Яэяма ороллари (японча: 八重山列島 Яэяма-реттō, шунингдек 八重山諸島 Яэяма-шотō; яэяма тилида: Яима; ёнагуни тилида: Даама; окинава тилида: Еэма; шимолий рюкю тилида: やへま Япема) – Япониянинг Окинава префектурасининг жануби-ғарбида жойлашган ороллар архипелаги бўлиб, умумий майдони 591,46 км² (228,36 кв. милни) ташкил этади[1].

Ороллар Рюкю ороллари архипелагининг бир қисми бўлиб, Мияко оролларидан жануби-ғарбда жойлашган[2]. Яэяма ороллари Япония материк оролларидан энг олис ҳудуд ҳисобланади ва мамлакатнинг энг жанубий (Ҳатерума) ҳамда энг ғарбий (Ёнагуни) оролларини ўз ичига олади[3]. Ишигаки шаҳри Яэяма оролларининг сиёсий, маданий ва иқтисодий маркази ҳисобланади[4].

1700-йилларга оид хариталарда Яэяма ороллари турлича номларда қайд этилган: „Мажиcо Сима Гроуп“[5][6], „Намбу-сото Исландс“[7], „Намбу Сото“[8] ва „Таипин Исландс“[9].

Номи

Яэяма номи сўзма-сўз „кўп қатламли тоғлар“ деган маънони англатади ва Яэяма тилидаги маҳаллий ном Яима билан боғлиқ бўлиб, у эҳтимол қайта тикланган прото-рюкю тилидаги *жажама (А оҳанг синфида *яяма тарзида талаффуз қилинган) шаклидан келиб чиққан[10].

Табиий тарихи

Яэяма оролларида кўплаб субтропик ва тропик ўсимлик турлари ҳамда мангров ўрмонлари мавжуд[11]. Оролларда шакарқамиш ва ананас етиштирилади[2][12].

Ороллар атрофидаги маржон қоялари делфинлар, денгиз тошбақалари ҳамда катта балиқлар – масалан, манта скатлари ва кит акулалари учун мукаммал яшаш муҳитидир. Одамлар томонидан йўқ қилинишидан олдин бу ҳудудда китлар ва дугонглар ҳам кенг тарқалган бўлган; ҳатто Яэяма бир вақтлар Рюкю ороллари ичида дугонгларнинг энг катта популяциясига эга эди.

Ороллар БирдЛифе Интернатионал томонидан муҳим қушлар ҳудуди (ИБА) сифатида эътироф этилган, чунки бу ерда блаcк wоод пигеон ва Рюкю греэн пигеон, қишлайдиган руддй турнстоне, кўчиб юрувчи грей-таилед таттлер ҳамда уя қуриб кўпаювчи бридлед терн, росеате терн ва блаcк-напед терн колониялари учрайди[13].

Сатакентиа лиукиуэнсис, яъни Яэяма палмаси, Сатакентиа жинсига мансуб ягона тур бўлиб, у фақат Яэяма оролларидаги икки орол – Ишигаки ва Ириомотеда учрайди[14].

Географияси

Ороллар вулқонли Рюкю оролларининг жанубий қисмини ташкил этади. Яэяма тумани маъмурий бўлиниши Яэяма оролларининг барчасини қамраб олади, бироқ Ишигаки ва низо остидаги Сенкаку ороллари бундан мустасно.

Аҳоли яшайдиган ороллар

Маданияти

Ёнагуни тили – Ёнагуни оролининг маҳаллий тили. Яэяма тили эса қолган оролларнинг маҳаллий тили ҳисобланади. Ҳозирги кунда аҳолининг аксарияти учун она тил – япон тили.

Яэяма ороллари анъанавий Окинава матолари ишлаб чиқариладиган маскан сифатида танилган.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „жа:第1 指定離島・島しょ・人口“ (жа). 離島関係資料(平成24年1月) 2, 8. 沖縄県企画部地域・離島課 (январ 2012). 4-март 2016да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-декабр 2012. Манба: ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20160523005345/ҳттп://www.преф.окинаwа.жп/сите/кикаку/чиикирито/ритошинко/ритоуканкеисирёу.ҳтмл
  2. ↑ 2,0 2,1 "Яэяма Исландс". Энcйcлопедиа оф Жапан. Токё: Шогакукан. 2012. ОCЛC 56431036. Арчивед фром тҳе оригинал он 2007-08-25. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20070825113418/ҳттп://рекиши.жкн21.cом/. <!--->
  3. ↑ "八重山諸島" (жа). Ниҳон Рекиши Чимеи Таикеи. Токё: Шогакукан. 2012. ОCЛC 173191044. Арчивед фром тҳе оригинал он 2007-08-25. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20070825113418/ҳттп://рекиши.жкн21.cом/. <!--->
  4. ↑ "Ишигаки". Энcйcлопедиа оф Жапан. Токё: Шогакукан. 2012. ОCЛC 56431036. Арчивед фром тҳе оригинал он 2007-08-25. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20070825113418/ҳттп://рекиши.жкн21.cом/. <!--->
  5. ↑ Станфорд, Эдwард. Станфорд'с Либрарй Мап Оф Асиа., Неw, Лондон: Станфорд'с Геограпҳиcал Эстаблишмент., 1895 — 26–27-бет. Қаралди: 2023-йил 2-август. 
  6. ↑ Геограпҳиcус „1873 Роче-Понcиé Наутиcал Чарт Мап оф Таиwан / Формоса“. Геограпҳиcус: раре антиқуэ мапс. Геограпҳиcус. Қаралди: 2023-йил 2-август.
  7. ↑ Станфорд, Эдwард. Станфорд'с Либрарй Мап Оф Асиа., Неw, Лондон: Станфорд'с Геограпҳиcал Эстаблишмент., 1895 — 26–27-бет. Қаралди: 2023-йил 2-август. 
  8. ↑ Станфорд, Эдwард. Станфорд'с Лондон атлас оф универсал геограпҳй эхҳибитинг тҳе пҳйсиcал анд политиcал дивисионс оф тҳе вариоус cоунтриэс оф тҳе wорлд., Тҳирд Эдитион, ревисед анд энларгед., Лондон: Эдwард Стандфорд, Геограпҳер то Ҳер Мажестй, 1904 — 57-бет. Қаралди: 2023-йил 2-август. 
  9. ↑ Постлеҳwайт, Малачй (1707–1767); Боултон, С.; Болтон, Эмануэл; Сеале, Ричард Wиллиам. Тҳе Универсал Диcтионарй Оф Траде анд Cоммерcе Cомпосите Мап (оф Асиа), Сеcонд Парт оф Асиа., Фоуртҳ Эдитион, ноте: публишед ин 1774, дате он мап реадс 1755 ин Роман Нумералс, Лондон: W.Страҳан, Ж. & Ф.Ривингтон, 1755 — И-ВИИИ-бет. Қаралди: 2023-йил 2-август. 
  10. ↑ Натионал Институте фор Жапанесе Лангуаге анд Лингуистиcс. „語彙詳細 – 日本の危機言語 (Детаилед воcабуларй – Эндангеред Лангуагес оф Жапан)“ (Жапанесе). Қаралди: 2024-йил 14-июн.
  11. ↑ „自然環境の保全に関する指針 八重山編(陸域)“ [Гуиделинес фор cонсерватион оф тҳе натурал энвиронмент] (жа). Окинаwа Префеcтурал Говернмент. Қаралди: 2019-йил 15-январ.
  12. ↑ "八重山諸島" (жа). Дижитару Даижисен. Токё: Шогакукан. 2012. ОCЛC 56431036. Арчивед фром тҳе оригинал он 2007-08-25. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20070825113418/ҳттп://рекиши.жкн21.cом/. <!--->
  13. ↑ „Яэяма исландс“. БирдЛифе Дата Зоне. БирдЛифе Интернатионал (2021). Қаралди: 2021-йил 6-феврал.
  14. ↑ Дрансфиэлд, Жоҳн; Уҳл, Наталиэ W.; Асмуссен, Cоннй Б.; Бакер, Wиллиам Ж.; Ҳарлей, Маделине М.. Генера Палмарум: Тҳе Эволутион анд Cлассифиcатион оф Палмс. Роял Ботаниc Гарденс, Кеw, 2008. ИСБН 978-1-84246-182-2. 

Ҳаволалар