Yan Syuetong
 | Бу мақола автомат таржима қилинган ёки машина таржимаси тайинли ўзгартиришсиз чоп этилгани эътироф этилмоқда. Таржимани текшириб чиқиш ҳамда мақоладаги мазмуний ва услубий хатоларини тузатиш керак. Сиз мақолани тузатишга кўмаклашишингиз мумкин. (Шунингдек, таржима бўйича тавсиялар билан танишиб чиқишингиз мумкин.) ДИҚҚАТ! БУ ОГОҲЛАНТИРИСҲНИ ЎЗБОСҲИМCҲАЛИК БИЛАН ОЛИБ ТАСҲЛАМАНГ! Мақоланинг оригинали кўрсатилинмаган. |
Ян Сюэтонг (хитойча 阎学通, пинйин Ян Хуэтонг; 1952-йил 7-декабр, Тянцзин) – хитойлик халқаро олим, халқаро муносабатлар назариясида реализм тарафдори, Цингҳуа университети халқаро алоқалар кафедраси мудири, профессор[3]. Американинг „Интернатионал Политиcс“ журнали бўйича дунёнинг ТОП-100 та нуфузли тадқиқотчилари рўйхатига киритилган.
| Ян Сюэтонг | |
|---|---|
 | |
| Таваллуди |
1952-йил 7-декабр[1] Тянцзин, Хитой[2] |
| Фуқаролиги |
 Хитой |
| Соҳаси | Халқаро муносабатлар |
| Иш жойлари | Цингҳуа университетининг халқаро алоқалар кафедраси |
| Институтлар | Ҳеилунгтзянг университетини, Хитой халқаро муносабатлар институти, Калифорния университети |
| Мукофотлари |
Ташкилий бўлим ва Меҳнат вазирлиги „Хориждан қайтган талабалар учун фахрий мукофот“, 1996-йил; „11-Хитой китоб мукофоти“, 1988-йил; „Халқаро вазият ва Тайван масаласи“ ҳисоботи учун Пекин мукофоти 1999-йил; 2008-йил „Халқаро саҳнада Хитойнинг тикланиши“ ҳисоботи учун Пекин мукофоти; 5-Пекин шаҳар олий таълим мукофоти, 2009-йил |
Таржимаи ҳол
Ян Сюэтонг 1982-йилда Ҳеилунгтзянг университетини тамомлаган ва 1986-йилда Пекиндаги Хитой халқаро муносабатлар институтида магистрлик даражасини олган. 1992-йилда Беркли Калифорния университетида сиёсацҳунослик фанлари номзоди илмий даражасини олди.
21-аср Хитой-Япония дўстлик қўмитаси аъзоси, Хитойнинг тинч йўл билан бирлашиш ассоциацияси, Хитой БМТга ёрдам ассоциацияси директори, Хитой Халқ вакиллари Бутунхитой кенгаши аъзоси, Хитой Америка тадқиқотлари ассоциацияси раиси ўринбосари, аъзо. Хитойнинг Осиё-Тинч океани минтақасидаги Хавфсизлик Кенгаши, Хитой Халқ Озодлик Армияси Миллий мудофаа кафедраси ёрдамчи профессори, ХКП Миллий хавфсизлик қўмитасининг катта илмий ходими.
2000-йилдан Пекиндаги Цингҳуа университети Халқаро тадқиқотлар институти раҳбари, 2006-йилдан эса Тҳе Чинесе Жоурнал оф Интернатионал Политиcс журнали бош муҳаррирларидан бири[4].
Ахлоқий реализм назарияси
Олимнинг халқаро муносабатлар назарияси соҳасидаги фаолиятининг энг муҳим натижаларидан бири бу ахлоқий реализм назариясини ишлаб чиқиш бўлиб, унда Ян Сюэтонг қадимги Хитой файласуфларининг ғояларини асосий назарий қоидалар билан уйғунлаштирган реализм мактаби.
Ахлоқий реализм назариясидаги марказий тушунчалардан бири, олимнинг фикрича, ҳукмдорнинг ахлоқий сифатларига боғлиқ бўлган сиёсий ҳокимият (ҳàнгìнìнì). Яннинг фикрича, халқаро майдонда қудратни ошириш нафақат ҳарбий ёки иқтисодий қудратни ошириш, балки ички ва ташқи сиёсатда маънавий меъёрларга риоя қилишга асосланган сиёсий кучни ошириш орқали ҳам мумкин. Буюк давлатнинг ахлоқий фазилатлари бутун дунё тартибига ҳам таъсир қилади ва халқаро муносабатлар барқарорлигининг кафолатига айланиши мумкин[5].
Ахлоқий реализм назариясининг асосий тадқиқот масалалари қуйидагилардан иборат: юксалаётган давлат (ХХР) қандай шароитларда мавжуд супер давлатдан (АҚШ) ўзиб кета олади ва ҳокимиятни супер давлатдан юксалиб бораётган давлатга қайта тақсимлаш жараёни қандай бўлади? содир бўлади. Назариянинг бундай тор йўналиши танқид қилинди, чунки халқаро муносабатларнинг универсал назариясини ишлаб чиқишга ҳаракат қилганда, муаллиф моҳиятан маълум бир давлат манфаатларини бошқаради[5].
Ишлар
- Қадимги Хитой тафаккури, замонавий Хитой кучи (Принстон университети, 2010)
- Халқаро тадқиқот амалиётлари – Иккинчи нашр (2007)
- Халқаро сиёсат ва Хитой (2005)
- Хитойнинг миллий манфаатларини таҳлил қилиш (1996)
- Жаҳон етакчилиги ва оқибатлари ҳақида мулоҳазалар (2009)
- Халқаро муносабатлар таҳлили (2008)
- Шарқий Осиёда тинчлик ва хавфсизлик (2005)
- Хитой ва Осиё-Тинч океанидаги хавфсизлик (1999)
- Хитойнинг халқаро муносабатларга оид мулоҳазалари (2008)
Манбалар
- ↑ „Библиотҳèқуэ натионале де Франcе“ (франсузча). БНФ Дата. Париж: Франсия Миллий Китобхонаси (2011-йил). Қаралди: 10-декабр 2022-йил.
- ↑ „Деуцче Натионалбиблиотҳек, Стаацбиблиотҳек зу Берлин, Баерисче Стаацбиблиотҳек, Öстерреичисче Натионалбиблиотҳек“ (немисча). днб.де; стаацбиблиотҳек-берлин.де; www.бсб-муэнчен.де; www.онб.аc.ат (2012—2016). Қаралди: 10-декабр 2022-йил.
- ↑ „Ян Хуэтонг он Чинесе Реалисм, тҳе Цингҳуа Счоол оф Интернатионал Релатионс, анд тҳе Импоссибилитй оф Ҳармонй“ (инглизча). Тҳеорй Талкс (2012-йил 28-ноябр). Қаралди: 10-декабр 2022-йил.
- ↑ „«Тҳе Чинесе Жоурнал оф Интернатионал Политиcс: Эдиториал боард»“ (инглизча). Охфорд Аcадемиc. Охфорд, УК: Охфорд Университй Пресс (жануарй 29 , 2016.). Қаралди: 10-декабр 2022-йил.
- ↑ 5,0 5,1 Кривохиж, С.; Соболева, Э „Антик давр замонавийлик хизматида: Ян Хуэтонг ахлоқий реализм назарияси ва дунё тартибининг келажаги.“ (русча). имемо. Москва: Россия Фанлар академиясининг қошидаги Э.М.Примаков номидаги Жаҳон иқтисодиёти ва халқаро муносабатлар миллий тадқиқот институти. (29-сентабр 2020-йил). ДОИ:10.20542/0131-2227-2017-61-11-76-84. Қаралди: 10-декабр 2022-йил.