Yelena Davidova
Елена Викторовна Давидова (1961-йил 7-августда туғилган, Воронеж, РСФСР, СССР) — совет гимнастикачиси. Бадиий гимнастика бўйича мутлақ Олимпия чемпиони, СССРда хизмат кўрсатган спорт устаси.
| Шахсий маълумот | |||
|---|---|---|---|
| Тўлиқ исми | Елена Викторовна Давыдова | ||
| Таваллуд санаси | 1961-йил 7-август | ||
| Таваллуд жойи |
Воронеж, РСФСР,  СССР | ||
| Бўйи | 148 см | ||
| Вазни | 45 кг | ||
| Клуб | Спартак, Зенит | ||
Икки марта орденли П. Ф. Лесгафт (Ленинград) номинадги давлат жисмоний тарбия институтини тамомлаган.(1982) Педагогика фанлари номзоди.
Болалиги ва машғулотлари
Давидова олти ёшида Совет Олимпия ўйинларининг машҳур олтин медаллари совриндорлари Лариса Петрик ва Наталя Кучинскаяларни телевизорда кўрганидан кейин гимнастикага қизиқа бошлаган. У машҳур Воронеж Спартак гимнастика мактабига мустақил равишда киришга ҳаракат қилди, лекин у жуда кичик бўлгани учун қабул қилинмади ва ўша пайтда бу гимнастика учун ноқулайлик деб ҳисобланган. Бироқ, у орзусидан воз кечиш ўрнига, деразадан яширинча дарсларни кузатиб, мактаб ҳовлисида кўрган нарсасига тақлид қилишга уринди.
Кўп ўтмай мураббий Геннадий Коршунов уни пайқаб, мактабга таклиф қилди. У рафиқаси Иннадан, шунингдек, мураббийдан Давйдовани ўз гуруҳида ўқитишни сўради. Тез орада Ленанинг истеъдоди аён бўлди ва Геннадий уни ўргатишни бошлади. 1972-йилга келиб Давйдова мактабда ўз ёш гуруҳида энг яхши эди.
Мусобақалари
1973-йилда Елена Давидова ўзининг биринчи халқаро турнирида ғолиб чиқди. 1974-йилда у СССР ўсмирлар терма жамоаси аъзоси бўлди. 1975-йилда СССР ўсмирлар чемпионатида Давйдова умумий машқлар бўйича учинчи ўринни эгаллади ва таянч ва нотекис панжараларда олтин медалларни қўлга киритди. Шундан сўнг у катта ёш тоифасидаги жамоа аъзосига айланди. 1976-йил март ойида Давйдова иккинчи ўринни ва СССР мутлақ чемпиони унвонини қўлга киритди. Бундан ташқари, у нотекис барларда олтин ва пол машқларида кумуш медални қўлга киритди. АҚШ кубогида илк бор иштирок этаётган Давйдова мувозанат нурида тескари бурилиш билан барчани ҳайратда қолдирди. У буни амалга оширган биринчи аёл бўлди.Бироқ, у мусобақа пайтида касаллик туфайли фақат учинчи ўринни эгаллади. Кубокни Элена ҳайратга тушган Надия Команеcи қўлга киритди. СССР кубогида Давйдова умумий ҳисобда олтинчи ўринни эгаллади ва таянчда бронза медалини қўлга киритди ва Олга Корбутга атиги 0,025 очко йўқотди, аммо фақат энг яхши беш гимнастикачи ва 9-ўринни эгаллаган битта гимнастика Совет Олимпия терма жамоасига кирди. 18 та Олимпия медалини қўлга киритган Лариса Семёновна Латйнина-барча спортчилар орасида рекорд — терма жамоанинг бош мураббийи бўлган ва Команеcи, Давйдова ва бошқалар вакили бўлган янги спорт мактабига қарши гимнастиканинг классик анъаналарини қўллаб-қувватлашга қарор қилган.
Август ойида Давидова Франсиянинг Антиб шаҳрида бўлиб ўтган турнирда ҳаммадан 0,6 очко ортда қолиб, ғолиб чиқди. Бундан ташқари, у таянч кўтаришда олтин ва мувозанат нурлари, нотекис панжаралар ва полда машқ қилиш бўйича кумуш медалларни қўлга киритди. У Рига шаҳрида бўлиб ўтган халқаро финалда мувозанат дастаси, нотекис панжаралар ва полда бронза сакраш бўйича олтин медаллар билан умумжамоа ҳисобида иккинчи ўринни эгаллади.
1976-йил декабр ойида Давидова Тйнити кубоги (японча: 中日カップ) Японияда бўлиб ўтган Токио кубогида таянч сузиш бўйича олтин ва пол машқида бронза медалини қўлга киритди. У беллашувда таянч пунктидан олдин бурилиш ясаган ягона аёл эди.Шунингдек, у ГДРда шахсий мусобақада биринчи ўринни эгаллади. Давйдова „энг ҳаяжонли спортчи ва, албатта, энг бахтли одам“ деб таърифланган. Япониялик спорт бошловчиларидан бири башорат қилганидек, „Давидова энг юқори даражадаги машқларни бажаргани учун алоҳида эътиборга лойиқдир. У Совет Иттифоқининг янги боласи, Ким, Туришчева ёки Филатовадан кам бўлмаган истеъдодли“[1]. 1977-йилда Давйдова яна СССР чемпионатида нотекис барларда олтин медални қўлга киритиб, максимал 10 балл тўплади.
У машғулот пайтида тиззасидан жиддий жароҳат олди. Давидовага шифо топиш мумкинлигини айтишди, лекин у бошқа гимнастика билан шуғулланади. Аммо Давйдова ўжарлик билан ўқишни давом эттирди.
1978-йилда Геннадий Коршунов ва унинг рафиқаси Ленинградга гимнастика бўйича мураббийликка таклиф қилинди. Елена Давидова ва унинг оиласи Коршуновлар оиласига эргашди. У Россия Федерацияси спорт мактаблари ўртасидаги шахсий баҳсларда кумуш ва СССР кубогида бронза медалини қўлга киритиб, тўсинли ва нотекис барларда энг яхши бўлди. Кўп ўтмай, Давйдова Япониядаги нуфузли Тюнитй кубогида Макси Гнаукни мағлуб этиб, индивидуал чемпионликни қўлга киритди.Унинг 0,55 очко тўплаганлиги мусобақанинг 34 йиллик тарихидаги энг ишончли ғалаба бўлиб қолмоқда. Шунингдек, у Токио кубогида нотекис панжаралар ва таянчларда олтин медални қўлга киритди. Натижада у Страсбургда бўлиб ўтган жаҳон чемпионатида СССР терма жамоаси аъзоси сифатида танланди. Бироқ, мусобақа куни у ўринбосар сифатида тайинланган ва мусобақада қатнаша олмади.
1979-йилда Англияда бўлиб ўтган Халқаро Cоcа-Cола мукофоти танловида Давидова полда машқ бажариш бўйича олтин медални қўлга киритди ва нотекис панжараларда олтинни бўлишди, аммо унинг мураббийи ҳакамларнинг кўриш чизиғини тўсиб қўйди ва у 0,3 балллик жарима белгилади.Финландияда ўтказилган Мемориал турнирида у яккалик баҳсларида иккинчи ўринни эгаллади. Елена Давйдова 1979-йилги жаҳон чемпионатига кела олмадим. АҚШнинг Форт Уорт шаҳрида грипп туфайли. Мексикада бўлиб ўтган Жаҳон универсиадасида у умумжамоа ҳисобида олтин, яккалик баҳсларида учинчи ўрин, полда машқ бажариш бўйича кумуш ва таяниб сакрашда бронза медалини қўлга киритди.
1979-йилда Олга Корбут Давйдова, Стелла Захарова ва Наталя Шапошниковани учта энг истиқболли ёш гимнастикачилар деб номлади
Олимпия чемпиони
1980-йилда " Московские новости " газетаси турнирида Давйдова таянчда олдинга ва орқага тўлиқ салто амалга ошириб, мутахассисларни яна ҳайратда қолдирди.Бу сакрашни илгари фақат Олга Корбут бажарган.1980-йилда бу 10 очкога эга бўлган бир нечта сакрашлардан бири эди.Ушбу мусобақаларда Давйдова „олтин“ ва 3 та кумуш медални қўлга киритди.1980-йилда СССР чемпионатида Давйдова таяниб сакрашда олтин медални қўлга киритди ва яккалик баҳсларида учинчи ўринни эгаллади.
Гимнастика бўйича Совет Олимпия терма жамоаси июн ойида Киевда бўлиб ўтган СССР кубоги мусобақасидан кейин танланиши керак эди.Давидова уни осонлик билан ютиб олди ва пол машқларида 10 балл олди.У энг яқин таъқибчиси Наталя Шапошниковадан 0,5 очко юқори натижа билан мусобақани якунлади
Олимпиада олдидан Руминия терма жамоаси бош мураббийи Бела Кароли Давидовани Надия Команецининг Олимпиададаги асосий рақиби деб атади
1980-йилги Олимпия ўйинларидаги йўқотиш 1978-йилги жаҳон чемпиони Елена Мухинанинг йўқлиги бўлиб, у машғулотдаги бахциз ҳодисадан кейин фалаж бўлган.У 6 ой гапира олмади ва 2006-йил декабр ойида вафотигача ногиронлар аравачасида қолди.Давйдова у билан алоқада бўлиб турди ва Мухина у ҳақида „ҳақиқий дўст“ сифатида гапирди.
Шахсий ҳисоб-китоблар ва индивидуал снарядлар бўйича натижалар йиғиндисига кўра очколар ҳисобланган жамоавий мусобақаларда Давидова Ким ва Шапошниковадан олдин жамоада тўртинчи ўринни эгаллади.Cоманеcи ва Гнауcк ўз жамоалари учун 6-ўринни эгаллашди.Йиғинди ҳар бир машқ билан ортиб боради-бу „нарвон эффекти“ деб номланади-бу жамоада охирги ўринни эгаллаган гимнастикачиларга жойларни чизишда устунлик беради.
6 нафар жамоа аъзоларидан фақат 3 нафари якка тартибдаги чемпионат финалига, фақат 2 нафари индивидуал аппаратлар бўйича машқлар финалига чиқишлари мумкин эди.Давидова иккита мусобақанинг финалида мувозанат тўсиғи ва таянч бўйича иштирок эта олди, лекин агар у тўртинчи эмас, балки жамоада охирги ўринни эгаллаган бўлса, у нотекис барларда ҳам, полда ҳам машқ бажариши мумкин эди.
Надя Команеcи 1977-йилдан буён биринчи марта бундай даражадаги мусобақада эркин машқда мувозанат нурида 10 очко тўплади.Елена Давидова 39,4 балл тўплаган ҳолда жуда тенг ҳаракат қилди, лекин биринчи кунни учта жамоадошидан кейин 7-ўринда якунлади ва бошқалар билан тенг.Пешқадамлар Cоманеcи ва Шапошникова бўлиб, иккаласи ҳам 39,85 балл олди.Монреал-76 мусобақасининг ушбу босқичида Команеcи 39,35 балл олди.
Қўшимча машқларда Давидова барча жамоадошларини ортда қолдирди ва пол машқларида 10 очко жамғарди.Монреалдаги британиялик гимнастикачи ва 1980-йилда телевидение шарҳловчиси Барбара Слейтер Давйдованинг пол машқини „Олимпия таклифи“ деб таърифлаган.[манба керак]. Тўққиз карра Британия чемпиони ва Британия терма жамоасининг биринчи мураббийи Ник Стюартнинг таъкидлашича, „Унинг пол машқлари гимнастикачи учун яратилган энг қийин, мураккаб элементлар ва пластика билан тўлдирилган“.[манба керак].
Мусобақанинг ушбу қисмида Надия Команеcи 1979-йилги жаҳон чемпионатида ҳам йиқилган элементни бажармоқчи бўлиб, панжарадан йиқилиб тушди.Ҳакамлар унга 9,5 балл қўйишди, яъни у йиқилмаган ҳолда 10 балл олган бўларди.Команеcи умумий ҳисобда 39,2 балл тўплади.
Мутлақ Олимпия чемпиони
24-июл, пайшанба куни мутлақ чемпионат бошланди[2][3].Давидова бешинчи сўзни бошлади. Биринчи ўринда ГДРдан Гнаук, кейин Шапошникова, учинчи ўринда руминиялик Эберле, тўртинчи ўринда руминиялик Надия Команеcи.Давидова мувозанат нурида,Гнаук нотекис барларда, Cоманеcи полда машқ қилишни бошлади. Надия Команеcи нотекис тўсиқларда ўйнаганлиги учун 10 балл олди.
Елена Давидова мувозанат нурида 9,85, полда 9,95 балл[4] (Команеcи Давидованинг машқини аъло деб баҳолади) ва таянчда 9,9 балл олди.Стокда нотекис барларда машқ бор эди.Аммо барларда қурбонларнинг узун рўйхати бор эди.Давидованинг хатоси Гнаук ёки Команечи олтин медални қўлга киритишига олиб келган бўларди.Давидованинг чиқишларида Ткачев элементи (буни ўша пайтда ҳеч бир гимнастикачи қила олмаган) ва бошқа қийин элементлар мавжуд эди.Антон Гаджос ўзининг „Бадиий гимнастика: ривожланиш тарихи“ (1997) китобида ушбу Олимпиадада Давйдова томонидан ижро этилган Ткачев элементини таъкидлайди.[манба керак].ФИГ веб-сайти бу ишлашни фантастик деб таърифлайди[5].У шоҳсупадан чиққанидан бир дақиқа ўтиб, ҳисоб эълон қилинди-9,95 балл. Давйдова пешқадам эди ва фақат Команечи ундан ўзиб кета олди.
Надия Команеcи олтин ютиб олиш учун тенг ёки ундан кўп балл олиш учун 9,925 балл керак эди.У охирги марта 1976-йилги Олимпиада финалида шундай юқори баҳо олган эди
Баҳслар таблода ҳисоблар пайдо бўлишидан олдин ҳам бошланди.Узоқ кутишдан сўнг эълон қилинди: болгариялик судядан 10 та, чехиялик судядан 9,9 та, совет ва полшалик ҳакамлардан 9,8 та.Бу Надия Команецига жами 9,85 балл ва кумуш медални тақдим этди ва у Макси Гнаук билан ўртоқлашди.Наталя Шапошникова тўртинчи ўринни эгаллади, бироқ қўшимча 0,05 очко билан ғалаба қозонганида кумуш медални улар билан бўлишиб олган бўларди.
Баланс устуни бўйича бош ҳакам, руминиялик Мария Симионеску ҳисобни беришдан бош тортди, чунки бу Команецининг олтин медални қўлга кирита олмаслигини англатарди.Бу мусобақани 28 дақиқага кечиктирган бўлса-да, якунда ҳисоб ўрнатилди.
Мажбурий машқларда Команеcи Давидовани 0,45 баллга ортда қолдирди, аммо мусобақанинг қолган барча босқичларида Давйдова устун келди.Давидова ундан жамоавий чемпионатда 0,4 очкога, яккалик баҳсларида 0,1 очкога ва айрим машқлар турлари бўйича финал босқичида 0,3 баллга ўзиб кетди
Давидова 1980-йил 4-августда Неwсwеэк журналининг Европа сонининг муқовасида пайдо бўлди.Ўша йили у дунёдаги энг яхши 14-аёл спортчи сифатида эътироф этилди.Совет Иттифоқида гул икки Ҳеленс — Давйдова ва Наимушина шарафига номланган.
Давидова ўн тўққиз ёшга тўлганидан роппа-роса 2 ҳафта олдин шахсий чемпионатда олтин медални қўлга киритди, у ўзидан олдин ушбу Олимпия мукофотларини қўлга киритган деярли барчадан катта эди
Олимпиададан кейинги спорт ютуқлари
1981-йил 3-июлда Монтрö шаҳрида Халқаро гимнастика федерациясининг юз йиллик юбилейи нишонланди.Давидова ўзининг машҳур пол машқини бажаришга таклиф қилинди, у икки марта бажарди ва миннатдор томошабинлар томонидан гулдурос қарсаклар олди.Август ойида Елена Туркиядаги турнирда ғолиб чиқди.У индивидуал мусобақада ғолиб чиқди ва таянчда, нотекис барларда, полда машқ қилишда ғолиб бўлди ва мувозанат нурида биринчи ўринни эгаллади.У нотекис барларда ва полда машқ бажаришда кўрсатган кўрсаткичи учун 10 балл олди.Шапошниковадан шахсий баҳсларда 0,35 Наталя Юрченкодан 0,8 ва 1980-йилги жаҳон чемпионати ғолибидан 1,0 балл олди. Захарова.
1981-йилги СССР чемпионатида, ўша пайтда жаҳоннинг биринчи рақамли миллий чемпионатида Давидова мутлақ чемпион унвонига сазовор бўлди, полда машқ қилиш ва тўсинда олтин медални, нотекис панжараларда бронза медалини қўлга киритди.
Давидова, шунингдек, 1981-йилги жаҳон чемпионатида, унинг сўнгги йирик халқаро мусобақасида қатнашган.Муваффақияциз тўсиндан тушишдан кейин у учинчи ўринни эгаллади.Агар бу амалга ошмаса, у „олтин“ учун курашиши мумкин эди.Давидова мусобақанинг дастлабки босқичида бўйнидан жиддий жароҳат олди, аммо шунга қарамай, умумжамоа ҳисобида учинчи ўринни эгаллади ва барча тўртта якка тартибдаги финалда қатнашган ягона гимнастикачи бўлди.У полда машқ қилиш бўйича кумуш ва нотекис барларда бронза медалини қўлга киритди.У кассадаги „олтин“ га даъво қилди, лекин ўз ихтироси бўйича ниҳоятда қийин бўлган омборни бажара олмади.Давидова эркак гимнастикачиларнинг арсеналида бўлмаган сакрашни амалга оширган ягона одамдир. У 1980-йилдан бери умумий Олимпия чемпиони унвонини қўлга киритганидан кейин Жаҳон чемпионатида қатнашган ягона Олимпия чемпиони бўлиб қолмоқда.
1981-йил октябр Халқаро гимнастика журнали (ИГ) Давидовани янги нишон ва футболка учун модел сифатида танлади. Журналнинг британиялик ўқувчилари 1980 ва 1981-йилларда Давидовани йилнинг энг яхши гимнастикаси сифатида танлашни ёқлаб овоз беришди.1982-йилда аёллар ўртасидаги Британия миллий чемпионатида Давидова мусобақада қатнашганлар орасида энг севимли гимнастикачи,1983-йил иккинчи ўринда гимнастикачи деб эълон қилинди.
Давидова 1984-йилгача Совет жамоасининг кўргазмали чиқишларида қатнашишни давом эттирди, аммо 1982-йил охирида спорт карерасини якунлади.
Спорт карерасини тугатгандан кейинги ҳаёти
Елена Давидова икки марта давлат жисмоний тарбия институтининг аспирантурасига ўқишга кирди. П.Ф.Лесгафт (Ленинград) ва кейинчалик педагогика фанлари номзоди илмий даражасини олиш учун „Энг яхши гимнастикачиларни мусобақалар учун ноанъанавий тайёрлаш“ мавзусида диссертация ҳимоя қилди (Давидовага дунёга машҳур тиббиёт профессорлари Ким Иванов ва Леонид Королев ёрдам берди).Ҳимоядан сўнг,1987-йилда Давидова мураббийлик фаолиятини бошлади ва халқаро ҳакам бўлди.У мураббийлик фаолиятини Ленинград олимпия захиралари мактабида бошлаган ва гимнастика бўйича Совет миллий терма жамоасининг мураббийи бўлган
1983-йил 1-июнда Давидова бокс бўйича мураббий Павел Филатовга уйланди.Уларнинг 1985-йил 21-февралда туғилган Дмитрий ва Антон (1995-йил 28-июн) исмли икки ўғли бор. Оила 1991-йилда Канадага кўчиб ўтди. Давидова Ошавадаги (Онтарио) нотижорат ота-оналар клуби Гемини Гймнастиcс[6] да бош мураббий бўлиб ишлай бошлади. Унинг энг машҳур гимнастикачилари орасида Стефани Капукитти, Сара Диган, Даниэлл Хикс, Кетрин Фюрст, Кристина Факулик, Бритни Ҳабиб, Надежда Келси бор. У 1995-йилги Жаҳон чемпионатида Канада аёллар терма жамоасининг мураббийи ва 2002-йилги Ҳамдўстлик ўйинларида Канада аёллар терма жамоаси мураббийларидан бири бўлган.Давйдова икки марта Канадада гимнастика бўйича йилнинг энг яхши мураббийи деб топилган. 2005-йил октябр ойида у Канададаги аёл мураббийлар ассоциацияси томонидан миллий терма жамоа учун ўқув дастурини тайёрлаш учун танланган. 2005-йилда у танлов ҳаками сифатида энг юқори балл олди. 2006-йил июн ойида у ФИГдан энг юқори мураббийлик унвонини олди. 2007-йил ҳолатига кўра, у Олимпия чемпиони сифатида бир вақтнинг ўзида бу унвонга эга бўлган дунёдаги 31 аёл мураббийдан ягона ҳисобланади.
Ҳозирда
1991-йилги ФИГ нашрида „спорт ривожига алоҳида ҳисса қўшган гимнастикачилар“ бўлими мавжуд.У ерда ўн саккиз гимнастикачи, улар орасида Давидова ҳам бор.ИГ веб-сайтида „Гимнастика афсоналари“, ўн беш гимнастикачи, улардан бири Давидова.1994-йилда Австралиянинг Брисбен шаҳрида бўлиб ўтган Жаҳон чемпионатини очиш учун Австралия ҳукумати бир қатор таниқли гимнастикачиларни, жумладан Давидовани таклиф қилди. 1996-йилда у Атланта ташкилий қўмитаси томонидан Олимпия ўйинларига таклиф қилинди ва у ерда АҚШ президенти Билл Клинтон билан учрашди. 2000-йилда Елена Халқаро гимнастика федерацияси (ИГ) Мингйиллик тақвимига киритилган гимнастикачилардан бири эди. 2007-йил ўн биринчи май Елена Халқаро гимнастика шон-шуҳрат залига (ИГҲОФ) киритилди[7] — гимнастика бўйича Нобел мукофоти сифатида қабул қилинди — у ерда у гимнастиканинг новатори сифатида алоҳида эътироф этилган.
Махсус спорт маҳорати
Коннектикут штатидаги Байтел шаҳридаги Инқилобий гимнастика клуби эгаси ва бош мураббийи Браян Бакалер 2004-йилда ўз веб-сайтида "1970-йилларнинг охирида Елена Давидова биринчи бўлиб Гигант элементини бажарди, бу бугунги кундаги машқлар учун асос бўлди. -параллел чизиқлар.Дарҳақиқат,Давйдова ўз элементлари билан гимнастиканинг қийинлигини оширди ва ҳар бир аппарат учун янги ҳаракат ва/ёки тенденцияни жорий этган бир нечта танланганлардан бири.Давйдова нотекис барларда Гигант ва Ткачев элементини ижро этган биринчи гимнастикачи эди; тўсиндаги олдинги бурма ва ён бурилиш, бугунги кунда кўрсатилган кўплаб ўзгаришларга олиб келадиган думалоқ тескари силжиш; ва бошқа кўплаб элементлар ва ўтишлар, уларнинг баъзилари хавфлилиги ва қийинлиги сабабли ФИГ томонидан тақиқланган.1980-йилда кўплаб гимнастикачилар Сукахара эгри чизиқда чиқиш қилишди, бу ҳозирги қоидаларга кўра 9,1 баллга тенг.У ихтиро қилган ушбу таниқли элемент баҳолаш қоидаларида кўплаб ўзгаришларга олиб келди.
Олимпиададан ташқари ютуқлар
| Йил | Мусобақа | Шахсий офсет | Жамоалар рейтинги | Ваулт | барлар | Журнал | Замин машқлари | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1976-йил | СССР чемпионати | 2 | 3 | |||||
| 1977-йил | СССР чемпионати | 1 | ||||||
| 1978-йил | СССР чемпионати | 3 | ||||||
| СССР кубоги | 3 | |||||||
| 1980-йил | СССР чемпионати | 1 | ||||||
| СССР кубоги | 1 | |||||||
| 1981-йил | Жаҳон чемпионати | 3 | 1 | 3 | 2 | |||
| СССР чемпионати | 1 | 1 | 3 | 1 |
Манбалар
- ↑ „Биография Елены Давыдовой“. 2013-йил 17-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 3-август.
- ↑ „Видео выступлений Елены Давыдовой на московской Олимпиаде“. 2015-йил 18-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 29-сентябр.
- ↑ „Видео выступлений Елены Давыдовой на московской Олимпиаде (включая съемки между выступлениями)“. 2015-йил 18-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 29-сентябр.
- ↑ „Видео выступления Елены Давыдовой на московской Олимпиаде в вольных упражнениях“. 2019-йил 21-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 29-сентябр.
- ↑ „Видео выступления Елены Давыдовой на московской Олимпиаде в упражнениях на бревне“. 2016-йил 11-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 29-сентябр.
- ↑ „Елена Давыдова на сайте Джемини Гимнастикс“. 2010-йил 14-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 14-август.
- ↑ „Видео Елены Давыдовой на сайте Международного зала славы гимнастики“. 2009-йил 10-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 15-август.