Xonbaliq sahifasining manbasini koʻrish

'''Xonbaliq''' (Oʻrta Moʻgʻ.{{MongolUnicode|ᠻᠠᠨᠪᠠᠯᠢᠺ|}}) – [[Yuan (sulola)|Yuan imperiyasining]] poytaxti, zamonaviy [[Pekin|Pekinning]] nomi. Shaharning xitoycha nomi '''Dadu''' ({{Xitoycha|大都|大都|Dàdū}}; ''buyuk poytaxt''), moʻgʻullar tomonidan Daidu<ref>''Rossabi M.'' Khubilai Khan: His Life and Times, p. 131.</ref><ref>''Denis Twitchett, Herbert Franke, John K. Fairbank.'' The Cambridge History of China: Volume 6, Alien Regimes and Border States (Cambridge: [[Cambridge University Press]], 1994), p. 454.</ref> deb talaffuz qilingan. Shaharning moʻgʻul va turkiy tillardagi „Xonbaliq“ nomi toʻgʻridan-toʻgʻri tarjima qilinganda „Xon shahri“ degan maʼnoni bildiradi<ref>''[[Бартольд, Василий Владимирович|Bartold V. V.]]'' Sochineniya v 9 tt. T. 3. Raboti po istoricheskoy geografii. / Red. [[Гафуров, Бободжан Гафурович|B. G. Gafurov]]. Predisl. [[Беленицкий, Александр Маркович|A. M. Belenitskogo]] i [[Большаков, Олег Георгиевич|O. G. Bolshakova]]. – M.: [[Наука (издательство)|Nauka]], 1965.</ref>. [[Marko Polo]] oʻz asarlarida shaharni ''Kambalu'' deb yozgan.

== Tarixi ==

=== Yuan poytaxti ===
Moʻgʻullar istilosidan avval shahar Chjundu deb nomlangan va Szin imperiyasining poytaxti boʻlib xizmat qilgan. 1215-yilda shaharmoʻgʻullar tomonidan zabt etiladi va yoqib yuboriladi. 1264-yilda [[Xubilay]] shaharni oʻz poytaxti sifatida tiklashga qaror qiladi. Shaharnk qayta qurishga meʼmorlar [[Лю Бинчжун|Liu Binchjun]] va Amir ad-Din<ref>{{Veb manbasi |url=http://english.peopledaily.com.cn/data/minorities/Hui.html |sarlavha=People’s Daily Online: The Hui ethnic minority |qaralgan sana=2010-05-21 |arxivsana=2010-07-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100706034330/http://english.peopledaily.com.cn/data/minorities/Hui.html}}</ref> rahbarlik qilishadi. Oʻsha yili devorlarning qurilishi boshlanadi. Xon saroyini qurish ishlari esa 1274-yilda boshlangan.

1271-yilda Yuan davlati tashkil etilgandan soʻng, Xubilayxon shahar nomini Dadu deb oʻzgartiradi. Shahar imperiyaning markaziga aylanadi<ref>The New Encyclopædia Britannica (Encyclopædia Britannica, Chicago University of, William Benton), p. 2.</ref>. Shaharda qurilish ishlari 1293-yilgacha olib boriladi. Buyuk Xonning avvalgi qarorgohi boʻlgan Shandu shahri yozgi qarorgoh maqomini oladi. Venetsiyalik savdogar [[Marko Polo]] Xitoyda boʻlganida bu ikkala poytaxtda ham uzoq vaqt davomida yashagan.

== Keyingi tarixi ==
Xitoyliklar shahar nomini rasman oʻzgartirganiga qaramay, „Xonbaliq“ nomi Yuan imperiyasi qulaganidan ancha keyin moʻgʻullar orasida saqlanib qolgan; Shunday qilib, Xitoy bosqinidan oldin [[Oyrotlar|Oyratlar]] hukmdori Esen-tayshi moʻgʻul zodagonlariga murojaat qilib shunday deydi:
{{Cquote|''«''Xonbaliqni o'zimizga qaytarib olamiz!''»''<ref>Мин ши (История династии Мин). Сер. Сыбу бэй-яо. Шанхай, 1936. Цз. 328</ref>.}}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Yuan sulolasi]]
[[Turkum:Pekin tarixi]]
[[Turkum:Moʻgʻuliston tarixi]]