Ям (Канъон тилидан таржима қилинганда — „денгиз“) Канъон ва Угаритнинг энг муҳим худоларидан биридир.

Ям
Мифология Угарит дини
Бошқа маданиятларда Посейдон

Денгиз ва дарёлар худоси ям, нафақат Угаритда, балки Финикияда ҳам, Ўрта ер денгизи соҳилидаги Сурия қирғоғида ҳам сажда қилдилар, чунки бу ҳудудлар иқтисодиёти асосан денгиз савдоси ва балиқ овлашга боғлиқ эди. Денгиз худосини тасвирлашда унга хос бўлган, аммо феъл-атвори жиҳатидан қарама-қарши бўлган иккита хусусият ҳисобга олинган. Бу катта эҳтимол билан, тинч, узоқ масофали денгиз саёҳатлари учун мос, бир томондан ёзга, иккинчи томондан, бўронли кунларга бой, сузиш учун хавфли қишга мос келади.

Канъон-Угарит афсоналаридан бири Ям қандай қилиб ўзи учун сарой қуришга қарор қилгани ва шу тарзда худолар орасида устуворликни ўрнатиш истагини таъкидлагани ҳақида гапиради. „Эл ўғиллари“ деб номланган барча кичик худолар аллақачон Питга таслим бўлишга қарор қилишган, бирдан Баъл ўрнидан туриб, уларни қўрқоқлик учун қоралайди ва Питни жангга чақиради. Жангнинг ҳаками — буюк худо Эл бўлиб, у Ямни рақиб сифатида кучлироқ айтиб ва иккита маъбуда — Анат ва Астарте ҳомийлигидаги худоси борлигидан Баълни огоҳлантиради. Ҳунармандчилик худоси Кусор Баъл учун иккита болға ясайди, унинг ёрдамида Ба'л ғалаба қозонади. У худолар орасида устун деб тан олинган. Денгиз худоси, ўлим ва тартибсизлик ҳукмдори Ямнинг даъволарини рад этиб, Ба'л хайрихоҳ қаҳрамон сифатида ҳаракат қилади ва коинотни хаосга қайтишдан қутқаради.

Ўлим худоси Мотадан фарқли ўлароқ, Ямуга сиғиниш Угаритнинг расмий маданиятининг бир қисми эди. Сурия денгиз худоси Ям тасвири қадимги юнон худоси Посеидонга яқин.

Ҳаволалар