Xundun

Ҳундун (пинйин Хундùн , палл. хундун) — қадимги Хитойда коинотда пайдо бўлган дастлабки тартибсизлик тимсоли сифатида тасвирланган мифологик мавжудот.

Ривоят

Ҳундун тасвири бирламчи қоп ёки тухум шаклида ифодаланган бўлиб, унинг ажралмас таркиби бўлиниб, Космос ва Ер пайдо бўлади. Бу космогоник назария Хитой астрономиясида Хан (милоддан аввалги ИИИ аср — милоддан кейинги ИИИ аср) пайдо болган.

Дунёнинг Ҳундунлардан келиб чиқиши Чжоу даврининг " Чжуанзи " (милоддан аввалги ИИИ-аср) даостик рисоласида тасвирланган. Ушбу афсонага кўра, Ҳундун (Хаос) на юзга, на ҳис аъзолари (кўзлар, қулоқлар, бурун, оғиз) учун 7 тешикка эга бўлмаган ва дунёнинг марказида ҳукмронлик қилган. Унинг иккала томонида, ер юзи бойлаб, Жанубий денгиз Шу (Тез) ва Шимолий денгиз Ху (Тўсатдан) худоларининг мулклари чўзилган. Денгиз хўжайинлари Ҳундунни тез-тез зиторат қилишарди, у эса меҳмонларни доим самимий кутиб оларди. Бир куни Шу ва Ху хўжайинини меҳрибонлиги учун мукофотлашга қарор қилишди. Хундун ҳам ҳар бир жонзот каби кўриши, эшитиши, ҳидлаши ва ҳоказолар керак, деб қарор қилдилар. Шунинг учун, кейинги сафар унинг олдига келганларида, ўзлари билан асбоблар (болта ва бурғу) олиб келишди ва 7 кун ичида Ҳундунда 7 та тешик қаздилар, шундан сўнг Ҳундун вафот этди ва унинг танасидан Олам пайдо бўлди.

Ханлар даврида ёзилган „Тоғлар ва денгизлар китоби“да Хундун муқаддас Тайшан тоғининг (Қуёш чиқиши тоғи) жануби-ғарбида яшаган илоҳий мавжудот эканлиги маълум қилинган. Оловли қизил рангли қопа ўхшайди, баландлиги 3 метр, бошсиз, кўзларсиз, қулоқларсиз, бурунларсиз ва оғзисиз, 6 панжаси ва 4 қаноти бор.

Адабиётлар

Анне Биррелл „Хитой афсонаси“, Штутгарт 2002 йил
Эжов В. В. „Қадимги Хитой афсоналари“, Москва 2004 йил.
Ткаченко Г. А. Хундун // Новая философская энсиклопедия : в 4 т. / пред. науч.-ред. совета В. С. Стёпин. — 2-э изд., испр. и доп. — М. : Мисл, 2010. — 2816 с.