Xunan jangi
Хунан жанги 1222-йил сентябр ойида Грузия қироли Георге ИВ бошчилигидаги Грузия қироллиги ва Субутай ва Жебе бошчилигидаги мўғул қўшинлари ўртасида бўлиб ўтган жанг. Жангда мўғуллар ғалабага эришганлар. Қўшимча маълумот учун Мўғулларнинг Грузияга босқинига қаранг.
| Хунан жанги[1] | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Мўғулларнинг Грузияга босқинининг бир қисми[1] | |||||||
| |||||||
| Рақиблар | |||||||
| Қўмондонлар | |||||||
| Кучлар | |||||||
| 20,000 енгил отлиқлар[2] | 60,000-70,000 ёки 10,000[1] ор 10,000[5] | ||||||
| Йўқотишлар | |||||||
| минимал[1] | минглаб ўлдирилган[1] | ||||||
Жангдан олдин
Мўғуллар Арранда баҳоргача қолишади деб ўйлаб, грузинлар Ахлатлик Малик Ашраф ва Озарбайжоннинг отабаги Ўзбекдан ёрдам сўраб, қўшин йиғишни бошладилар. Кавказни забт этиш Субутойнинг ваколатида эмас эди, аммо мўғул разведкаси Грузия ва уларнинг вассаллари томонидан уруш режаларини тўхтатди ва мўғуллар 1221-йил январ ойида совуқ ва қорли довонлардан кутилмаганда ҳужум қилишди. Суботой ва Жебе Чингизхондан ёрдам олиб, отабаг Ўзбекнинг сотқин қариндоши Акуш бошчилигида маҳаллий турк ва курд кучларини жалб қилдилар. Кейин Субутой ва Жебе Грузия пойтахти Тибилиси томон юришни бошлашди. Тбилисига яқин жойда мўғуллар грузин қўшинига ҳужум қилишди. Грузинлар Акушнинг туркманларини мағлуб этишга муваффақ бўлдилар, аммо мўғулларнинг орқа қўриқчиси томонидан зарбага учрадилар.
Баҳорда, Жануби-шарқий Грузияни вайрон қилганидан сўнг, мўғуллар Қорабоғ томон чекинди, Киракос Гандзакецининг сўзларига кўра, ушбу жангдан сўнг Жебе ва Субутой Берде ва Бейлаган шаҳарлари орасида бўлган жуда хавфсиз жойда яшаган. Улар ҳужум қилиш учун таянч сифатида ишлатишди. Кейин улар Табризга бостириб кирдилар, унинг ҳокими Шамс Табризий шаҳарни озод қилиш учун катта пул тўлади. 1221-йил августда мўғуллар Хамадан аҳолисини қирғин қилдилар, сўнгра шимолга бурилиб, Нахичеван, Ардабил ва Ганжани йўқ қилишди ва у ердан яна Шарқий Грузияга боришди.
Жанг
Бу сафар қирол Георге ИВ ва отабег Иване Мхаргрдзели тахминан 70 минг кишилик қўшин тўплашди, аммо бу рақамлар ҳаддан ташқари ошириб юборилган бўлиши мумкин: Икки қўшин сентябр ойида Кханан текислигида учрашди. 5000 киши билан Жебе пистирма уюштирди, Субутой эса қолган қўшинлари билан олдинга юрди. Мўғуллар тактикаси асосий қўшин қисми билан ҳужум қилиш ва кейин чекинишни режа қилишган эди, шундан кейин иккинчи мўғул қўшини душманни ўраб олиш ва йўқ қилиш учун тушди. Ушбу тактикага тайёр бўлмаган грузинлар уларни Жебенинг пистирмасидан тўсатдан чиқиб кетиши билан жангни тугатгунча уларни Котман дарёсигача қувиб чиқдилар[6]. Қирол ва Иване қочиб қутулишди ва княз Ваҳрам Гагели ўнг қанотда кураш олиб боришди, у омон қолди ва кейинчалик қиролича Русудан ҳукмронлиги остида хизмат қилади.
Оқибати
Георге ИВ кўкрагидан қаттиқ яраланган ва 1223-йил 18-январда у олган жароҳатларидан вафот этади. Субутой ўз қўшини билан шимол томон юришда давом этиб, Половтиан хонлигини забт этишга буйруқ беради.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 "Генгҳис Кҳан: ҳис cонқуэст, ҳис эмпире, ҳис легаcй"бй Франк Лйнн
- ↑ 2,0 2,1 "Эарлй Украине: А Милитарй анд Соcиал Ҳисторй то тҳе Мид-19тҳ Cентурй" Бй Алехандер Басилевскй
- ↑ Франк МcЛйнн, ʻ’Генгҳис Кҳан: ҳис cонқуэст, ҳис эмпире, ҳис легаcй’’, (Да Cапо Пресс, 2015), 326-327.
- ↑ 'Ҳоw wарс аре wон:тҳе 13 рулес оф wар фром анcиэнт греэcе то тҳе wар он террор П/117'бй Алехандер, Бевин
- ↑ "Тҳе Арменианс ин тҳе Медиэвал Исламиc Wорлд: Армениан Реалполитик ин тҳе Исламиc Wорлд анд Дивергинг Парадигмс Cасе оф Cилиcиа Элевентҳ то Фоуртеэнтҳ Cентуриэс"бй Сета Б. Дадоян
- ↑ Бедросиан, РОБЕРТ ГРЕГОРЙ. (1981), Тҳе Турcо-Монгол инвасионс анд тҳе лордс оф Армениа ин тҳе 13-14тҳ cентуриэс. У.М.И.: Анн Арбор.
Библиография
- Алехандер, Бевин. Ҳоw wарс аре wон:тҳе 13 рулес оф wар фром анcиэнт греэcе то тҳе wар он террор П/117. Тҳреэ Ривер Пресс. ИСБН 1-4000-4948-2.
- МcЛйнн, Франк. Генгҳис Кҳан: Ҳис cонқуэст, ҳис Эмпире, ҳис легаcй. Да Cапо Пресс, 2015. ИСБН 978-0-306-82396-1.
- Cраугҳwелл, Тҳомас Ж.. Тҳе Рисе анд Фалл оф тҳе Сеcонд Ларгест Эмпире ин Ҳисторй: Ҳоw Генгҳис Кҳан алмост cонқуэред тҳе wорлд. Фаир Wиндс. ИСБН 9781616738518.
- Райфиэлд, Доналд. 2012. Эдге оф Эмпирес: А Ҳисторй оф Георгиа. Лондон, УНИТЕД КИНГДОМ: Реактион Боокс, Лимитед.