Xavfli hujayralar

Хавфли ҳужайралар ёки малигнизацияланган ҳужайралар — нафақат тўқима, балки ҳужайра атипизмига ҳам эга бўлган, тўқималарнинг спецификлигини сезиларли даражада йўқотган ва тўхтатиб бўлмайдиган назорациз кўпайиш, метастазалаш қобилиятига эга бўлган ўсма ҳужайраларидир.

Малигнизацияланган ҳужайралар қуйидагилар билан тавсифланади:

етилмаганлик, дифференсиалланмаганлик ёки дифференсиалланишнинг паст даражаси.
ўсимтага қарши иммунитетни сиқиб чиқарувчи моддалар (токсинлар) ва ўсимтада антиогенезни индуцияловчи моддаларни ишлаб чиқариш қобилияти.
тезлашган метаболизм ва бунинг натижасида энергия ва озуқавий моддаларга бўлган эҳтиёжнинг ошиши.
метаболизм нуқсони, пастлиги ёки самарасизлиги, масалан, самаралироқ аэроб оксидланишнинг нисбатан паст интенсивлигида интенсив анаэроб гликолиз натижасида сут кислотаси ишлаб чиқаришнинг кўпайиши.
иммунокомпетент ҳужайраларни "алдаш" нинг ўзига хос механизмлари ёрдамида организмнинг иммунологик назоратидан "қочиш" қобилияти.
нормал ҳужайралар билан солиштирганда турли хил салбий та'сирларга, хусусан, ионлаштирувчи нурланиш ва ситотоксик заҳарларнинг та'сирига нисбатан пастроқ турғунлик.
кичик Т1/2 ва кўпинча турли хил нуқсонлар ва митознинг нормал ўтишидаги бузилишлар (атипик митозлар) билан тез бўлинишга мойиллик.
ҳужайранинг қисқа дам олиш вақти (интерфазанинг қисқа муддати) ва ўсимтанинг умумий массасида тез бўлинадиган ҳужайраларнинг катта улуши.
нормал ҳужайралар билан солиштирганда ўзгарган ўсимта ҳужайраларининг тасодифий апоптози ёки ўлими фоизи — ёки пасайган (бу нормал ҳужайралар нобуд бўладиган генетик нуқсонларнинг тўпланишига ва улар ҳисобига янги хусусиятлар пайдо бўлишига олиб келади) ёки жуда тез бўлиниш ҳисобига қопланадиган кўтарилган.

Кўп ҳолларда хавфли ҳужайраларда ба'зан нозик, ба'зан жуда қўпол, генетик ва хромосома аномалиялари аниқланади. Ушбу анормалияларнинг ба'зилари хавфли ҳужайраларнинг айрим турларига жуда хос ва хавфли трансформациянинг сабабларидан бири ҳисобланади. Биз улар ҳужайранинг хавфли трансформациясининг ҳақиқий сабаби эканлигини аллақачон аниқ биладиган хавфли ҳужайраларнинг бундай генетик анормалиялари сони, бизнинг билимларимиз чуқурлашгани сайин ўсиб боради. Ҳатто ма'лум бир генетик нуқсонни ўз ичига олган хавфли ҳужайралар клонини танлаб йўқ қиладиган ба'зи дорилар ҳам ишлаб чиқилган. Масалан, сурункали миелоид лейкозда юқори самарали бўлган, лейкознинг айнан ушбу туридаги лейкоз ҳужайраларига хос бўлган ма'лум бир генетик нуқсонга специфик та'сир қиладиган Иматиниб (Гливек) ёки дазатиниб препаратлари.