Ziyosfera

Yavoriv

Яворив (украинча: Яворів; полякча: Жаwорów; идишча: יאַוואָראָוו; олмонча: Жаwориw ) Украина ғарбидаги Лвов вилоятидаги шаҳар бўлиб, Полша чегарасидан 15 км узоқликда жойлашган. Бу Яворив туманининг маъмурий маркази бўлиб, вилоят маркази Лвовдан тахминан 50 километр (31 миля) ғарбда жойлашган. Унинг аҳолиси тахминан 12,888 (2021 эст.).

Яворив
Мамлакат Украина

Ундан унчалик узоқ бўлмаган жойда олтингугуртли булоқлар мавжуд.

Тарих

Шаҳар ёзма ҳужжатларда биринчи марта 1436-йилда қайд этилган. У 1569-йилда Полша қироли Сигисмунд ИИ Августдан Магдебург ҳуқуқини олди. Яворов Полшанинг қироллик шаҳри эди. Бу жой қирол Иоанн ИИИ Собиэскининг севимли қароргоҳи бўлган[1]. 1675-йилда Иоанн ИИИ шаҳарда Полша-Франсия шартномасини имзолади[2] ва у ерда Венадаги туркларга қарши (1683) муваффақияти учун Пападан табрик олди.

Яворивдаги ибодатхона

Полша бўлинмагунча, Яворов Ярославдан Лвовгача бўлган асосий савдо йўли бўйлаб жойлашган муҳим савдо маркази бўлган. 1772-йилда шаҳар Галициясининг бир қисми сифатида Габсбург империяси томонидан қўшиб олинди. Галисияда у деярли 11 000 аҳолиси (поляклар, яҳудийлар, украинлар ва чехлар) бўлган вилоят маркази эди.

Шаҳарнинг ХХ аср бошидаги кўриниши

Биринчи жаҳон урушидан кейинги даврда Яворов ҳудуди Полша-Украина урушининг гувоҳи бўлган. Урушдан кейин шаҳар Иккинчи Полша Республикасининг бир қисми бўлиб, у ерда 1939-йил сентабр ойида Иккинчи Жаҳон уруши бошланган. Полша Германия-Совет қўшма босқини остида қолди. Қишлоқдаги яҳудийлар савдогар ёки ҳунармандлар эди. У ерда синагога бор эди.

Яворив шаҳри

Полшага бостириб кириш пайтида, 1939-йил 14-16-сентабр кунлари Яворов жангида поляклар босқинчи немисларни мағлуб этишди. Ғалабага қарамай, шаҳар тез орада советлар қўлига ўтди ва 1939-йилдан 1941-йилгача Совет истилоси остида, кейин эса 1944-йилгача немис истилоси остида эди.

1941-йил 26-июнда Германия истилосидан олдин шаҳардаги яҳудийларнинг сони 3000 га яқин эди. Бир неча юз яҳудий маҳаллий мажбурий меҳнат лагерларига ёки Белзек қирғин лагерига юборилган. Бир нечтаси Лвовдаги меҳнат лагерига ўтказилди[3].

1944-йилда шаҳар Советлар томонидан қайта босиб олинди. 1945-йилда у расман

Совет Иттифоқи томонидан қўшиб олинди.

Урушдан кейин Совет Фавқулодда Давлат Комиссиясининг хабар беришича, Яворивда 4900 дан ортиқ одам ўлдирилган, уларнинг аксарияти яҳудийлар бўлган. Шаҳардаги яҳудийларнинг атиги 20 га яқини омон қолган деб тахмин қилинган[4].

1947-йил 27-майда УПА Ленин ҳайкалини портлатиб юборди.[5].

1960-1990-йиллар оралиғидаги ўн йилликларда шаҳар олтингугурт қазиб олиш маркази бўлган[6].

1991-йил 10-декабрда Совет Иттифоқи парчаланганидан кейин шаҳар Украина таркибига кирди.

2022-йил 13-мартда Россиянинг Украинага бостириб кириши пайтида руслар Яворивдаги ҳарбий базани бомбардимон қилдилар. Россия ҳарбий ҳужум оқибатида 180 нафар хорижлик ёлланма аскар ҳалок бўлганини айтди. Украина томони камида 35 киши ҳалок бўлган ва 134 киши яраланганини даъво қилмоқда[7][8][9]. Ҳужум шовқини қўшни Полшада ҳам эшитилди[10].

Таниқли одамлар

Бу ерда туғилган таниқли одамлар орасида Владислав Лангнер (Полша армияси генерали), Станислаw Ноwакоwски (Полша скаутлар ва йўл-йўриқлар уюшмаси президенти) ва математик Вавржинец Змурко бор. Таниқли яҳудий шарҳловчиси Девид Алцчулер маҳаллий синагогада туғилган ва раввин бўлиб хизмат қилган[11][12].

Галерея

  • Yavorivdagi Lvivska ko'chasi
    Яворивдаги Лвивска ко'часи
  • Avliyo Pyotr va Pavel cherkovi
    Авлиё Пётр ва Павел черкови
  • Xalq uyi
    Халқ уйи
  • Shahar markazi
    Шаҳар маркази

Халқаро муносабатлар

Қардош шаҳарлар — қардош шаҳарлар

Яворив билан эгизак :

Шаҳар Мамлакат Йил
Ярослав Polsha Полша 2006-йил
Węгорзеwо PolshaПолша
Лубачоw Polsha Полша
Тракай Litva Литва
Яворив шаҳар маркази.

Манбалар

  1. ↑ Vikimanba Олдинги жумлалардан бири ёки бир нечтаси ҳозирда жамоат мулки бўлган нашрдан олинган матнни ўз ичига олади: Чишолм, Ҳугҳ, эд. (1911) "Жаwорów" Энcйcлопæдиа Британниcа 15 (11чи нашри) Cамбридге Университй Пресс п. 294 
  2. ↑ „11 cзерwcа 1675 року крóл Полски Жан ИИИ Собиэски и амбасадор крóла Франcжи Лудwика ХИВ подписали тажнй трактат w Жаwороwиэ“ (пл). Ҳисторйкон. Қаралди: 2020-йил 25-октябр.
  3. ↑ „Яҳад - ин Унум“.
  4. ↑ Мегаргеэ, Геоффрей. Энcйcлопедиа оф Cампс анд Гҳеттос. Блоомингтон, Индиана: Университй оф Индиана Пресс, 2012 — Волуме ИИ 784-686-бет. ИСБН 978-0-253-35599-7. 
  5. ↑ Грзегорз Мотйка (2006), Украиńска партйзантка 1942-1960 (полякча), Wарсаw: Инстйтут Студиów Политйcзнйч ПАН, 518-бет, ИСБН 83-88490-58-3, ОCЛC 838973434
  6. ↑ Грзегорз Рąкоwски (2007), Зиэмиа Лwоwска. Прзеwодник по Украиниэ Зачодниэж. Cзęść ИИИ (полякча), Прусзкów: Реwасз, 506-511-бет, ИСБН 978-83-89188-66-3, ОCЛC 189428719
  7. ↑ Ҳуго Бачега (13 Марч 2022), Украине wар: 'Скй турнед ред' ас миссилес ҳит Лвив милитарй басе, Яворив, Украине: ББC Неwс
  8. ↑ Луке Ҳардинг; Петер Беаумонт; Лорензо Тондо (13 Марч 2022), Руссиа таргец Украиниан милитарй басе неар Полиш бордер ин эсcалатион, Яворив & Лвив: Тҳе Гуардиан
  9. ↑ Ҳуберт Оссоwски (13 Марч 2022), Ракиэтй спадłй прзй полскиэж граниcй. Заатакоwано полигон w Жаwороwиэ (полякча), Wиртуална Полска
  10. ↑ ПАП (13 Марч 2022), Атак на полигон коłо Лwоwа бйł сłйсзалнй w Полсcе (полякча), Рзесзów: онет.пл
  11. ↑ „Давид Алцчулер“, Wикипедиа (инглизча), 2021-12-18, қаралди: 2022-03-02
  12. ↑ „АЛТСCҲУЛ, АЛТСCҲУЛЕР, АЛТСCҲУЭЛЕР - Жеwишенcйcлопедиа.cом“. www.жеwишенcйcлопедиа.cом. Қаралди: 2022-йил 2-март. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Yavoriv" dan olindi