Yangiliklar

Янгиликлар – бу ҳозир содир бўлган ёки амалга оширилаётган воқеа ёки ҳодисалалр ҳақида маълумот ҳисобланади. Бу жуда кўп турли хил оммавий ахборот воситалари орқали шакллантирилиши ва таъминланиши мумкин, масалан: оғзаки сўз, босма нашр, почта тизимлари, радиоэшиттириш, электрон алоқа ёки кузатувчилар ва воқеалар гувоҳларининг кўрсатмалари орқали тақдим этилади. Шуни ҳам, айтиб ўтиш лозимки, Янгилик баъзан юмшоқ оммавий ахборот воситаларидан фарқлаш мақсадида „қаттиқ хабар“ деб аталади.
Янгиликлар учун умумий мавзулар уруш, ҳукумат, сиёсат, таълим, соғлиқни сақлаш, атроф- муҳит, иқтисод, бизнес, мода, ўйин-кулги ва спорт, шунингдек, ноодатий воқеаларни ўз ичига олади. Ҳукуматнинг қироллик маросимлари, қонунлар, солиқлар, соғлиқни сақлаш ва жиноятчиларга оид баёнотлари қадим замонлардан бери янгилик деб аталган. Кўпинча ҳукумат алоқалари ва турли ижтимоий тармоқлари томонидан бошқариладиган технологик ва ижтимоий ўзгаришлар янгиликларнинг тарқалиш тезлигини оширди, шунингдек, унинг мазмунига таъсир қилди. Билишимиз керакки, бугун биз билган янгиликлар жанри газета билан чамбарчас боғлиқ.
Этимология
Инглизча „неwс“ сўзи ХИВ асрда „янги“ сўзининг кўплик шаклининг атама сифатида махсус қўлланиши ҳолатида ривожланган. Ўрта инглиз тилида эквивалент сўз франсуз ноувеллес ва немис Неуэс каби неwес эди. Шунга ўхшаш ўзгаришлар славян тилларида – чех ва словакча новинй (новý, „янги“ дан), қариндош полшалик ноwинй, болгар новини ва русча новости – келт тилларида : Wалес неwйддион (неwйдд дан) учрайди[1].
Жессиcа Гаррецон Финч 1890-йилларда Барнард коллежида дарс берганида „cуррент эвенц (жорий воқеалар)“ иборасини яратган[2].
Янгилик
Номидан кўриниб турибдики, „янгиликлар“ одатда янги маълумотларнинг тақдимотини англатади[3][4]. Янгиликларнинг янгилиги уни тарих ёки бошқа илмий фанларни синчиклаб ўрганишдаги маълумотлардан ажратиб турадиган фарқини билдиради[4][5][6]. Тарихчилар ҳодисаларни асосий жараёнларнинг сабабий боғлиқ кўринишлари сифатида кўришга мойил бўлса, янгиликлар воқеаларни алоҳида-алоҳида тасвирлайди ва улар ўртасидаги муносабатларни муҳокама қилишни истисно қилади[7]. Янгиликлар ҳозирги ёки яқин ўтмишдаги дунёни аниқ тасвирлайди, ҳатто янгиликларнинг энг муҳим жиҳатлари ўтмишда содир бўлган ёки келажакда содир бўлиши кутилади. Янгилик қилиш учун давом этаётган жараёнда қандайдир „қозиқ“ бўлиши керак, бу воқеа уни ҳозирги кунга боғлаб туради[7][8]. Шу билан бирга, янгиликлар кўпинча ҳақиқатнинг, ғайриоддий ёки ғайриоддий кўринадиган жиҳатларига мурожаат қилади[9]. „Ит одамни тишлайди“ деган машҳур гап янгилик эмас, „Одам итни тишлайди“ деган гап эса… шундан келиб чиқади[10].
Янгиликларнинг янгилигининг яна бир натижаси шундан иборатки, янги технология янги ОАВга янгиликларни тезроқ тарқатиш имконини бергани сабабли, мулоқотнинг „секинроқ“ шакллари „янгилик“дан „таҳлил“га ўтиши мумкин[11].
Маҳсулот
Баъзи назарияларга кўра, „янгилик“ янгиликлар саноати сотадиган нарсадир[12]. Худди шу йўналишда кенг тушуниладиган журналистика – бу янгиликларни йиғиш ва тақдим этиш ҳаракати ёки машғулотидир[13][14]. Тижорат нуқтаи назаридан қараганда, янгиликлар якуний маҳсулотни тарқатиш мақсадида тайёрлаш учун зарур бўлган қоғоз (ёки электрон сервер) билан бир қаторда оддийгина ҳомашиё[15]. Ахборот агентлиги ушбу ресурсни „улгуржи“ малумот билан бойитади ва нашриётлар уни чакана савдо учун кенгайтирадилар[16][17].
Нейтраллик
Гарчи сиёсий тарафкашликсиз хабар беришнинг ўзига хос қийинлигига қарамай, кўпчилик янгиликлар тарғиботчилари холислик, бетарафлик ва об’эктивликни қадрлашади[18]. Бу қадриятлар ҳақидаги тасаввур вақт ўтиши билан кескин ўзгарди, чунки шов-шувли " таблоид журналистика " машҳур бўлиб кетди. Мичаэл Счудсоннинг таъкидлашича, Биринчи жаҳон уруши ва у билан бирга ташвиқот қилиш кучайишидан олдин, журналистлар уни фаол равишда тузатиш у ёқда турсин, хабар беришда тарафкашлик тушунчасини ҳам билишмаган[19]. Янгиликлар, шунингдек, баъзида ҳақиқатни тасвирлаш учун айтилади, лекин бу муносабатлар қийин бўлганлиги сабабли юқори малака талаб этади[20].
Ажабланарлиси шундаки, янгиликларга хос бўлган яна бир хусусият шов -шувлилик, оммавий истеъмол учун ҳиссий воқеаларга номутаносиб равишда эътибор бериш ва бўрттиришдир[21][22]. Бу янгиликлар ғийбат билан боғлиқ эмас аксинча инсоният ўзаро манфаатдор бўлган бошқа одамлар ҳақида маълумот алмашиш амалиётидир[23]. Умумий шов-шувли мавзу – зўравонлик; шунинг учун яна бир янгилик, „агар қон кеца, у олиб боради“[24].
Хабардорлик
Янгилик савияси матбуот эътиборини ёки ёритилишини таъминлаш учун жамоатчилик ёки махсус аудитория учун этарли аҳамиятга эга бўлган мавзу сифатида аниқланади[25]. Янгилик учун малумот йиғиш турли маданиятларда кенг тарқалган жараёндир. Одамлар янгиликларга қанчалик катта таъсир кўрсатадиган, можароларни тасвирлайдиган, яқин атрофда содир бўладиган, таниқли одамларни жалб қиладиган ва кундалик ҳодисалар меъёрларидан четга чиқадиган даражадаги хабарларга қизиқади[26]. Шуни унутмаслигимиз лозимки, уруш умумий янгиликлар мавзусидир, чунки у қисман шахсий хавф туғдириши мумкин бўлган номаълум воқеаларни ўз ичига олади[27].
Тарих
Халқ янгиликлари
Далиллар шуни кўрсатадики, бутун дунё маданиятларида одамлар учун қизиқарли янги маълумотлар ҳақида ҳикоялар алмашиш учун жой топдилар. Зулус, мўғуллар, полинезияликлар ва америкалик жанубликлар орасида антропологлар саёҳатчиларни янгиликлар учун сўроқ қилиш амалиётини биринчи ўринга қўйишган[28]. Етарли даражада муҳим янгиликлар тез ва тез-тез такрорланади ва оғзаки нутқ орқали катта географик ҳудудга тарқалиши мумкин эди[29]. Европада босма машиналар қўлланилганда ҳам, кенг омма учун янгиликлар кўпинча роҳиблар, саёҳатчилар, шаҳар йиғувчилари ва бошқалар орқали оғзаки равишда тарқалар эди[30].
Янгиликлар, шунингдек, Юнон форуми ва Рим ҳаммомлари каби жамоат жойларида ҳам узатилади. Англиядан бошлаб, қаҳвахоналар ва телекоммуникациялар кенг тарқалиб кетганидан кейин ҳам янгиликларни тарқатиш учун муҳим манзил бўлиб хизмат қилди. Қаҳвахоналар тарихи ХВИ асрда Англияда пайдо бўлган араб мамлакатларидан келиб чиққан[31]. Мусулмон дунёсида одамлар масжидларда ва бошқа ижтимоий жойларда тўпланиб, янгиликлар алмашишган. Маккага зиёрат қилган саёҳатчилар анъанага кўра йўл бўйлаб карвонсаройларда, йўл бўйидаги меҳмонхоналарда тунашади ва бу жойлар табиий равишда дунё янгиликларини олиш учун марказ бўлиб хизмат қилган[32]. Ўрта асрларнинг сўнгги Британиясида йирик воқеалар ҳақидаги хабарлар („хабарлар“) жамоатчиликнинг катта қизиқишига сабаб бўлган, бу ҳақда Чосернинг 1380 -йилда ёзилган „Шон-шараф уйи“ ва бошқа асарларида ҳам қайд этилган[33].

ХВИИ аср бошларида газеталар ихтиро қилинишидан олдин, баъзи марказлашган империяларда расмий ҳукумат бюллетенлари ва фармойишлари вақти-вақти билан тарқатилиб турилган. Ёзма ҳужжатларни тарқатиш учун уюшган курерлик хизматидан биринчи ҳужжатлаштирилган ҳолатда фойдаланиш Мисрда шакланган бўлиб, у ерда фир’авнлар давлат ҳудудида ўз фармонларини тарқатиш учун фойдаланганлар (милоддан аввалги 2400-йил)[34]. Юлий Цезар мунтазам равишда Галлиядаги қаҳрамонликларини эълон қилди ва Рим диктатори бўлгач, Аcта Диурна деб номланган ҳукумат эълонларини нашр эта бошлади. Улар металл ёки тошга ўйиб ёзилган ва жамоат жойларига осиб қўйилган[35]. Ўрта асрларда Англияда парламент декларацияси бозорда оммавий намойиш қилиш ва ўқиш учун шерифларга топширилган[36].
Махсус рухсат этилган хабарчилар Ветнам маданиятида, Ҳиндистондаги Хаси халқи орасида ва Американинг ўрта ғарбидаги Фокс ва Виннебаго маданиятларида тан олинган. Зулу қироллиги янгиликларни тезда тарқатиш учун югурувчилардан фойдаланган. Ғарбий Африкада янгиликларни гриотлар тарқатиши мумкин. Аксарият ҳолларда эса расмий хабар тарқатувчилар сиёсий ҳокимият эгалари билан чамбарчас боғланган[37].
Шаҳар жарчиларии шаҳар аҳолисига маълумот этказишнинг кенг тарқалган воситаси эди. ХИИИ асрда Флоренсияда жарчилари бандитори номи билан танилган. Улар мунтазам равишда бозорга келиб, сиёсий янгиликларни эълон қилиш, оммавий йиғилишлар чақириш ва халқни қуролланишга чақириш вазифаларини бажарган. 1307 ва 1322—1325-йилларда уларни тайинлаш, хулқ-атвори ва иш ҳақини тартибга солувчи қонунлар ўрнатилди. Бу қонунларда бандиторо неча марта бўлишини белгилаган бир эълонни (қирқ) неча марта такрорлаш ва шаҳарнинг қаерда ўқишлари керак эканлиги белгиланган[38]. Турли декларациялар баъзан қўшимча протоколлар билан бирга келган; Ўлат ҳақидаги хабарлар ҳам шаҳар дарвозаларида ўқилиши керак эди[39]. Бу эълонларнинг барчаси эксордиумдан бошланган стандарт форматдан фойдаланилган яъни – „Флоренсия шаҳрининг саккизинчи палатасининг ва хавфсизликнинг саждакор ва энг ҳурматли жаноблари буни кимга, қандай мақомга эга бўлишидан қатъи назар, хабардор қиладилар, хабардор қиладилар ва аниқ буюрадилар., сифати ва ҳолати“ – ва баёнот (нарратио), тингловчиларга қилинган сўров (петитио) ва бажармаганлардан ундириладиган жазо (пероратио) билан давом этади[40]. Асосий декларацияларга қўшимча равишда, банди (эълонлар) кичик жиноятлар, маълумот сўровлари ва йўқолган қуллар ҳақидаги хабарларга тегишли бўлиши мумкин[41]. Никколо Макиавелли 1513-йилда Медиcилар томонидан қўлга олинди, унинг зудлик билан таслим бўлишини талаб қилган эълон[42]. Баъзи шаҳарларда жарвҳиларга янгиликлар билан бирга рекламани қўшиш учун ҳам ҳақ тўланиши мумкин[43] бўлган
Усмонли империяси даврида расмий хабарлар мунтазам равишда масжидларда, саёҳат қилувчи муқаддас кишилар ва дунёвий жарчилар томонидан тарқатилар эди. Бу жарчилар бозорларда, магистрал йўлларда ва бошқа яхши саёҳат қилинадиган жойларда расмий эълонларни ўқиш учун юборилган, баъзида итоацизлик учун буйруқлар ва жазолар берилган[44].
Манбалар
- ↑ „Онлине Этймологй Диcтионарй“. Қаралди: 2012-йил 7-июл.
- ↑ Мрс. Жоҳн Cосграве Ис Деад Фоундед Финч Жуниор Cоллеге: Wас Институтион'с Пресидент Неарлй 50 Еарс; Cоинед 'Cуррент Эвенц' Пҳрасе. Неw Ёрк Ҳералд Трибуне (1949-йил 1-ноябр).
- ↑ Степҳенс, Ҳисторй оф Неwс (1988), п. 13.
- ↑ 4,0 4,1 Смитҳ,Тҳе Неwспапер: Ан Интернатионал Ҳисторй (1979), п. 7. „Ин тҳе информатион wҳич [тҳе неwспапер] чосе то супплй, анд ин тҳе манй соурcес оф информатион wҳич ит тоок овер анд реорганизед, ит cонтаинед а биас тоwардс реcенcй ор неwнесс; то иц реадерс, ит офферед регуларитй оф публиcатион. Ит ҳад то бе филлед wитҳ wҳатевер wас аваилабле, унабле то wаит унтил информатион оф греатер cларитй ор cертаинтй ор оф wидер перспеcтиве ҳад аccумулатед.“
- ↑ Салмон, Тҳе Неwспапер анд тҳе Ҳисториан (1923), п. 10. Салмон қуотес Тҳéопҳрасте Ренаудот: „Ҳисторй ис тҳе реcорд оф тҳингс аccомплишед. А Газетте ис тҳе рефлеcтион оф феэлингс анд руморс оф тҳе тиме wҳич май ор май нот бе труэ.“
- ↑ Петтегреэ, Тҳе Инвентион оф Неwс (2014), п. 3. „Эвен ас неwс беcаме море плентифул ин тҳе сихтеэнтҳ анд севентеэнтҳ cентуриэс, тҳе проблем оф эстаблишинг тҳе вераcитй оф неwс репорц ремаинед аcуте. Тҳе неwс маркет—анд бй тҳе сихтеэнтҳ cентурй ит wас а реал маркет—wас ҳумминг wитҳ cонфлиcтинг репорц, соме инcредибле, соме алл тоо плаусибле: ливес, фортунес, эвен тҳе фате оф кингдомс cоулд депенд упон аcтинг он тҳе ригҳт информатион.“
- ↑ 7,0 7,1 Парк, „Неwс ас а Форм оф Кноwледге“ (1940), пп. 675-676. „Неwс ис нот ҳисторй беcаусе, фор оне тҳинг амонг отҳерс, ит деалс, он тҳе wҳоле, wитҳ исолатед эвенц анд доэс нот сеэк то релате тҳем то оне анотҳер эитҳер ин тҳе форм оф cаусал ор ин тҳе форм оф Телеологиcал сеқуэнcес.“
- ↑ Счудсон, „Wҳен? Деадлинес, Дателинес, анд Ҳисторй“; ин Реадинг Тҳе Неwс (1986), эд. Манофф & Счудсон; пп. 81-82.
- ↑ Шоэмакер & Cоҳен, Неwс Ароунд тҳе Wорлд (2006), пп. 13-14.
- ↑ Парк, „Неwс ас а Форм оф Кноwледге“ (1940), п. 678.
- ↑ Степҳенс, Ҳисторй оф Неwс (1988), п. 56. „Ит ис ахиоматиc ин жоурналисм тҳат тҳе фастест медиум wитҳ тҳе ларгест потентиал аудиэнcе wилл диссеминате тҳе булк оф а cоммунитй’с бреакинг неwс. Тодай тҳат раcе ис беинг wон бй телевисион анд радио. Cонсеқуэнтлй, даилй неwспаперс аре бегиннинг то ундерплай бреакинг неwс абоут естердай’с эвенц (алреадй олд неwс то муч оф тҳеир аудиэнcе) ин фавор оф море аналйтиcал перспеcтивес он тҳосе эвенц. Ин отҳер wордс, даилиэс аре ноw мовинг ин тҳе диреcтион тоwард wҳич wеэклиэс ретреатед wҳен даилиэс wере интродуcед.“
- ↑ Ҳейд, Реадинг неwспаперс (2012), пп. 35, 82. „… неwспаперс wере дефининг wҳат неwс wас, cатегоризинг анд эхпандинг тҳеир домаин он тҳе флй. Индеэд, Сомервилле аргуэс тҳат 'неwс' ис нот ан обжеcтиве 'ҳисториcал' cонcепт бут оне тҳат ис дефинед бй тҳе неwс индустрй ас ит cреатес а cоммодитй солд бй публишерс то тҳе публиc.“
- ↑ Степҳенс, Ҳисторй оф Неwс (1988), п. 3. „Тҳе терм жоурналисм ис усед броадлй ҳере анд элсеwҳере ин тҳе боок то рефер то море тҳан жуст тҳе продуcтион оф принтед 'жоурналс'; ит ис тҳе мост суccинcт терм wе ҳаве фор тҳе аcтивитй оф гатҳеринг анд диссеминатинг неwс.“
- ↑ Шоэмакер & Cоҳен, Неwс Ароунд тҳе Wорлд (2006), п. 7. „[…] фор тҳе жоурналист тҳе ассессмент оф неwсwортҳинесс ис ан оператионализатион басед он тҳе афорементионед cондитионс. Ин отҳер wордс, тҳе праcтитионер тйпиcаллй cонструcц а метҳод фор фулфиллинг тҳе даилй жоб реқуиременц. Ҳе ор ше рарелй ҳас ан ундерлйинг тҳеоретиcал ундерстандинг оф wҳат дефининг сометҳинг ор сомеоне ас неwсwортҳй энтаилс. То бе суре, индивидуал жоурналисц май энгаге ин море абстраcт мусингс абоут тҳеир wорк, бут тҳе профессион ас а wҳоле ис cонтент то апплй тҳесе cондитионс анд доэс нот cаре тҳат тҳе тҳеорй беҳинд тҳе апплиcатион ис нот wиделй ундерстоод. Ҳалл (1981, 147) cаллс неwс а 'слипперй' cонcепт, wитҳ жоурналисц дефининг неwсwортҳинесс ас тҳосе тҳингс тҳат гет инто тҳе неwс медиа.“
- ↑ Петтегреэ, Тҳе Инвентион оф Неwс (2014), п. 6. „Неwс фиттед идеаллй инто тҳе эхпандинг маркет фор чеап принт, анд ит сwифтлй беcаме ан импортант cоммодитй.“
- ↑ Бойд-Барретт & Рантанен, Тҳе Глобализатион оф Неwс (1998), п. 6. „Неwс агенcй неwс ис cонсидеред 'wҳолесалеъ ресоурcе материал, сометҳинг тҳат ҳас то бе wоркед упон, смелтед, реcонфигуред, фор cонверсион инто а неwс репорт тҳат ис суитабле фор cонсумптион бй ординарй реадерс. Ит ҳас алсо суитед тҳе неwс агенcиэс то бе тҳус пресентед: тҳей ҳаве неэдед то сеэм cредибле то эхтенсиве нетwоркс оф 'ретаил' cлиэнц оф манй дифферент политиcал анд cултурал шадес анд ҳуэс. Тҳей ҳаве wантед то авоид cонтроверсй, то маинтаин ан имаге оф плаин, алмост дулл, бут cомплетелй депендабле профессионалисм.“
- ↑ Пҳил МаcГрегор, „Интернатионал Неwс Агенcиэс: Глобал эес тҳат невер блинк“, ин Фоwлер-Wатт & Аллан (эдс.), Жоурналисм (2013).
- ↑ Ҳейд, Реадинг неwспаперс (2012), пп. 36-37.
- ↑ Счудсон, Дисcоверинг тҳе Неwс (1978), п. 6. „Бефоре тҳе 1920с, жоурналисц дид нот тҳинк муч абоут тҳе субжеcтивитй оф перcептион. Тҳей ҳад релативелй литтле инcентиве то доубт тҳе фирмнесс оф тҳе реалитй бй wҳич тҳей ливед. […] Афтер Wорлд Wар И, ҳоwевер, тҳис чангед. Жоурналисц, лике отҳерс, лост фаитҳ ин тҳе демоcратиc маркет соcиэтй ҳад такен фор грантед. Тҳеир эхпериэнcе оф пропаганда дуринг тҳе wар анд публиc релатионс тҳереафтер cонвинcед тҳем тҳат тҳе wорлд тҳей репортед wас оне тҳат интерестед партиэс ҳад cонструcтед фор тҳем то репорт. Ин суч а wорлд, наïве эмпириcисм cоулд нот ласт.“
- ↑ Аллан, Неwс Cултуре (2004), пп. 46-47.
- ↑ Степҳенс, Ҳисторй оф Неwс (1988), п. 2. „Сенсатионалисм аппеарс то бе а течниқуэ ор стйле тҳат ис роотед сомеҳоw ин тҳе натуре оф тҳе неwс. Неwс обвиоуслй cан до муч море тҳан мерелй сенсатионализе, бут мост неwс ис, ин ан импортант сенсе, сенсатионал: ит ис интендед, ин парт, то ароусе, то эхcите, офтен—wҳетҳер тҳе субжеcт ис а политиcал сcандал ор а доубле мурдер—то шоcк.“
- ↑ Стрöмбäcк, Жеспер; Карлссон, Мичаэл; Ҳопманн, Ниcолас (2012). „Детерминанц оф Неwс Cонтент: Cомпаринг жоурналисц' перcептионс оф тҳе нормативе анд аcтуал импаcт оф дифферент эвент пропертиэс wҳен деcидинг wҳат'с неwс“. Жоурналисм Студиэс. 13-жилд. 5–6-бет. дои:10.1080/1461670Х.2012.664321.
- ↑ Степҳенс, Ҳисторй оф Неwс (1988), пп. 26, 105-106.
- ↑ Аллан, Неwс Cултуре (2004), п. 202.
- ↑ „дефинитион оф неwсwортҳинесс бй тҳе Фреэ Онлине Диcтионарй, Тҳесаурус, анд Энcйcлопедиа“. Тҳефреэдиcтионарй.cом. Қаралди: 2012-йил 9-март.
- ↑ Степҳенс, Ҳисторй оф Неwс (1988), п. 33.
- ↑ Степҳенс, Ҳисторй оф Неwс (1988), п. 31.
- ↑ Степҳенс, Ҳисторй оф Неwс (1988), пп. 14, 305. „Тҳе десире то пасс он талес оф cуррент эвенц cоулд бе фоунд эвен ин Cултурес тҳат дид нот ҳаве wритинг—лет алоне принтинг прессес ор cомпутерс—то wҳет ор сатисфй тҳеир тҳирст фор неwс. Обсерверс ҳаве офтен ремаркед он тҳе фиэрcе cонcерн wитҳ тҳе неwс тҳат тҳей финд ин прелитерате ор семилитерате пеоплес. […] Ит ис диффиcулт, иф нот импоссибле, то финд а соcиэтй тҳат доэс нот эхчанге неwс анд тҳат доэс нот буилд инто иц ритуалс анд cустомс меанс фор фаcилитатинг тҳат эхчанге.“
- ↑ Степҳенс, Ҳисторй оф Неwс (1988), п 23.
- ↑ Фанг, Ҳисторй оф Масс Cоммуниcатион (1997), п. 19.
- ↑ Степҳенс, Ҳисторй оф Неwс (1988), п. 8. „А партиcуларлй ливелй форум фор тҳе эхчанге оф неwс бй wорд оф моутҳ—тҳе cоффеэҳоусе—флоуришед ин Энгланд wелл афтер тҳе девелопмент оф тҳе неwспапер, анд ин соме cоунтриэс, тҳе Cоффеэҳоусе ҳас сурвивед эвен тҳе интродуcтион оф телевисион.“
- ↑ Аялон, Тҳе Пресс ин тҳе Араб Миддле Эаст: А Ҳисторй (1995), п. 5.
- ↑ Лим, „Таке Wритинг“ (2006), пп. 1-6.
- ↑ Блеумер, Геррит. Элеcтрониc Постаге Сйстемс: Течнологй, Сеcуритй, Эcономиcс, 2007 — 2-бет. ИСБН 9780387446066.
- ↑ Страубҳаар анд ЛаРосе, Cоммуниcатионс Медиа ин тҳе Информатион Соcиэтй (1997), п. 390.
- ↑ Лим, „Таке Wритинг“ (2006), п. 5.
- ↑ Степҳенс, Ҳисторй оф Неwс (1988), п. 27-30.
- ↑ Милнер, „Фанно бандире“ (2013), пп. 110-112.
- ↑ Милнер, „Фанно бандире“ (2013), п. 120.
- ↑ Милнер, „Фанно бандире“ (2013), п. 121.
- ↑ Милнер, „Фанно бандире“ (2013), пп. 122-123.
- ↑ Милнер, „Фанно бандире“ (2013), п. 124.
- ↑ Страубҳаар анд ЛаРосе, Cоммуниcатионс Медиа ин тҳе Информатион Соcиэтй (1997), п. 366. „Анотҳер анcиэнт форм оф адвертисинг wас тҳе тоwн cриэр, wҳо толд тҳе cитизенрй абоут тҳе 'гоод деал' то бе фоунд 'жуст ароунд тҳе cорнер'. Унлике тҳе сигнс, wҳич cонтаинед онлй информатион регардинг тҳе мерчант, тҳе cриэрс алсо информед тҳе cитизенс оф тҳе неwс оф тҳе дай. Беcаусе тҳе cриэр, ор ҳис агент, wас cомпенсатед фор ҳис ассистанcе ин геттинг тҳе адвертисинг мессаге оут ин тҳе cонтехт оф тҳе неwс, тҳере аре интерестинг параллелс wитҳ тҳе неwспапер оф тодай (Апплегате, 1993; Роче, 1993; Счрамм, 1988).“
- ↑ Аялон, Тҳе Пресс ин тҳе Араб Миддле Эаст: А Ҳисторй (1995), п. 4.
Манбалар ва қўшимча ўқиш
- Аллан, Стуарт, Неwс Cултуре. (2нд эд. МcГраw Ҳилл Опен Университй Пресс, 2004. ИСБН 0-335-21074-0ИСБН 0-335-21074-0)
- Аялон, Ами. Тҳе Пресс ин тҳе Араб Миддле Эаст: А Ҳисторй. (Охфорд УП, 1995. ИСБН 0-19-508780-1ИСБН 0-19-508780-1)
- Баккер, Гербен. „Традинг Фаcц: Арроw’с Фундаментал Парадох анд тҳе Оригинс оф Глобал Неwс Нетwоркс“. Ин: Интернатионал Cоммуниcатион анд Глобал Неwс Нетwоркс: Ҳисториcал Перспеcтивес. (Ҳамптон Пресс, 2011).
- Беркоwитз, Дан (эд.) Соcиал Меанингс оф Неwс: А Техт Реадер. (САГЕ, 1997. ИСБН 0-7619-0075-6ИСБН 0-7619-0075-6)
- Бойд-Барретт, Оливер, анд Теҳри Рантанен (эдс.). Тҳе Глобализатион оф Неwс. (САГЕ, 1998. ИСБН 0-7619-5386-8ИСБН 0-7619-5386-8).
- Чакраварттй, Паула, анд Катҳарине Сарикакис. Медиа Полиcй анд Глобализатион. Палграве Маcмиллан, 2006. ИСБН 1-4039-7738-0ИСБН 1-4039-7738-0
- Cлоуд, Барбара. Тҳе Cоминг оф тҳе Фронтиэр Пресс: Ҳоw тҳе Wест Wас Реаллй Wон. (Нортҳwестерн УП, 2008. ИСБН 978-0-8101-2508-7ИСБН 978-0-8101-2508-7)
- Cранфиэлд, Г. А. Тҳе Пресс анд Соcиэтй: Фром Cахтон то Нортҳcлиффе. Лондон: Лонгман, 1978. ИСБН 0-582-48983-0ИСБН 0-582-48983-0
- Даян, Даниэл, анд Элиҳу Катз. Медиа Эвенц: Тҳе Ливе Броадcастинг оф Ҳисторй. Ҳарвард Университй Пресс, 1992. ИСБН 0-674-55955-ХИСБН 0-674-55955-Х
- Дистелратҳ, Гüнтҳер. „Тҳе Девелопмент оф тҳе Информатион анд Cоммуниcатион Сйстемс ин Германй анд Жапан уп то тҳе Энд оф тҳе Нинетеэнтҳ Cентурй.“ Сенри Этҳнологиcал Студиэс 52, Марч 2000.
- Фанг, Ирвинг. А Ҳисторй оф Масс Cоммуниcатион: Сих Информатион Револутионс. Бостон: Фоcал Пресс (Буттерwортҳ-Ҳеинеман), 1997. ИСБН 0-240-80254-3ИСБН 0-240-80254-3
- Фосу, Модестус. „Тҳе Пресс анд Политиcал Партиcипатион: Неwспаперс анд тҳе Политиcс оф Лингуистиc Эхcлусион анд Инcлусион ин Гҳана“. Диссертатион аccептед ат Университй оф Леэдс Институте оф Cоммуниcатион Студиэс, Жуне 2004.
- Фоwлер-Wатт, Карен, анд Стуарт Аллан. Жоурналисм: Неw Чалленгес в. 1.02. Cентре фор Жоурналисм & Cоммуниcатионс, Боурнемоутҳ Университй, 2013. ИСБН 978-1-910042-00-7ИСБН 978-1-910042-00-7
- Гениэц, Анне. Тҳе Глобал Неwс Чалленге: Маркет Стратегиэс оф Интернатионал Броадcастинг Организатионс ин Девелопинг Cоунтриэс. Неw Ёрк: Тайлор & Франcис (Роутледге), 2013. ИСБН 978-0-415-64066-4ИСБН 978-0-415-64066-4
- Ҳачтен, Wиллиам А, wитҳ Ҳарва Ҳачтен. Тҳе Wорлд Неwс Присм: Чангинг Медиа оф Интернатионал Cоммуниcатион. Фоуртҳ эдитион. Иоwа Стате Университй Пресс, 1996. ИСБН 0-8138-1571-1ИСБН 0-8138-1571-1
- Ҳейд, Уриэл. Реадинг неwспаперс: пресс анд публиc ин эигҳтеэнтҳ-cентурй Бритаин анд Америcа. Охфорд: Волтаире Фоундатион, 2012. ИСБН 978-0-7294-1042-7ИСБН 978-0-7294-1042-7
- Ҳиллс, Жилл. Тҳе Струггле фор Cонтрол оф Глобал Cоммуниcатион: Тҳе Формативе Cентурй. Университй оф Иллиноис Пресс, 2002. ИСБН 0-252-02757-4ИСБН 0-252-02757-4
- Жоҳн, Ричард Р., анд Жонатҳан Силберстеин-Лоэб, эдс. Макинг Неwс: Тҳе Политиcал Эcономй оф Жоурналисм ин Бритаин анд Америcа фром тҳе Глориоус Револутион то тҳе Интернет (2015).
- Каллиоинен, Мика."Информатион, cоммуниcатион течнологй, анд бусинесс ин тҳе нинетеэнтҳ cентурй: Тҳе cасе оф а Финниш мерчант ҳоусе". Сcандинавиан Эcономиc Ҳисторй Ревиэw 52.1, 2004.
- Кесслер, Карлҳенз. „'Роял Роадс' анд Отҳер Қуэстионс оф тҳе Нео-Ассйриан Cоммуниcатион Сйстем (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-12-05 санасида архивланган)“. Проcеэдингс оф тҳе 10тҳ Анниверсарй Сймпосиум оф тҳе Нео-Ассйриан Техт Cорпус Прожеcт: Ҳелсинки, 7-11 Септембер 1995.
- Лампе, Маркус, анд Флориан Плоэcкл. „Спаннинг тҳе Глобе: Тҳе Рисе оф Глобал Cоммуниcатионс Сйстемс анд Фирст Глобализатион“. Аустралиан Эcономиc Ҳисторй Ревиэw 54.3, Новембер 2014.
- Лим, Ҳюнянг Ким. „'Таке Wритинғ: Неwс, Информатион, Анд Доcументарй Cултуре ин Лате Медиэвал Энгланд“. Диссертатион аccептед ат Университй оф Марйланд, 2006.
- Манофф, Роберт Карл, анд Мичаэл Счудсон (эдс.). Реадинг Тҳе Неwс: А Пантҳеон Гуиде то Популар Cултуре. Неw Ёрк: Пантҳеон Боокс, 1986. ИСБН 0-394-54362-9ИСБН 0-394-54362-9
- МcCускер, Ж. Ж., & C. Гравестеижн. Тҳе Бегиннингс оф Cоммерcиал анд Финанcиал Жоурналисм: Тҳе Cоммодитй Приcе Cурренц, Эхчанге Рате Cурренц, анд Моней Cурренц оф Эарлй Модерн Эуропе. Амстердам: Неҳа, 1991. ИСБН 90-71617-27-0ИСБН 90-71617-27-0
- МcНаир, Бриан. Cултурал Чаос: Жоурналисм, неwс анд поwер ин а глобалисед wорлд. Неw Ёрк: Роутледге (Информа), 2006. ИСБН 978-0-415-33913-1ИСБН 978-0-415-33913-1
- Милнер, Степҳен Ж. „'Фанно бандире, нотифиcаре, эт эхпрессаменте cомандареъ: Тоwн Cриэрс анд тҳе Информатион Эcономй оф Ренаиссанcе Флоренcе.“ И Татти Студиэс ин тҳе Италиан Ренаиссанcе 16.1/2, Фалл 2013.
- Моҳаммади, Али (эд.). Интернатионал Cоммуниcатион анд Глобализатион: А Cритиcал Интродуcтион. Лондон: САГЕ, 1997. ИСБН 0-7619-5553-4ИСБН 0-7619-5553-4
- Неигер, Мотти, Орен Мерс, анд Эял Зандберг. Он Медиа Меморй: Cоллеcтиве Меморй ин а Неw Медиа Аге. Ҳоундсмиллс, Басингстоке, УК: Палграве Маcмиллан, 2011. ИСБН 978-0-230-27568-3ИСБН 978-0-230-27568-3
- Паренти, Мичаэл. Инвентинг Реалитй: Тҳе Политиcс оф Неwс Медиа. Неw Ёрк: Ст. Мартинъс Пресс, 1993. ИСБН 0-312-08629-6ИСБН 0-312-08629-6
- Парк, Роберт Э. „Неwс ас а Форм оф Кноwледге: А Чаптер ин тҳе Соcиологй оф Кноwледге“, Америcан Жоурнал оф Соcиологй 45.5, Марч 1940.
- Палмер, Мичаэл Б. Интернатионал Неwс Агенcиэс (Палграве Маcмиллан, Чам, 2019) эхcерпт
- Парсонс, Wайне. Тҳе Поwер оф тҳе Финанcиал Пресс: Жоурналисм анд эcономиc опинион ин Бритаин анд Америcа (Эдwард Элгар, 1989). ИСБН 1-85278-039-8ИСБН 1-85278-039-8
- Персе, Элизабетҳ М. Медиа Эффеcц Анд Соcиэтй. Маҳwаҳ, НЖ: Лаwренcе Эрлбау Ассоcиатес, 2001. ИСБН 0-8058-2505-3ИСБН 0-8058-2505-3
- Петтегреэ, Андреw. Тҳе Инвентион оф Неwс: Ҳоw тҳе Wорлд Cаме то Кноw Абоут Ицелф. Неw Ҳавен: Яле Университй Пресс, 2014. ИСБН 978-0-300-17908-8ИСБН 978-0-300-17908-8
- Рамптон, Шелдон, анд Жоҳн Стаубер. Труст Ус, Wеъре Эхперц: Ҳоw Индустрй Манипулатес Сcиэнcе анд Гамблес Wитҳ Ёур Футуре. Неw Ёрк: Жеремй П. Тарчер/Путнам, 2001. ИСБН 1-58542-059-ХИСБН 1-58542-059-Х
- Салмон, Луcй Майнард. Тҳе Неwспапер анд тҳе Ҳисториан. Неw Ёрк: Охфорд Университй Пресс (Америcан Бранч), 1923.
- Счудсон, Мичаэл. Дисcоверинг тҳе Неwс: А Соcиал Ҳисторй оф Америcан Неwспаперс. Неw Ёрк: Басиc Боокс, Инc., 1978. ИСБН 0-465-01669-3ИСБН 0-465-01669-3
- Шоэмакер, Памела Ж. анд Акиба А. Cоҳен (эдс.). Неwс Ароунд тҳе Wорлд: Cонтент, Праcтитионерс, анд тҳе Публиc. Неw Ёрк, Роутледге, 2006. ИСБН 0-415-97505-0ИСБН 0-415-97505-0
- Силберстеин-Лоэб, Жонатҳан. Тҳе Интернатионал Дистрибутион оф Неwс: Тҳе Ассоcиатед Пресс, Пресс Ассоcиатион, анд Реутерс, 1848-1947 (2014)
- Силверблатт, Арт, анд Николаи Злобин. Интернатионал Cоммуниcатионс: А Медиа Литераcй Аппроач. Армонк, НЙ: М. Э. Шарпе, Инc., 2004. ИСБН 0-7656-0974-6ИСБН 0-7656-0974-6
- Смитҳ, Антҳонй. Тҳе Неwспапер: Ан Интернатионал Ҳисторй. Лондон: Тҳамес & Ҳудсон, 1979. [ИСБН миссинг][ИСБН миссинг]
- Старр, Паул. Тҳе Cреатион оф тҳе Медиа: Политиcал Оригинс оф Модерн Cоммуниcатион. Неw Ёрк: Басиc Боокс, 2004. ИСБН 0-465-08193-2ИСБН 0-465-08193-2
- Степҳенс, Митчелл. А Ҳисторй оф Неwс: Фром тҳе Друм то тҳе Сателлите. Неw Ёрк: Викинг, 1988. ИСБН 0-670-81378-8ИСБН 0-670-81378-8
- Страубҳаар, Жосепҳ, анд Роберт ЛаРосе. Cоммуниcатионс Медиа ин тҳе Информатион Соcиэтй. Упдатед эдитион. Белмонт, CА: Wадсwортҳ Публишинг Cомпанй (Тҳомпсон), 1997. ИСБН 0-534-52128-2ИСБН 0-534-52128-2
- Wензлҳуэмер, Роланд. Cоннеcтинг тҳе Нинетеэнтҳ-Cентурй Wорлд: Тҳе Телеграпҳ анд Глобализатион. Cамбридге Университй Пресс, 2013. ИСБН 978-1-107-02528-8ИСБН 978-1-107-02528-8
- Wолфе, Тҳомас C. Говернинг Совиэт Жоурналисм: Тҳе Пресс анд тҳе Соcиалист Персон Афтер Сталин. Индиана Университй Пресс, 2005. ИСБН 0-253-34589-8ИСБН 0-253-34589-8
- Wоод, Жамес. Ҳисторй оф Интернатионал Броадcастинг. Лондон: Петер Перегринус Лтд., 1992. ИСБН 0-86341-281-5ИСБН 0-86341-281-5
- Зҳанг, Хиантао. Тҳе Оригинс оф тҳе Модерн Чинесе Пресс: Тҳе инфлуэнcе оф тҳе Протестант миссионарй пресс ин лате Қинг Чина. Абингдон, УК: Роутледге, 2007. ИСБН 0-415-38066-9ИСБН 0-415-38066-9
- Зҳонг, Бу. „Сеарчинг фор Меанинг: Мулти-Левел Cогнитиве Проcессинг оф Неwс Деcисион Макинг Амонг У. С. анд Чинесе Жоурналисц“. Диссертатион аccептед ат Университй оф Марйланд, Cоллеге Парк, 2006.