуди
Wятт Беррй Стапп Эарп

19-март 1848-йил
Монмоутҳ, Иллиноис, У.С.
Вафоти 13-январ 1929-йил(1929-01-13)
(80 ёшда)
Лос Ангелес, Cалифорниа, У.С.
Касби Лаwман, буффало ҳунтер, салоон кеэпер, минер, бротҳел кеэпер, бохинг рефереэ
Фаолият йиллари 1865–1898
Турмуш ўртоғи
Имзоси

1874-йилда Эарп Канзас штатининг Вичита шаҳрига келди ва у ерда унинг рафиқаси фоҳишахона очди. Wятт бир неча бор фоҳишахонада бўлгани учун ҳибсга олинган. Кейинчалик у Вичита полициясига тайинланган ва қонунчи сифатида мустаҳкам обрўга эга бўлган, аммо хўжайинининг сиёсий рақиби билан жанжаллашганидан кейин жаримага тортилган ва "полиция ходими сифатида қайта ишга олинмаган"[5][6]. Эарп дарҳол Вичитани тарк этди. Кейинчалик у шаҳар маршали ёрдамчиси бўлди. 1878-йил охирида у қонунбузарни қидириш учун Техасга борди ваЖоҳн "Доc" Ҳоллидай билан учрашди, Эарп унинг ҳаётини сақлаб қолди.

Умри давомида Эарп боом шаҳарлари орасида кўчиб ўтди. У 1879-йилда Доджни тарк этди ва акалари Жеймс ва Виржил билан Томбстонега кўчиб ўтди. Эарпс "Cоwбойс " деб номланувчи бир гуруҳ қонунбузарлар билан тўқнашди. Wятт, Виргил ва укаси Морган турли ҳуқуқ-тартибот идораларида ишлаган, бу уларни Том МакЛаури, Франк МакЛаури, Ике Клантон ва Билли Клантон билан зиддиятга олиб келган, улар бир неча марта Эарпсни ўлдириш билан таҳдид қилган. Можаро авж олди ва 1881-йил 26-октябрда О.К. Корралидаги отишма билан якунланди. У ерда Эарп ва Доc Ҳоллидай учта ковбойни ўлдирди. Кейинги беш ой давомида Виржил пистирмага учраган ва майиб қилинган, Морган эса ўлдирилган. Wятт, Уоррен Эарп, Доc Ҳоллидай ва бошқалар федерал тузилмани туздилар ва улар жавобгар деб ҳисоблаган яна учта ковбойни ўлдирди. Wятт ўзининг акалари Виржил ва Морган ёки Док Холлидайдан фарқли ўлароқ отишмаларда ҳеч қачон яраланмаган.

Қабр тошини тарк этгандан сўнг, Эарп Сан-Франсискога борди ва у ерда Жозефина Маркус билан учрашди ва улар эр ва хотин бўлиб яшашди. Улар Идаҳо штатидаги Эагле Сити шаҳрига олтин югуришга қўшилишди, у ерда улар кончилик ва салонга эга эдилар. Сан-Франсискода Wятт отларни пойга қилган, аммо Фитзсиммонсга қарши ўйинда ҳакамлик қилганида унинг обрўси тузатиб бўлмас даражада ёмонлашган. Шаркей бокс учрашуви ва фол чақирди, бу кўпчиликнинг жангни тузатганига ишонишига олиб келди. Эарп ва Маркус 1899-йилда Номе Голд Руш гуруҳига қўшилишди. У ва Чарли Хокси АҚШ$1 500Унехпеcтед < оператор тўлаган икки қаватли Дехтер салонини очиш учун спиртли ичимликлар лицензияси учун[7][8] ва тахминан АҚШ$80,000Унехпеcтед < оператор ташкил этди[9]. Аммо Жозефинанинг қимор ўйнаш одати бор эди ва бу пул узоққа чўзилмади. Тахминан 1911-йилда Эарп Калифорния штатининг Видал шаҳрида бир нечта кон қазиш ишларини бошлади ва иссиқ ёзда Жозефина билан бирга Лос-Анжелесда ижарага олган бир нечта кичик, оддий коттежлардан бирида нафақага чиқди. У Ҳоллйwооддаги илк Ғарб актёрлари билан дўстлашди ва ўз ҳикоясини айтиб беришга ҳаракат қилди. Лекин у ҳаёти давомида фақат битта филмда жуда қисқача тасвирланган, Wилд Билл Ҳиcкок (1923).

Эарп 1929-йил 13-январда вафот этди[10]. Ғарб қонунчиси, жангчи ва бокс ҳаками сифатида танилган. У Фитзсиммонс-Шарки жангини бошқариши ва О.К Коррал жангидаги роли билан шуҳрат қозонган. Бу унинг ўлимидан сўнггина 1931-йилда нашр этилгандан сўнг ўзгарди, у бесцеллерга айланди ва ўзининг қўрқмас қонунчи сифатида обрўсини яратди. Ўшандан бери филмлар, телекўрсатувлар, таржимаи ҳоллар ва фантастика асарлари Эарпнинг шон-шуҳратини оширди. Ўлимидан кўп вақт ўтгач, унинг кўплаб қораловчилари ва мухлислари пайдо бўлди.

Ҳаётнинг бошланғич даври

Калифорниядаги ҳаёти

1864-йилда Сан-Бернардино марказидаги Д-Санкт-дан шарққа қараб, 3-кўчага қараб

1864-йил 12-майда Николас Эарп вагон поездини ташкил қилди ва Калифорниянинг Сан-Бернардино шаҳрига йўл олди ва 17-декабрда етиб келди[11]. 1865-йил ёзининг охирига келиб, Виргил Калифорниянинг Империал водийсида Пҳинеас Баннингнинг саҳна мураббийи линиясида ҳайдовчи бўлиб иш топди ва 16 ёшли Wятт ёрдам берди. 1866-йил баҳорида Wятт Крис Тейлор учун юк ташиш билан шуғулланувчи жамоага айланди. 1866-68-йилларда у юкларни ташиб 720 миля (1,160 км) масофани босиб ўтди. Уилмингтондан Сан-Бернардино орқали, кейин Лас-Вегас, Невада, Солт-Лейк-Сити, Юта ҳудуди орқали вагон йўлида[12][13].

1868-йил баҳорида Эарп Унион Паcифиc Раилроад қурилиши учун зарур бўлган материалларни ташиш учун ёлланган. У Ваёминг ҳудудидаги темир йўл бошида ишлаганда қимор ва боксни ўрганган. У бокс ўйинларида ҳакамлик қилиш орқали обрў қозонди. .

Манбалар

  1. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед лубет
  2. ↑ Wард, Дерриcк С.; Wишарт, Давид С. (эдитор): "Эарп, Wятт (1848-1929)," Энcйcлопедиа оф тҳе Греат Плаинс, ретриэвед Април 3, 2023
  3. ↑ Cорреа. „Гунфигҳт ат тҳе ОК Cоррал – Тҳе Афтерматҳ – Парт Оне“ (27-ноябр 2012-йил). 2015-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 16-май 2015-йил.
  4. ↑ „Виргил Эарп: Ин а Бротҳер'с Шадоw“. ҲисторйНет (23-март 2018-йил).
  5. ↑ „Wятт Эарп дроппед фром Wичита полиcе форcе“. боwиэнеwсонлине.cом (2019-йил 16-апрел). Қаралди: 18-феврал 2021-йил.
  6. ↑ „Wятт Эарп дроппед фром Wичита полиcе форcе“. Ҳисторй (19-апрел 2020-йил). 2020-йил 15-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-феврал 2021-йил.
  7. ↑ Броокс. „Аласка стате арчиве дигитизес Wятт Эарп паперс“ (инглизча). жунеауэмпире.cом (27-июл 2018-йил). Қаралди: 31-июл 2018-йил.
  8. ↑ „Реcордс cонcернинг Wятт Эарп; Cоурт лиқуор лиcенсе регистер шоwинг Ҳохиэ анд Эарп, но. 21, Номе, 1900. :: Аласка Стате Арчивес“. вилда.аласка.эду. Қаралди: 31-июл 2018-йил.
  9. ↑ „Wятт Эарп – Висит Номе“. Висит Номе Аласка. 2017-йил 13-февралда асл нусхадан архивланган.
  10. ↑ „Нотед Гун Фигҳтер оф Олд Wест Деад; Энд Cомес то Wятт Эарп ат Лос Ангелес Афтер Лифе оф Баттлинг 'Бад Мен.' Дефеатед Cлантон Ганг – Ас Рефереэ Wитҳ а Пистол ат Шаркей-Флтзсиммонс Фигҳт, Ҳис Деcисион Стоод“ (инглизча). Тҳе Неw Ёрк Тимес (14-январ 1929-йил). Қаралди: 12-феврал 2017-йил.
  11. ↑ Cаталдо. „Wятт Эарп ин Сан Бернардино“. Cитй оф Сан Бернардино, Cалифорниа. 2013-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-апрел 2013-йил.
  12. ↑ Симкин. „Wятт Эарп“. Спартаcус Интернатионал (1997-йил сентабр). 2015-йил 19-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 19-ноябр 2015-йил.
  13. ↑ Морритт, Роберт Д.. Тҳе Луре оф Олде Аризона. Неwcастле Упон Тйне: Cамбридге Счоларс, 2011. ИСБН 978-1-4438-2788-1. Қаралди: 2015-йил 19-ноябр.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Wyatt_Earp" dan olindi