Xitoy taqvimi

Хитой тақвими икки хил календар билан ифодаланади. Булар: қуёш (қишлоқ хўжалиги хитойча: 农历) ва лунисолар (阴阳历). Улардан иккинчиси тарихан икки хил кўринишда маълум: йилни баҳорда ҳисоблаган ҳолда Шарқий Осиёда энг машҳур бўлган Хиа тақвими (夏历 Хиа ли, биринчи ярим афсонавий сулола 夏 кейин); шу билан бир қаторда, Қин сулоласининг биринчи аждоди Зҳуан-сю номи билан аталган бўлиб, йилни кузда ҳисоблаган.

Замонавий Хитойда Григориан тақвими ҳам қўлланила бошланди, бироқ ой тақвими, аввалгидек, анъанавий байрамлар саналарини аниқлаш учун кенг қўлланади: „Баҳор байрами“ (Хитой Янги йили), Ўрта куз фестивали ва айрим байрамларнинг бошланиш саналарини белгиланади. Ой тақвимига кўра „Баҳор байрами“ (Янги йил) ўзгарувчан бўлиб, ҳар йили „Биринчи янги ой“ кунига тўғри келади. Янги йилнинг бошланиши 1645-йилдан 2644-йилгача 21-январдан кечиктирмай ва 21- февралдан кечиктирмай содир бўладиган қишки куннинг (21-22-декабр) янги ойдан бошлаб иккинчиси деб тан олинади. Мисол учун, қора йўлбарснинг 4719-йили 2022-йил 1-февралдан 2023-йил 21-январгача). Ся тақвимига кўра, „Баҳорнинг бошланиши“ ҳар йили 4, 5 ёки 6 февралга тўғри келади. Хиа тақвими мантик мақсадларда, мисол учун, тўйлар, муассасаларни очиш ва бошқа ҳар қандай тадбирлар учун энг қулай кунларни танлашда ишлатилади. Шахсий „тақдир харитаси“ минг шужжжжн Хиа мантика тақвими ёрдамида ҳам ҳисобланади.

Хитойда Григориан тақвими „стандарт“ (公曆), „Ғарбий“ (西曆) ёки „қуёш“ (日曆) деб номланади. Шунингдек Григориан тақвими киритилгандан сўнг, у ҳам янги, мос равишда ой тақвими — эски деб аталди.