Yarkand quyoni
Ярканд қуёни[1] (лотинча: Лепус ярканденсис) — товушқонлар оиласидаги қуёнлар туркумидан бўлган сутемизувчи.
| Ярканд қуёни | |
|---|---|
|
| |
| Илмий таснифлаш | |
| Олам: | Эукариотлар |
| Тип: | Хордалилар |
| Синф: | Сут эмизувчилар |
| Оила: | Товушқонлар |
| Уруғ: | Қуёнлар |
| Турлари: | Ярканд қуёни |
| Халқаро илмий номи | |
| Лепус ярканденсис Гüнтер, 1875 | |
| Ареал | |
Тавсиф
Лепус жинсининг энг кичик вакилларидан бири. Оғирлиги тахминан 1,4 кг (1,1-1,9 кг). Уларнинг бош ва орқа қисми бир хил қумли жигарранг рангда, ранги ёзда пушти рангга ўзгаради, ён томонлари қумли сариқ, қорин қисми оқ рангда. Думи орқа томон билан бир хил рангда, кўплаб қуёнларга хос оч қора рангда. Кўпгина чўлда яшайдиган турлар сингари, Ярканд қуёни ҳам жуда катта қулоқларга эга. Уларнинг қулоғида қора учлари йўқ, бу Яркен қуёнини жинснинг бошқа турларидан ажратиб туради. Қишки мўйна сезиларли даражада очроқ. Кичик турлари мавжуд эмас[2].
Тарқалиш
Ярканд қуёни Тарим дарёси ҳавзасидаги Такла Макан чўлининг чеккасидаги дашт ҳудудларида яшайди. Аслида, бу турнинг тарқалиш доираси ҳалқали бўлиб, Такла-Макан чўлининг марказий қисмида ярканд қуёнлари ёқ[2]. Бу тур Хитой учун эндемик.
Ҳаёт тарзи
Яшаш жойлари
Улар тоғлардан бошланиб то чўлгача бўлган дарёлар каналлари бўйлаб Юлғун чакалакларини ёки тўранга оролларини афзал кўради[2].
Озиқланиши
У ўт ўсимликлари билан озиқланади, ба'зида у қишлоқ хўжалиги экинларига зарар этказиши мумкин, шу жумладан қовунларни истеʻмол қилади[2].
Кўпайиш
Улар ҳақида кам нарса ма'лум. Ушбу турнинг катталиги одатда 2 та, лекин 5 та қуённинг зоти бўлиши мумкин. Ҳомиладор урғочилар май ойида қайд этилган, янги туғилган қуёнлар сентабр ойида топилган[2], я'ни наслчилик даври бутун ёзни қамраб олади ва бошқа қуёнлар каби, ҳар бир мавсумда бир нечта насл беради.
Сони
Уларнинг мўйнаси ов қилиш учун мақбул. Уларнинг сони етарлича кўп. 1958-йилдан 1981-йилгача овчилар ҳар йили 10 000 га яқин қуённи ов қилишган, лекин бу уларнинг сонининг камайишига олиб келмаган. Қуён ҳисобчиси 1 соат ичида 20 тагача ёки ундан ортиқ қуённи кўриши мумкин эди. Бироқ, чўлни янада ривожлантириш ва иқтисодий фойдаланиш билан сонини сезиларли даражада камайтириш мумкин[2].
Манбалар
- ↑ Соколов В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. 5391 назв. Млекопитающие. — М.: Русский язык, 1984. — С. 205. — 352 с. — 10 000 экз.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Флух Ж.Э.C., Ангерманн Р., Тҳе Ҳарес анд Жаcкраббиц. // Раббиц, Ҳарес анд Пикас/ Статус Сурвей анд Cонсерватион Аcтион План. ИУCН 1990. п. 61-94.
