Xertek Toybuxaa
Хертек Тойбухаа (русча: Тойбухаа Хертек Коштайович) — Туванинг машҳур тош устаси, Россия Совет Федератив Социалистик Республикасида хизмат кўрсатган артист, Россия Совет Федератив Социалистик Республикаси И. Э. Репин номидаги Давлат мукофоти лауреати, Тува Автоном Совет Социалистик Республикасининг халқ артисти, Тува Мухтор Совет Социалистик Республикаси Давлат мукофоти лауреати.
| Хертек Тойбухаа | |
|---|---|
| Асл исми | Тойбухаа Хертек Коштайович |
| Таваллуди |
1917-йил Барун-Кемчик тумани, Тува Республикаси |
| Вафоти |
1981-йил Тува Республикаси |
| Фуқаролиги |
|
Ҳаёти
Хертек Тойбухаа 1917-йилда Барун-Кемчик туманида, Хонделен дарёси бўйида чўпон оиласида туғилган (Коп-Сук қишлоғи, Бай-Таига кожуун)[1]. Меҳнат фаолиятини қишлоқда оддий ишчи сифатида бошлади. 1936-йилда Хертек Тойбухаа Гизил-Мажалик қишлоғида парамедик-ветеринария курсини тугатди ва Бай-Тайга вилоятининг Гизилдаг қишлоғида ветеринар бўлиб ишлади. 1949-йилдан Хертек Тойбухаа турли кўргазмаларда иштирок этган ва унинг иши юқори баҳоланган. 1964-йилда СССР Рассомлар уюшмасига қабул қилинди. Тува ва рус тасвирий санъати ривожига қўшган улкан ҳиссаси учун Хертек Тойбухаа „Россия Совет Федеративистик Социалистик Республикасида хизмат кўрсатган артист“ (1970), „Тува Автоном Совет Социалистик Республикасининг халқ артисти“ унвонлари (1977) ни олди. У Совет Федератив Социалистик Республикасининг Давлат мукофотига сазовор бўлган.
Унинг исми Бай-Тайга болалар бадиий мактабига, мамлакатдаги энг яхши мактаблардан бирига берилган[2].
Ижодкорлик
Хертек Тойбухаа устози эски тош кесувчи Кужугет Дуктуқ-ооладан кўп нарсани ўрганади. Биринчи мустақил ишини 8 ёшида терак дарахтининг ўйилган илдизидан ясаган. Унда пойгачи отнинг дам олиши тасвирланган. У болалигиданоқ кийик шохидан капалак, кумуш тикан, эгар плиталари, оқ тош тоғ эчки шохидан ҳайвонлар тасвирлари, мис ва темир тува пичоғи, теридан ишланган ўқ ясаган[3].
Бугунги куда Тува музейида Хертек Тойбухаанинг 100 дан ортиқ ҳайкаллари мавжуд.
Манбалар
- ↑ Мелодия в камне : Биобиблиогр.указ. /Нац. б-ка им. А. С. Пушкина; Сост. Л. М. Чадамба. — Кизил : РИО НБ, 1998.-40с.
- ↑ В Туве отметили 95-летиэ видающэгося камнереза — Хертека Тойбухаа " Тува-Онлайн
- ↑ Хертек А. С. Тойбухаа Хертек Каштаёвич. / А. С. Хертек. // Мелодия в камне : Биобиблиогр.указ. /Нац. б-ка им. А. С. Пушкина; Сост. Л. М. Чадамба. — Кизил : РИО НБ, 1998.- С.35.