Yaman riali
Яман риали (арабча: ريال يمني) — Яманнинг пул бирлиги, 1990-йилда мамлакат бирлашганидан бери муомалада бўлиб келяпти. Расмий равишда 100 филсга бўлинган, аммо шунга ўхшаш номиналдаги танга ҳеч қачон муомалага чиқарилмаган.
Тарихи
ХВИИИ—ХИХ асрларда риал Яманда мокко кофе савдоси учун кенг қўлланган Мария Тереза талери билан ассоциацияланган[1].
Ривожланар экан, Яман ўзининг қонуний валютасини ишлаб чиқди. 1990-йилда Яман Араб Республикаси ва Яман Халқ Демократик Республикаси бирлашгандан сўнг, Шимолий Яман риали ҳам, Жанубий Яман динори ҳам бутун мамлакат бўйлаб муомалада бўлиб, 26 динорга 1 риал нисбатида тенглаштирилди ва 1993-йилда биринчи янги тангалар чиқарилди. 1996-йилда динор муомаладан чиқарилди ва риал мамлакатнинг ягона пул бирлигига айланди ва эски банкноталар аста-секин янгиларига алмаштирилди.
Ҳозирда 5, 10 ва 20 риалга тенг тангалар, 50, 100, 200, 250, 500 ва 1000 риалга тенг банкноталар мавжуд. Яман риали банкнотлари Россия Федерациясида " Гознак " Очиқ турдаги аксиядорлик жамияти ишлаб чиқариш корхоналарида ишлаб чиқарилади.
Яман риалининг АҚШ долларига нисбатан қиймати 1990-йиллар бошида бир доллар учун 12,01 риалдан сезиларли даражада пасайди. 1990-йилларнинг ўрталаридан бошлаб Яман риали эркин конвертация қилинадиган бўлди. Риал АҚШ долларига нисбатан 20 иендан 215 иенага тушиб кетган бўлса-да, бир неча йил давомида риал барқарорлигини сақлаб қолди. Бироқ, 2010-йилдан бери Яман Марказий банки бир неча бор интервенсия қилишга мажбур бўлди, бу эса олтин-валюта захираларининг жиддий қисқаришига олиб келди. 2013-йил охиригача Иқтисодий разведка гуруҳи Саудия Арабистони Яман Марказий банкига 1 миллиард доллар ўтказиши ҳақидаги хабарларга қарамай, кейинги йилларда захиралар импортнинг тахминан 1,3 ойига камайишини кутмоқда[2][3].
Уруш туфайли Яман риалининг курси 1 АҚШ доллари учун 470 ва 500 Яман риали орасида ўзгариб турди.
| Серия 1994-2009 | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Расм | Номинали (риаллар) | О'лчамлари (мм) | Асосий ранглар | Тавсиф | Чиқарилган йиллар | ||
| Олд томони | Орқа томон | Олд томони | Орқа томон | ||||
| 50 | 158×75 | зайтунранг | Маадкарибнинг бронза ҳайкали | ШибамХадҳрамаут | 1994-йил | ||
| 100 | бинафша | Қадимги сув қувурлари, Аден | Сана | 1993-йил | |||
| 100 | қизил, бинафша | Аждаҳо қони, Сокотра | Қишлоқ хо'жалиги терассалари | 2018-йил | |||
| 200 | яшил | алебастр ҳайкали | Эл Мукалла | 1996-йил | |||
| 200 | сариқ | Забид қал'аси | Пейзаж | 2018-йил | |||
| 250 | 158×75 | жигарранг
ко'к |
Ал Солиҳ масжиди | Эл Мукалла | 2009-йил | ||
| 500 | 155×80 | ко'к
бинафша |
Дар ал-Ҳажар саройи | Ал-Муҳдар масжиди | 2001 2007 2018 | ||
| 1000 | 156×83 | яшил
кулранг |
Султон Ал-Катирий саройи | Боб ал-Яман дарвозаси | 1998-йил 2004-йил
2006-йил 2009-йил 2012-йил 2018-йил | ||
| Расм шкаласи миллиметр учун 1,0 пиксел. | |||||||
Ҳаволалар
 |
Викиомборда „Яман“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
Манбалар
- ↑ „Гҳалиб бин Аwадҳ ал-Қу'аити, Тҳе Мариа Тҳереса Тҳалер ин Ҳадҳрамаут: Соме Рефлеcтионс, Тҳе Бритиш-Емени Соcиэтй“. 2015-йил 6-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-январ.
- ↑ БТИ 2014- Емен Cоунтрй Репорт
- ↑ Гҳалиб бин Аwадҳ ал-Қу’аити, Тҳе Мариа Тҳереса Тҳалер ин Ҳадҳрамаут: Соме Рефлеcтионс, пуб. бй: Тҳе Бритиш-Емени Соcиэтй