Xaltalilar
| Халталилар | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||
| Биологик классификация | ||||||||||
| ||||||||||
Халталилар (Метатҳериа) ёки қопчиқлилар — тирик туғувчи сут эмизувчилар инфрасинфи (айрим маълумотларга кўра, туркум). Гавдасининг узунлиги 4–160 см. Кўпчилик халталилар урғочисида боласи халта ичида ривожланади. Халта ичида сут безлари сўрғичи бўлади. Бош мияси тубан тузилган. Йўлдош (халтали бўрсиқлардан ташқари) ҳосил бўлмайди. Бўғозлик даври 12,5–45 кун, боласи нимжон (узунлиги 0,5–3 см) туғилади, кўпинча халтаси ичидаги сут бези сўрғичига ёпишиб олиб, 250 кун давомида ривожланади. Сут махсус мускуллар ёрдамида боласи оғзига сиқиб чиқариб турилади. 1 туркуми ва 9 оиласи (опоссумлар, йиртқич халталилар, халтали чумолихўрлар, халтали кўрсичқонлар, халтали бўрсиқлар, вомбатлар, кенгурулар ва бошқалар) мавжуд. Австралия, Тасмания, Янги Гвинея, Жанубий, Марказий ва Шимолий Америка, айрим Катта Зонд оролларида тарқалган. Янги Зеландияда ҳам иқлимлаштирилган. Рақобат қилувчи йўлдошли сут эмизувчиларнинг бўлмаслиги туфайли халталилар Австралияда улар билан конвергент белгиларга эга бўлган бир қатор формаларни ҳосил қилган. Халталилар турлар сони (2 400 га яқин) бўйича ҳозирги сут эмизувчиларнинг 6% ини ташкил этади. Лекин улар адаптив радиация жиҳатдан қолган барча сут эмизувчилар каби хилма-хил. Айрим турлари қишлоқ хўжалигига зиён келтиради. Бир қанча турлари териси ва гўшти учун овланади. 21 тури Халқаро Қизил китобга киритилган.
Адабиётлар
- ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил.
.png){kind=small} | Ҳайвон ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |