Хитойда транспорт со'нгги йилларда катта о'сиш ва кенгайишни бошдан кечирди. Хитойнинг транспорт тизими о'зининг улкан ҳудуди бо'йлаб кенг транспорт тугунлари тармог'ини о'з ичига олган бо'лса-да, тугунлар асосан иқтисодий жиҳатдан ривожланган қирг'оқбо'йи ҳудудларида ва йирик дарёлар бо'йидаги ички шаҳарларда то'планади.  Хитойнинг транспорт инфратузилмасининг жисмоний ҳолати ва кенг қамровлилиги географияга қараб кенг фарқ қилади. Олис, қишлоқ жойлари ҳали ҳам ко'п жиҳатдан механизацияланмаган транспорт воситаларига бог'лиқ бо'лса-да, Хитойда Шанхай шаҳар марказини Шанхай Пудонг халқаро аэропорти билан бог'лаш учун замонавий маглев тизими қурилган. Аэропортлар, ё'ллар ва темир ё'л қурилиши келгуси о'н йил ичида Хитойда иш билан бандликни сезиларли даражада оширади.

Хитойнинг замонавий транспорт тизимларининг аксарияти 1949 йилда Халқ Республикаси ташкил топганидан бери қурилган. Шаҳарлараро транспортнинг асосий тури бо'лган темир ё'л тез о'сиб, 139 000 км (86 371 мил) темир ё'л линияларига етиб, уни иккинчи о'ринга қо'йди. дунёдаги энг узун тармоқ (2016).  1950 йилгача бор-йўғи 21.800 км (13.546 мил) темир йўл линиялари мавжуд эди. Кенг темир ё'л тармог'и 2019 йил охиригача 35 000 км (21 748 мил) тезюрар линияларга эга бо'лган дунёдаги энг узун ва энг гавжум ҲСР тармог'ини о'з ичига олади. Темир ё'л саёҳати шаҳарлараро транспортнинг энг машҳур тури бо'либ қолса-да, ҳаво қатнови ҳам 1990-йилларнинг охиридан бошлаб сезиларли о'сишни бошдан кечирди. Беижинг Cапитал Интернатионал ва Шанхай Пудонг Интернатионал каби йирик аэропортлар дунёдаги энг гавжум аэропортлар қаторига киради. 2017 йил охирида  Хитой бўйлаб 34 га яқин метро тизими, жумладан, дунёдаги энг йирик ва энг банд метро тармоқлари ҳам ишлайди. Узунлиги бо'йича дунёдаги энг катта 12 та метро тармог'идан эттитаси ҳозир Хитойда.  Бундан ташқари, ко'плаб автобуслар тезкор транзит , энгил темир ё'л ва тез транзитлиниялари ҳозирда қурилмоқда ёки бутун мамлакат бо'йлаб режалаштириш босқичида. Автомобил ё'ллари ва ё'ллар тизими ҳам тез кенгайишдан о'тди, натижада бутун Хитой бо'йлаб автотранспорт воситаларидан фойдаланиш тез сур'атлар билан о'сди. 1990-йилларда ҳукумат бошчилигидаги Миллий магистрал автомобил йўллари тизими орқали мамлакатни тезкор йўллар билан боғлаш бўйича бошланган саъй-ҳаракатлар 2012-йил охирига келиб тармоқни тахминан 97.000 км (60.273 миля) га кенгайтирди, Хитойни дунёдаги энг узун экспресс йўллар тармоғига айлантирди.

Темир ё'л Хитойда асосий транспорт тури ҳисобланади. 2019-йилда Хитойда темир йўллар 3,660 миллиард йўловчи қатновини амалга ошириб, 1,470,66 миллиард йўловчи-километр ишлаб чиқарди ва 4,389 миллиард тонна юк ташди, 3,018 миллиард юк тонна-километрни ташкил этди;  иккала трафик ҳажми ҳам дунёдаги энг юқори ко'рсаткичлардан биридир. Хитойнинг темир ё'л тизими юк ташиш ҳажмининг юқорилиги уни Хитой иқтисодиёти учун жуда муҳим қилади. Хитойнинг темир ё'л тизими дунёдаги темир ё'л транспортининг 24 фоизини дунё темир ё'лларининг атиги 6 фоизига ташийди. Хитой дунёдаги иккинчи энг узун темир ё'л тармог'ига эга; 2020 йил ҳолатига ко'ра узунлиги 146,300 км (90,907 мил).  2019 йилда тармоқнинг қарийб 71,9% электрлаштирилган.

2011 йилда Хитойнинг темир ё'л инвентарига миллий темир ё'л тизимига тегишли 19 431 локомотив Со'нгги пайтларда инвентаризацияга 100 га яқин паровоз киритилган бо'лса-да, 1999 йилда қурилган охирги локомотив ҳозирда сайёҳлик обекти сифатида хизмат қилмоқда, қолганлари эса тижорат хизматидан исте'фога чиққан. Қолган локомотивлар дизел ёки электр билан ишлайди. Яна 352 та локомотив маҳаллий темир йўлларга, 604 таси эса қўшма темир йўлларга тегишли. Миллий темир йўл юк вагонлари сони 622284  ва йўловчи вагонлари 52130 тани ташкил этди.

Чекланган капитал, ҳаддан ташқари юкланган инфратузилма ва доимий модернизация қилиш зарурати туфайли темир ё'ллар вазирлиги томонидан минтақавий бо'линмалар тармог'и орқали назорат қилинадиган миллий темир ё'л тизими тежамкор бюджет асосида ишлайди. 2003 йилдан бошлаб юк ташиш секторига хорижий капитал инвестицияларига рухсат берилди ва 2006-йилда халқаро оммавий акцияларни таклиф қилиш бошланди. Темир ё'л тизимини яхшироқ капиталлаштириш ва ислоҳ қилиш бо'йича яна бир ҳаракат сифатида, Темир ё'ллар вазирлиги 2003 йилда учта давлат акциядорлик компаниясини ташкил этди: Чина Раилwайс Контейнер транспорт компанияси, Хитой темир ё'ли махсус юк хизмати компанияси ва Чина Раилwайс Парcел Эхпресс компанияси.

Со'нгги о'н йилликларда Хитойда темир ё'лдан фойдаланиш юк ва ё'ловчи ташиш ҳажмининг сезиларли о'сишини кузатди. 1980-йилдан бошлаб ташилган юклар ҳажми (босган метрик тонна марта километр) 305 фоизга, йўловчи ташиш ҳажми (миллион йўловчи километрга марта) 485 фоизга ошди.  Худди шу вақт оралиг'ида темир ё'лларнинг умумий узунлиги атиги 34% га ошди.

Норвегия 1) (2007)

Хитойда 127 000 километр кема қатнови мумкин бо'лган дарёлар, дарёлар, ко'ллар ва каналлар мавжуд [3] , бу дунёдаги барча мамлакатлардан ко'п. 2015-йилда ички сув йўлларидаги юк ташиш ҳажми 3,459 миллиард тоннага, юк айланмаси 1,331 триллион ткмгача ўсди. Бу 2006 йилдан бери уч баравар ко'п. Ё'ловчи ташиш 271 миллион киши ва 7,308 миллиард киши-км (2015 йил) ни ташкил этади.

Кетиш мумкин бо'лган асосий дарёлар - Хейлонг Жианг ; Янгтзе дарёси ; Хианг дарёси , Янгцзи дарёсининг қисқа тармог'и; Пеарл дарёси ; Ҳуангпу дарёси ; Лижианг дарёси ; ва Хи Жианг2006 йил ҳолатига ко'ра, Хитойда 22 664 км (14 083 мил) газ қувурлари, 15 256 км (9 480 миля) нефт қувурлари ва 6 106 км (3 794 миля) қайта ишланган маҳсулотлар бор эди. Нефт ва газга о'сиб бораётган қарамлик туфайли Хитойда нефт ва газ қувурларининг умумий узунлиги 1997 йилдаги 22 000 км (13 670 мил) дан 70 000 км (43 496 миля) гача ко'тарилди, г'арбий ва шимоли-шарқий минтақалардаги нефт ва газ конларидан чо'зилган. шарқдаги аҳоли зич жойлашган қирг'оқбо'йи ҳудудларига. 2010 йил охирига келиб, тармоқ 90 000 км (55 923 миля) дан ошиши мумкин.

2003 йилда Хитой қувурлари орқали 219,9 миллион тонна нефт ва табиий газ ташилди . Асосий нефт ва газ исте'молчиси сифатида Хитой ко'проқ ташқи та'минотни қидирмоқда. Шинжондан Шанхайга ( Г'арбий-Шарқий газ қувури ) 4200 км узунликдаги қувур қурилиши 2004 йилда якунланди. Ҳукумат табиий газдан фойдаланиш ҳавонинг ко'п ифлосланишига сабаб бо'лган ко'мирдан фойдаланишни камайтиришга ёрдам беради, деб умид қилмоқда.

Хитой транспорт инфратузилмасини кенг ко'ламли янгилаш босқичида. Яқин вақтгача Хитой иқтисодиёти инфратузилмани ривожлантиришдаги камчиликларга қарамасдан ўсишда давом эта олди. Бу энди бундай эмас ва Ҳукумат иқтисодиётни олдинга силжитиш учун уларга товарлар ва одамларни мамлакат бо'йлаб ко'чириш учун самарали тизим кераклигини тушунади. Жаҳон банки статистик ма'лумотларига ко'ра, камбаг'ал ёки эскирган транспорт инфратузилмаси туфайли ё'қолган товарлар Хитой ялпи ички маҳсулотининг бир фоизини ташкил этган, энг со'нгги со'ровда (1990-йилларнинг о'рталарида). Логистик харажатлар Хитойда маҳсулот нархининг 20% ​​ни ташкил қилади, АҚШда 10% ва бошқа ривожланган мамлакатларда 5%

Минтақавий ривожланиш [ манбани таҳрирлаш ]

Лҳаса темир ё'л станцияси Асосий мақола: Қингзанг темир ё'ли НЖ2 локомотиви тортган поезд 2008 йилда Қингзанг темир ё'лида ҳаракатланмоқда . 1992 йилда Хитойда "Янги Ипак ё'ли" ёки "Евросиё континентал ко'приги" деб номланган янги йирик темир ё'л лойиҳаси ишга туширилди. Лойиҳа Цзянсунинг Лянюнган шаҳридан бошланиб, Хитойнинг марказий ва шимоли-ғарбий қисмидан Урумчи , Шинжон шаҳрига, Қозоғистоннинг Олатов довонигача бўлган 4131 км (2567 миля) темир йўл йўналишини модернизация қилиш ва инфратузилмасини ривожлантиришни ўз ичига олди . О'ша пайтдан бошлаб, темир ё'л Роттердамда тугайдиган тахминан 6,800 км (4,225 миля) маршрутларни бог'лайди .

Хитой, шунингдек, денгиз портлари ва ички экспортни қайта ишлаш зоналари о'ртасида темир ё'л алоқаларини о'рнатди. Мисол учун, 2004 йилда Сичуандаги Ченгду қирг'оқ Гуангдонгдаги Шенжен махсус иқтисодий зонаси билан бог'ланган ; Ченгду шаҳрида аниқ божхона экспорт қилади ва тез етказиб бериш учун кунига икки марта темир ё'л орқали Шензҳендаги денгиз портига жо'натилади.

Тибет [ манбани таҳрирлаш ]

Қингзанг темир ё'лининг Голмуддан Лхасагача бо'лган 1080 км (671 миля) қисми қуриб битказилди . Цинхайдаги Хинингдан Голмудгача бо'лган 815 км (506 миля) қисми 1984 йилда ҳаракатланиш учун очилган. Темир ё'лнинг энг баланд нуқтаси - Танггула тог' довони денгиз сатҳидан 5072 м баландликда жойлашган бо'либ, у дунёдаги энг баланд темир ё'л ҳисобланади. 960 км (597 миля) дан ортиг'и ёки темир ё'лнинг бешдан то'рт қисми 4000 м дан ортиқ баландликда жойлашган бо'либ, унинг ярмидан ко'пи музлаган тупроққа ётқизилган. Баландлик туфайли вагонлар қо'шимча кислород билан та'минланади .

Лхаса ва Шигацени Тибетда бирлаштириб , 254 км (158 миля) узунликдаги Қингзанг темир ё'лининг қурилиши 2009 йилда бошланган ва 2014 йилда якунланиши кутилмоқда.

Тезюрар темир ё'л [ манбани таҳрирлаш ]

Пекиннинг марказий бизнес туманидан о'тувчи тезюрар поезд Асосий мақола: Хитойда тезюрар темир ё'л

Юқори тезликдаги хизмат асосан Хитойнинг юқори тезликдаги темир ё'ли томонидан бошқарилади . Со'нгги 15 йил ичида Хитой ҳукуматининг сахий маблаг'лари туфайли ҲСР Хитойда тез ривожланди. 2016 йилда сайёҳлар сони 1,44 миллиарддан ошди, Хитойнинг ҲСР хизмати дунёдаги энг ко'п фойдаланилган.  2016-йилда тармоқ дунёдаги энг узун ва дунёдаги тезюрар темир йўлларнинг қарийб учдан икки қисмини ташкил қилади  ва 2595 та тезюрар поездлар билан ишлаган, бу тармоқнинг 60 фоизини ташкил қилади. барча глобал тезюрар поэздлар.  [ янгилаш керак ]

Маглев [ манбани таҳрирлаш ]

Асосий мақола: Маглев

Хитойда, шунингдек, дунёдаги биринчи тижорий юқори тезликдаги маглев (магнит левитация) хизмати Шанхай Маглев поезди (биринчи маглев хизмати 1984 йилда Бирмингем халқаро аэропортида очилган, аммо у юқори тезликда эмас эди). Хитой-Германия қўшма корхонаси бўлган Хитой лойиҳаси Шанхай маркази ва 2003-йилда очилган Пудонг аэропорти ўртасидаги 38 км узунликдаги йўналиш эди. Лойиҳа қиймати 1,2 миллиард АҚШ долларини ташкил этди.  Чангша ( Чангша Маглев ) ва Пекин ( Лине С1, Пекин метроси ) шаҳарларида ақлли технологиядан фойдаланган ҳолда паст тезликда қатновчи маглевлар очилди .

2021 йил январ ойида соатига 620 км (390 миля) тезликка эга янги тезюрар маглев поездининг прототипи намойиш этилди. Ченгду яқинидаги Жануби- ғарбий Жиаотонг университети томонидан ишлаб чиқилган университет вице-президенти профессор Хе Чуан журналистларга поезд 3-10 йил ичида фойдаланишга топширилиши режалаштирилганини айтди.  2021-йил июл ойида CРРC тўрт вагонли 600 км/соат (370 миля) маглев поездини намойиш қилди.  Автомобилларни синовдан о'тказиш учун узун синов ё'ллари ишлаб чиқилмоқда.[1]

Манбалар

  1. ↑ „хитой транспорти“ (энглиш) (2022-йил 30-ноябр).