Xitoy quyoni
Хитой қуёни[1] (лотинча: Лепус синенсис) — товушқонлар туркумига мансуб сутемизувчилар.
| Хитой қуёни | |
|---|---|
|
| |
| Илмий таснифлаш | |
| Олам: | Эукариотлар |
| Тип: | Хордалилар |
| Синф: | Сут эмизувчилар |
| Оила: | Товушқонлар |
| Уруғ: | Қуёнлар |
| Турлари: | Хитой қуёни |
| Халқаро илмий номи | |
| Лепус синенсис Грай, 1832 | |
| Ареал | |
Таксономия
Хитой қуёни биринчи марта 1832-йилда Жон Эдвард Грей томонидан тасвирланган. Корейс қуёни (Лепус cореанус) бир вақтлар хитой қуёнларининг кенжа тури ҳисобланган, аммо мтДНКнинг молекуляр тадқиқотлари корейс қуёни аслида алоҳида эканлигини кўрсатди[2].
Тавсиф
Тана узунлиги 35-45 см, думи узунлиги 4,0 дан 5,7 см гача, вазни 1025 дан 1940 граммгача, орқа оёқлари 8,1-11,1 см узунликда, қулоқлари 6,0-8,2 см узунликда. Мўйнаси қисқа, қаттиқ, ранги кўп соялардан иборат, ранги жигарранг-каштандан қизил-жигарранггача ва жуда катта фарқ қилади. Тананинг пастки қисми очроқ. Қулоқларнинг учларида қора учбурчак бор.
Тарқалиш
Ушбу турлар Хитойда (Анхой, Фуцзян, Гуандун, Гуанси-Чжуан, Гуйчжоу, Хунан, Сзянсу, Сзянси, Чжецзян), Тайван, Ветнамда тарқалган. Денгиз сатҳидан 4000-5000 м гача баландликда учрайди. Ўтлоқлар ва буталар мозаикаси бўлган тепаликларда яшайди.
Ҳаёт тарзи
Улар асосан тунги, лекин ба'зан кундузи фаол бўлади. Бошқа ҳайвонларнинг қазидан тешикларидан фойдаланиб, улар ўзи учун чуқур қазимайди. Рационда баргли ўсимликлар, яшил куртаклар ва новдалар мавжуд.
Наслчилик мавсуми апрелдан августгача давом этади, ўртача туғилиши учта болани ташкил қилади.
Биология
Хитой қуёни жуда кам ўрганилган, аммо бошқа қуён турлари сингари, улар ҳам ўтлар ва бошқа яшил ўсимлик материаллари, куртаклари, новдалари ва қобиғидан озиқланади. У асосан тунги бўлиб, икки хил нажас, нам ва қуруқ гранулалар ҳосил қилади. Озиқ-овқатидан максимал озуқавий қийматни олиш учун у нам гранулаларни дарҳол ейди. У ер остида чуқурликда яшамайди, балки узун ўсимликлар орасида уясига эга. Тахминан учта эрта туғилган қуёнчалар бу ерда туғилади ва онаси кунига бир марта бир неча дақиқа эмизишларига имкон бериш учун келади. Она сути айниқса оқсил ва ёғга бой ва лактация даври тахминан уч ҳафта давом этади. Турли йиртқич ҳайвонлар хитойлик қуённи овлайди ва у йиртқичлардан қочиш учун ўзининг тез югуриш тезлигига таянади[3].
Ҳолат
ИУCН Хитой қуёнларини Қизил рўйхатига, я'ни хавф остида бўлган турлар рўйхатига киритади, чунки у кенг ассортиментга эга. Бироқ, Ветнамда у аҳоли зич жойлашган ҳудудда учрайди ва овланиш хавфи остида. Хитойда уларнинг сони ҳалигача нома'лум[4].
Манбалар
- ↑ Соколов В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. 5391 назв. Млекопитающие. — М.: Русский язык, 1984. — С. 205. — 352 с. — 10 000 экз.
- ↑ Ҳунг Сун Коҳ; Кюнг Ҳеэ Жанг (2010). "Генетиc дистинcтнесс оф тҳе Кореан ҳаре, Лепус cореанус (Маммалиа, Лагоморпҳа), ревеалед бй нуcлеар тҳйроглобулин гене анд мтДНА cонтрол регион сеқуэнcес". Биочемиcал Генетиcс.48 (7–8): 706–710. дои:10.1007/с10528-010-9353-0. ПМИД 20526735. С2CИД 20926137.
- ↑ "Лепус синенсис - Чинесе ҳаре". Ливинг органисмс. Wилдпро. Арчивед фром тҳе оригинал он 25 Май 2019. Ретриэвед 2013-08-28.
- ↑ Смитҳ, А.Т.; Жоҳнстон, C.Ҳ. (2019). "Лепус синенсис". ИУCН Ред Лист оф Тҳреатенед Спеcиэс.2019: э.Т41286А45189035. дои:10.2305/ИУCН.УК.2019-1.РЛТС.Т41286А45189035.эн. Ретриэвед 16 Новембер 2021.
Адабиётлар
- Смитҳ, А.Т. & Жоҳнстон, C.Ҳ. 2008. Лепус синенсис Архивная копия от 2 июня 2018 на Wайбаcк Мачине
- Чинесе Ҳаре. Ин: Андреw Т. Смитҳ, Ян Хиэ: А Гуиде то тҳе Маммалс оф Чина. Принcетон Университй Пресс, 2008; С. 290.
