Ефим Адрианович Бабушкин (русча: Ефим Адрианович Бабушкин; 1880-йил 26-декабр, Вятка губернаторлиги, Нижняя Тоима – 1927-йил 31-июл, Ессентуки) – рус инқилобчиси ва сиёсатчиси.

Ҳаёти

Сиёсий фаолиятнинг бошланиши

Бабушкин ишчи оиласида туғилган. 1899-йилда Глазовда мактабни тугатган, сўнгра Ижевскдаги машинасозлик ва Перм темир йўл устахоналарида ишлаган[1]. У ерда уни П. А. Заломов социал-демократик доирага жалб қилган. 1902-йилдан Россия Социал-демократик меҳнат партияси (РСДЛП) аъзоси. Сиёсий фаолияти туфайли қатағонга учраган ва ўша йили Бокуга сургун қилинган. Бироқ, бу ерда докерлар орасида ўзининг инқилобий ташвиқотини давом эттирган.

Узоқ Шарқдаги сургун

1904-йилда Бабушкин РСДЛП Транскавказ қўмитаси қарори билан сургунга жўнатилган. 1904—1905-йилларда Париждаги болшевиклар клубининг аъзоси ва бир вақтнинг ўзида котиби бўлган, бу ерда 1904-йил ноябр ойида Ленин билан учрашган. Сургунда инқилобий асарлар устида ишлаган.

1904-йил ноябрдан партия ишлари билан Россиянинг турли шаҳарлари: Санкт-Петербург, Нижний Новгород, Канавино, Макарев ва Москвада бўлади.

1910-йил январда яна сургунга жўнатилган, бу сафар Уст-Кутга (Иркуцк уезди). Бироқ, ноқонуний равишда Иркуцкка йўл олган ва бу ерда Постишев билан биргаликда қўмита чор ҳукумати томонидан тор-мор қилинмай ва аъзолари қўлга олинмагунча инқилобий ишларини давом эттирган.

1917-йил февралдан Владивостокка, сўнгра партия ишини давом эттириш учун Ижевскка борган. Бабушкин 1917-йил июл/август ойларида РСДРП(б) партия қурултойи делегати.

Қўқондаги фаолияти

1917-йил августда партия кўрсатмаси билан Тошкентга, қисқа муддатдан сўнг Қўқонга борган ва бу ерда болшевиклар партия ташкилотининг ташкилотчиси ва бошлиғи (1917-йил октябр) вазифасини бажарган. 1918-йил январда Қўқон советига раис бўлган ва ислом мухториятчилари деб аталганларга қарши курашда фаол қатнашган.

29-январдандан 30-январга ўтар кечаси мухторият тарафдорлари Қўқон совети биносига бостириб киришган, бу бинода эса Бабушкиннинг квартираси жойлашган эди. Бироқ, Бабушкиннинг ҳимояси мустаҳкамланиб, кейин қочишга муваффақ бўлишган. Мухториятчилар шаҳарда Бабушкинни қўлга олишга беҳуда уринганлар. 1918-йил 9-февралда Қўқонда шиддатли кўча жанглари бўлиб, ундан Бабушкин ва издошлари ғалаба қозонган.

1918-йил апрелда Туркистон Советларининг В қурултойига делегат ва шу йилнинг июн ойидан Қўқон коммунистик партиясининг раиси, Туркистон Компартиясининг 1-сезди делегати бўлган.

1918-йил сентабрда Туркистон АССРнинг Эрондаги консули этиб тайинланган[2]. У ерда 1919-йилда Британия ҳарбий миссияси томонидан ҳибсга олиниб, Ҳиндистонга, кейин эса Лондондаги қамоқхонага олиб кетилган.

Кейинги ҳаёти

Озодликка чиққанидан кейин Россияга кетаётганида Финландия оқ гвардиячилари томонидан асирга олинган ва 1921-йилда озод қилинган. Кейин Саратовдаги Давлат банкининг бўлимини бошқарган.

Адабиётлар

Манбалар

  1. ↑ Л. Базйлоw, Ж. Собcзак, Энcйклопедиа реwолуcжи паźдзиэрникоwеж, Wиэдза Поwсзечна, Wарсзаwа 1977, с. 32.
  2. ↑ „Полномочное представительство РСФСР — СССР в Персии, с 1935 — Иране — Посольство СССР в Иране“ (ру) (деадлинк). Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991. 2012-йил 29-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 1-сентябр.

Ҳаволалар