Yeghishe Charents uy muzeyi
Егише Чаренц уй музейи (арманча: Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարան (Еҳише Чаренц’и тун-тъангаран)), шунингдек, Егише Чаренц мемориал музейи номи билан ҳам танилган, Арманистоннинг Ереван шаҳридаги уй музейи бўлиб, у ерда шоир Егише Чаренц 1935-йилдан 1937-йилгача яшаган.
| Егҳише Чаренц уй музейи | |
|---|---|
| Асос солинган сана | 1964–йил |
| Жойлашуви | Арманистон, Ереван |
| Директор | Зҳанна Манукян |
| Тури | Уй музей |
| Сайт | ҳттпс://чаренц.ам/ |
Тарихи
1954-йил 11-мартда Анастас Микоян Никита Хрушчевнинг „Махфий нутқи“ дан икки йил олдин Ереванда Чаренцни реабилитация қилишга чақирди[1] Чаренц Совет ҳукумати томонидан бир йил ўтгач, 1955-йил 9-мартда Хрушчевнинг эриши доирасида расман реабилитация қилинди[1]. Қайта тиклаш жараёни доирасида 1935-йилдан 1937-йилгача Чаренц яшаган квартира Совет Арманистони Вазирлар Кенгашининг 1964-йил 8-февралдаги қарори билан уй музейига айлантирилди. Нвард Багдасарян музей директори этиб тайинланди. Шоирнинг қизлари Арпеник ва Анахит музейнинг ташкил этилиши ва фаолиятига кўмаклашган. Музей 1975-йил 10-январда омма учун очилган[2].
1987-йилда Чаренцнинг тўқсон йиллиги муносабати билан Арманистон биринчи котиби Карен Демирчян кўмагида музей майдони кенгайтирилди. Бугунги кунда музей 626,3 м2 майдонни эгаллайди. Асосий кўргазма музейнинг учта залини эгаллайди: А зал (1897—1918), Б зал (1918—1927) ва C зал (1928—1937)[3].
Тўпламлари


Егҳише Чаренц уй музейи шоир ҳаёти, адабий, маданий ва ижтимоий-сиёсий фаолиятини ўрганувчи тадқиқот марказидир. Музейда Чаренцнинг шахсий буюмлари, қўлёзмалари, ҳужжатлари, китоблари, фотосуратлари намойиш этилади. Буларнинг барчаси шоирнинг нафақат шеърият, балки таржима ва нашриётга ҳам юксак истеъдоди борлигини тасдиқлайди[4].
Музейнинг энг қимматли қисми бу Мемориал уй бўлиб, у ерда ҳамма нарса Чаренц ҳаёт бўлганидагидек тартибга солинган. Уй ғарб ва шарқ уйғунлигида жиҳозланган: роял „Беккер“, ёзув машинкаси, қизил ёғочдан ясалган мебеллар, отасидан мерос бўлиб қолган гиламлар, Усмонли, Хитой панеллари, фил суяги ва бронза ҳайкаллар коллексияси[5].
Кутубхона
Чаренцнинг шахсий кутубхонаси Мемориал уйининг бир қисмини ташкил қилади. Шоирнинг қизи Арпеникнинг айтишича, унинг кутубхонаси 1930-йилларда 6000 китобдан иборат бўлган. Иосиф Сталиннинг „Буюк тозалаш“ даврида ҳибсга олинганидан сўнг, кўплаб китоблар йўқ қилинди. Ҳозир кутубхонада 1452 та китоб мавжуд бўлиб, улар орасида турли тилларда, жумладан, санъат ва динга оид кўплаб қимматли асарлар мавжуд[5].
Чаренц кутубхонасида кўплаб арман ёзувчилари, жумладан Хоренаци, Бузанд, Нарекаци, Кучак, Шнорхали, Саят-Нова, Лео, Туманян, Териан, Исахакян ва Мецаренцнинг ноёб китоблари тўплами мавжуд эди[5].
Кутубхонадаги кўплаб китобларга автограф қўйилган. Шунингдек, бошқа ёзувчилар Чаренцга совға қилган китоблар мавжуд, жумладан Аветик Исахакян, Ҳамлик Туманян, Гарегин Бесс, Хачик Даштенц ва бошқалар. Кўплаб китоблар Тбилиси (Тифлис), Москва, Санкт-Петербург ва Волгограддан (Царицин) олиб келинган[5].
Музейда кўргазмалар, адабий йиғинлар, маърузалар, консертлар, учрашувлар, тақдимотлар, шеърхонлик кунлари ўтказилади[5].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Шакариан. „Ереван 1954: Анастас Микоян анд Натионалитй Реформ ин тҳе Тҳаw, 1954–1964“. Перипҳерал Ҳисториэс (2021-йил 12-ноябр). Қаралди: 2021-йил 20-ноябр.
- ↑ Егҳише Чаренц Мемориал Мусеум, Ереван, „Пера Принт“, 2008, п. 104, ИСБН 978-99941-874-0-9
- ↑ Егҳише Чаренц Мемориал Мусеум, Ереван, „Пера Принт“, 2008, п. 104, ИСБН 978-99941-874-0-9ИСБН 978-99941-874-0-9
- ↑ Чаренц 115. Ереван: "Астгҳик Публишинг Ҳоусе", 2012 — 120-бет. ИСБН 978-9939-840-07-9.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Егҳише Чаренц Мемориал Мусеум, Ереван, „Пера Принт“, 2008, п. 104, ИСБН 978-99941-874-0-9ИСБН 978-99941-874-0-9