Ziyosfera

Xalam (guruh)

Халам 1969-йилда бир гуруҳ дўстлардан ташкил топган Сенегал мусиқий гуруҳининг номи[1]. Гуруҳ дастлаб Африка Халам оркестри деб номланган.

Гуруҳ ўз номини Халам асбобидан олди. Халам замонавий жазз куйларини, шунингдек, африкалик мбалах асл нусхаларидан одатда, кўп тарқалган маҳаллий тил бўлган Wолоф тилида куйланган[1]. Гарчи этакчи рассомларнинг ҳаммаси Серер ёки Тоуcоулеур бўлса ҳам. Гуруҳ таркибига сах, барабан, африка перкуссияси, бас ва электрогитара кирди.

Тарих

Бошланишлар

Халам рок, салса, босса, ритм ва блюз каби рақс мусиқаларини чалишни бошлади. Гуруҳ Сенегал ҳамда Африканинг бошқа мамлакатларида чиқиш қилган. Гуруҳда кўплаб мусиқачилар куйлаган ва уларнинг ҳамкорлиги ҳамда иқтидори сабабли ҳам машҳур бўлган.

1975 йилда улар Ҳугҳ Масекела ҳамда Мириам Макеба билан Африка гастролларига боришди[1]. Кейинчалик, гуруҳ ўзининг мусиқий ўрнини топиш вақти келди деб қарор қилди. Ва анъанавий халқ мусиқасидан илҳомланиб уни замонавий мусиқа билан аралаштириш учун тўрт йил давомида саҳнани тарк этди.

1979-йилда Халам Ҳоризонте — Фестивал дер Wелткултурен дер Берлинер Фесцпиэле фестивалида меҳмон бўлиб иштирок этди[2]. Европага биринчи сафари уларга Адени ёзиш имкониятини берди.

1980-йиллар

1981-йилда Халам АҚШдаги Эпcот сайтида фойдаланиш учун Дакардаги Эпcот Африcан Павилион видеотасмасигасаундтреки учун Дисней корпорациясига мусиқа ёзди. Улар, шунингдек, Дакар Жазз фестивалида чиқиш қилишди. Диззй Гиллеспиэ, Стан Гетз, Соннй Роллинс ва бошқалар билан бирга саҳнага чиқишди. 1980-йилларнинг бошларида гуруҳ Франсиянинг Париж шаҳрига кўчиб ўтди ва у ерда маҳаллий мусиқа саҳнасининг доимий иштирокчисига айланди. Проспер 1980-йилларнинг ўрталарида вафот этди, унинг ўрнига Амстердамга кўчиб келган Сенемали гуруҳининг барабанчисининг кенжа укаси келди.

1982-йил июн ойида гуруҳ Париж Африка фестивалида франсуз жамоатчилигига ошкор қилинди. Кейин гуруҳ Лондонда ЛП, Горéэ ни ёзди. Бу шу қадар таъсирли эдики, Тҳе Роллинг Стонес перкуссиячиларни навбатдаги „Ундерcовер оф тҳе Нигҳт“ албомида чиқишга таклиф қилди[1].

1983-йилда Европа чиқишларидан сўнг Халам Париждаги Cросбй, Стиллс ва Наш учун очилди (Ипподроме д’Аутеуил)[1]. ЛП Горéэ нинг чиқарилиши билан албом беш ой давомида Ле Монде -да чоп этилган Топ 5 таликка (Африка, Регги ва Фолк албомлари) га кирди.

1984-йилда гуруҳ франссуз „Марче à л’Омбре“ филмга[3] (5 000 000 дан ортиқ томошабин) мусиқа ёзиш билан шуғулланади, кейин Швейсарияда бошланиб, Парижда тугайдиган 150 та концертлар уюштиради.

1986-йилда улар Cирқуэ д’Ҳиверда учта концерт қўйишади, сўнгра апартеиднинг озод қилинишини қўллаб-қувватлаш учун юздан ортиқ концертдан иборат халқаро шоуни ташкил қилади, шу жумладан Ла Рочелле Франкофолияси, Гваделупадаги Фестаг ва узоқ қишки гастрол Африкада бўлиб ўтади.

1987-йилда Монреал, Торонто ва Квебекни ўз ичига олган Канада сафари бўлиб ўтади. Халам Франсиядаги Принтемпс де Боургесда ҳам чиқиш қилди ва кейин Парижда ЛП Харитни ёзди.

1988-йилда улар Сенегалдаги Н,Дем қишлоғи учун „Ёрдам қўли“ ташкилотига ёрдам бериш учун „Тҳе Wиз“ да Париж концерти, Париж Африка фестивалида, кейин Женевада, Швейсариядаги шоуда (30 000 киши олдида) чиқишади. ЛП Харит тугалланиб чиқарилди, кейин Австрия, Тунис (Карфаген фестивали) ва Япония (Осака, Саппоро, Токио ва Нгоя) гастроллари бўлди. Кейин улар кечада Апартҳеидга қарши чиқиш қилишди. Париждаги „Ҳоммаге à Нелсон Мандела“, Чамп де Марсда (25 000 киши олдида) ва Монтреухда ҳам шоу беришди.

1990-йиллар

1989 ва1992-йиллар орасида Халам турли концертлар ва саҳналарда қўшиқ куйлади. Жумладан Канндаги Тҳе Мидем: Ҳотел Мартинездаги концерт, Неw Морнинг ва Париждаги Ла Cигаледа иккита консерт; 1990-йилда Африка бўйлаб гастрол сафари, кейин Париждаги Аудиториум дес Ҳаллесда иккита консерт; 1991-йилда Швейсария ва Германия бўйлаб гастрол сафари ва кейинги ЛП Wам Сабиндамни ёзишдан олдин Швейсарияга махсус концерт учун қайтиб келди.

1993-йилги франсуз гастроли сентябр ойида Вам Сабиндамнинг чиқарилиши учун жамоатчиликни қиздирди, кейинчалик Швейсария гастроллари (Артурнинг клуби, Эмментҳалер Тоун, Ле Локл, Чапитеау Самбаилле) ва 1994-йил баҳорида бошқа (Cасе à Чоcс, Албани, Автобус бекати, Мад, Кантонссчуле, Мüҳле Ҳунзикен) гастрол ўтказдилар. Улар ўша ёзда АҚШга жўнаб кетишди ва 25-йиллик Вудсток фестивалида (500 000 дан ортиқ одам олдида) чиқиш қилишди ва инглиз гастроли, жумладан Хитроу фестивалида қатнашишди.1995-йилда бир нечта шоулардан сўнг (яъни, Сенегалда РФИ (Радио Франcе; Франсия маданият маркази) билан фестивал) гуруҳ танаффус олди.

Халам 1999-йилда Швейсарияда Ле Лоcле Жазз фестивалида саҳнага чиқишди. 2001-йилда Парижда клуб сафари (Баисер Салé, Петит Жоурнал Монтпарнассе ва бошқалар); 2002-йилги Европа саёҳати (Белгия, Швейсария, Франсия)га ; 2003 йилда Франсияда фестивал сафари; ва 2004 йилда Франсия ва Испания бўйлаб гастрол сафари.

2000-йиллардан ҳозирги кунгача

Халам гуруҳи яна танаффусга чиқди, баъзи аъзолар турли хил яккахон лойиҳаларни амалга ошириш учун кетишди гуруҳдан чиқиб кетишди.(яъни, Таффа Сиссе Жан-Люк Понти билан театр асарлари ва клиникаларда композиция яратиш ва ўйнаш учун Брамс Ману Чао билан, Чейх маҳаллий мусиқачилар билан продюсерлик, бастакорлик ва аранжировка қилиш учун, Дакар; Анри Сент-Луисдаги (Сенегал) Қуаи дес Арцни ишлаб чиқариш ва тартибга солиш, шунингдек, бошқариш,Бае Франсиянинг Сент-Жермен эн-Лае шаҳридаги мусиқа марказида жазз триоси билан ўйнаб, тадбирларни режалаштириш билан шуғуллана бошлади. Соулеймане муваффақиятли ижрочи Дакардаги яккахон ижроси билан машҳур бўди.

2008-йил охири ва 2009-йил бошида гуруҳ Дакар, Сенегал (Жуст4Ёу, Сент-Луис Жазз Фестивали, Иба Мар Диоп Стадиум) ва Буркина-Фасода каби концертлар билан қайтди. Учрашув гастроллари Апартеиднинг компакт дискда қайта чиқарилди. Ва уларнинг жонли ижросини биринчи марта 1991-йилда Монтреух Жазз фестивали (Ливе à Монтреух) CДда чиққан. Ва энг яхши икки дискли 2А@З тўпламини чоп этди. Унда барча треклар бутунлай ремастер қилинган эди. Халам янги студия диски ва 2009-йил 29-апрелда Иба Мар Диоп стадионида бўлиб ўтган шоунинг ДВД диски устида ишлаётган эди. Улар 2009-йил сентабр-октябр ойларида Ливан ва Ёханнесбург, Жанубий Африка ва Дакарда янги концерт саналари ва лойиҳалари устида ишлаган ҳолда гастролларини давом эттирдилар. 2010-йил апрел ойида Сенегал Мустақиллигининг 50 йиллиги Дакар, Сент-Луис, Жанубий Африка ва Зимбабведа Халам учун махсус концертлар гала кечалари билан нишонланди.

Улар 2013-йилда Қуаи Бранлй ва Баисер Салé-да баъзи намойишлар сабабли Парижга қайтишди.

Шундан бери Халам гуруҳи Африкада гастрол шоуларини ўйнашни давом эттирди ва ниҳоят 2015-йилда янги Wахати дискини чиқаришга муваффақ бўлди.

Дискография

Албомлар

  • Даида (1975)
  • Аде (1979)
  • Гореэ (1983)
  • Африка (1984) (Сенегалда фақат кассетали нашр)
  • Апартеид (1986)
  • Ндигуëл (1987) (Сенегалда фақат кассетали нашр)
  • Харит (1988)
  • Гëстú] (1990)
  • Вам Сабиндам (1993)
  • Монтреух жонли (2008)
  • 2А@З (2009) (иккита дискли Бест оф, ремастеред)
  • Wахати (2015)

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Тҳе Гуиннесс Энcйcлопедиа оф Популар Мусиc, Фирст Cолин Ларкин: , Гуиннесс Публишинг, 1992 — 2741-бет. ИСБН 0-85112-939-0. 
  2. ↑ „Франк Бессем'с Мусиқуэс д'Африқуэ / Сенегал : Халам“.
  3. ↑ „Марче à л'омбре (1984) - ИМДб“. ИМДб.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Xalam_(guruh)" dan olindi