Yervant Odian sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | Oti                  = Yervant Odian
 | asl oti              = Երուանդ Օտեան
 | tasvir               = Odian.jpg
 | izoh                 = 
 | tavallud_paytidagi_ismi = 
 | tavallud_sanasi      = {{Birth date|1869|09|19}}
 | tavallud_joyi        = [[Konstantinopol]], [[Usmonlilar imperiyasi]]
 | vafot_sanasi         = 1926-yil
 | vafot_joyi           = [[Qohira]], [[Misr]]
 | fuqaroligi           = 
 | taʼlimi              = 
 | kasbi                = [[jurnalist]], [[yozuvchi]]
 | faoliyat_yillari     = 
 | partiyasi            = 
 | unvoni               = 
 | imzosi               = 
}}

'''Yervant Odian''' ({{Lang-hy|Երուանդ Օտեան or Երվանդ Օտյան}}; 19-sentyabr 1869-yil &#x2013; 1926-yil) – [[Usmonlilar imperiyasidagi armanlar|Usmonlilar imperiyasidagi armanlardan boʻlgan]] satirik, jurnalist va dramaturg<ref name=":4">{{Cite journal|last=Kermanikian|first1=Mesrob|title=Yervant Odian|journal=Ararat|date=Summer 1961|url=http://agbu.org/ararat_archives/1961/03/1961_V2_N3_03.pdf|access-date=8 October 2011}}</ref>. U oʻzining zamondoshi Hagop Baronian bilan birga eng nufuzli [[Armanlar|arman]] satiriklaridan biri hisoblanadi. U oʻzining ''"Comrade Panchooni''" asari bilan mashhur boʻlib, oʻsha davrdagi arman inqilobiy partiyalarini masxara qilgan.

[[Istanbul|Konstantinopolda]] badavlat oilada tugʻilgan Odian 1894&#x2013;1896-yillardagi Hamidiy qirgʻinlari paytida shaharni tark etdi va 1909-yilda Konstantinopolga qaytishdan oldin butun Yevropa boʻylab sayohat qildi. Odian [[Arman genotsidi|armanlar genotsidi]] paytida Suriya choʻliga surgun qilingan va tirik qolgan. 1919-yilgi genotsid paytida boshidan kechirgan xotiralarini asar sifatida nashr etgan<ref name=":3">{{Veb manbasi |url=http://www.bibliomonde.com/auteur/yervant-odian-3442.html |sarlavha=Yervant Odian |ish=www.bibliomonde.com |qaralgan sana=2019-11-18}}</ref>.

Odianning roman va qissalarni oʻz ichiga olgan asarlarida koʻpincha hazil-mutoyiba bilan insoniyatning illatlari koʻrsatilgan. Odian asarlarida koʻpincha arman-turk munosabatlari va musulmon-xristian munosabatlari yoritilgan<ref>{{Cite journal|last=Guerguerian|first1=Krikor|date=2018-04-02|title=Odyan 02|url=https://commons.clarku.edu/yervant_odyan/2|journal=Yervant Odyan}}</ref>. Odianning yozish uslublari koʻpincha ekstrovert deb taʼriflanadi, goʻyo u haqiqatni eng yaxshi tasvirlash uchun oʻz shaxsiyatini asardan olib tashlayotgandek<ref name=>{{Veb manbasi |sarlavha=Yervant Odian |url=http://acam-france.org/bibliographie/auteur.php |qaralgan sana=2019-11-18 |ish=acam-france.org |nashriyot=Association Culturelle Arménienne de Marne-la-Vallée (France) |arxivsana=2019-11-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191115214534/http://www.acam-france.org/bibliographie/auteur.php }}</ref>.

== Hayoti ==
[[Fayl:Երվանդ_Օտյան.jpg|left|thumb|200px| Yervant Odian]]
=== Hayotning boshlangʻich davri ===
Odian [[Istanbul|Konstantinopol]]dagi (hozirgi Istanbul) eng badavlat oilalardan birida tugʻilgan<ref name=/>. Uning amakisi Krikor Odian (1834&#x2013;1887) obroʻli siyosiy arbob, Armaniston milliy konstitutsiyasining asoschilari va yozuvchilaridan biri edi<ref name=":1" />. Odianning bobosi Yazedje Boghos Agha oʻzining koʻp sonli arman aholisi bilan mashhur Turkiyaning Palu shahridan edi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Maps{{!}} Vilayet of Diyarbekir{{!}} Palu{{!}} Locale{{!}} Population movements:: Houshamadyan – a project to reconstruct Ottoman Armenian town and village life |url=https://www.houshamadyan.org/mapottomanempire/vilayetdiyarbekir/palu/locale/population-movements.html |qaralgan sana=2019-11-18 |ish=www.houshamadyan.org}}</ref>. Uning otasi yozuvchi, diplomat va tarjimon edi. Uning onasi ham badavlat oiladan chiqqan<ref name=":1" />.

Odian hayotining boshida Konstantinopoldagi Berber maktabida oʻqigan va u yerda yozishni boshlagan<ref name=":1">{{Veb manbasi |sarlavha=Yervant Odian |url=http://acam-france.org/bibliographie/auteur.php |qaralgan sana=2019-11-18 |ish=acam-france.org |nashriyot=Association Culturelle Arménienne de Marne-la-Vallée (France) |arxivsana=2019-11-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191115214534/http://www.acam-france.org/bibliographie/auteur.php }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://acam-france.org/bibliographie/auteur.php „Yervant Odian“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191115214534/http://www.acam-france.org/bibliographie/auteur.php |date=2019-11-15 }}. ''acam-france.org''. Association Culturelle Arménienne de Marne-la-Vallée (France)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2019-11-18</span></span>.</cite></ref>. Umri davomida Odian bir qancha tillarni ([[Fransuz tili|fransuz]], [[Turk tili|turk]] va [[Arman tili|arman]] tillarini) yaxshi oʻrgangan<ref name=":1" />. Odian uning tarbiyasida katta taʼsir koʻrsatgan amakisining yordami tufayli yozishni davom ettirgan<ref name=":1" />. Odian Armaniston Milliy Assambleyasi deputati sifatida ham ishlagan<ref name=":1" />. Uning satiralarida koʻpincha siyosiy mavzular haqida gap ketgan boʻlsa-da, u hech qachon biron bir siyosiy partiyaga qoʻshilmagan<ref name=":1" />.

1896-yilda, Konstantinopolda armanlarning qirgʻinlari tugashidan oldin, Odian oʻsha paytdagi uyini tark etdi va [[Qohira|Qohiraga]] joylashishdan oldin [[Afina (shahar)|Afina]], [[Parij]], [[Vena (shahar)|Vena]], [[London]] va [[Mumbay|Bombey]] kabi joylardan boshpana izlab, Yevropa boʻylab sayohat qildi<ref name=/>.

=== Keyingi hayoti ===
Yervant Odian oxir-oqibat 1909-yilda uyiga, [[Konstantinopol|Konstantinopolga]] qaytib keldi va u yerda yozuvchi sifatida faoliyatini davom ettirdi<ref name=/>. 1915-yil avgust oyida [[arman genotsidi]] paytida hibsga olindi va Konstantinopoldan deportatsiya qilindi. 1916-yilda [[Suriya|Suriyaning]] [[Hamo]] shahrida u zoʻrlik bilan islom dinini qabul qildi va unga musulmoncha ism (Aziz Nuriy) berildi. U islom diniga amal qilishdan va oʻzining yangi ismini qoʻllashdan bosh tortdi<ref name="teodar16">Teotoros Lapçinciyan ([[Teotig]]): ''Ամէնուն Տարեցոյցը. Ժ-ԺԴ. Տարի. 1916–1920. [Everymanʼs Almanac. 10.-14. Year. 1916–1920]'', G. Keshishian press, Constantinople 1920</ref><ref>{{Cite journal|last=Georgelin|first1=Hervé|date=March 2008|title=Perception of the other's fate: what Greek Orthodox refugees from the Ottoman Empire reported about the destruction of Ottoman Armenians|journal=Journal of Genocide Research|volume=10|issue=1|pages=59–76|doi=10.1080/14623520701850310|issn=1462-3528}}</ref>. Keyin u [[Dayr uz-Zavr|Dayr uz-Zavrga]] surgun qilindi, u yerda nemis amaldorlari uchun tarjimon boʻlib ishlab, oʻlimdan qutulishga muvaffaq boʻldi. Chunki u fransuz va [[Turk tili|turk tillarini]] bilar edi. Odianning arman genotsidi voqealaridan dahshatga tushishi uni xotiralarini yozishga undadi<ref name=":1"/>. 1918-yilda, [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushidan]] soʻng, u genotsid natijasida yetim qolgan arman bolalarini qutqarish va ularni bolalar uylariga joylashtirish mas’uliyatini oʻz zimmasiga oldi. Odian Konstantinopolga qaytib, ''Jamanak'' gazetasida ishladi<ref name=/>. U 1919-yili ''Jamanakda'' armanlarning genotsidida oʻz tajribasi haqida oʻz xotiralarini nashr etgan. U 1922-yilda Konstantinopolni tark etdi va [[Buxarest|Buxarestda]] va [[Yaqin Sharq|Yaqin Sharqning]] turli joylarida yashadi. Yervant Odian ishtiyoqmand va koʻp ichuvchi edi<ref name=":1" />. U umrining soʻnggi kunlarini [[Misr|Misrning]] [[Qohira]] shahrida oʻtkazdi va u yerda 1926-yilda 56 yoshida vafot etdi.

== Xotirasi ==
[[Fayl:Stamp_of_Armenia_m43.jpg|thumb|170px| Yervant Odian (chapda) arman markasida]]
Odianning baʼzi asarlari Armanistonda ''"Comrade Panchooni"'' (1992) va ''"Monsieur Jacques and the Others"'' (1964, „Geghdz Lrdesě“ qissasi asosida) kabi filmlarga moslashtirilgan. 2011-yil oxirida [[AGBU|Armaniston umumiy xayrixohlar ittifoqining]] Ardavazt teatr jamoasi Odianning ''"Ser yev Dzidzagh" nomli'' satirik komediyasini namoyish etdi. Bu satirik komediyaga qaratilgan uchta aylanuvchi syujetlar, ularning barchasi oʻn toʻqqizinchi asr arman jamiyatining toʻgʻri tasvirini tasvirlash uchun bir-biri bilan bogʻlangan holda ishlatiladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://agbu.org/news-item/agbu-ardavazt-continues-long-string-of-successful-performances-with-yervant-odians-ser-yev-dzidzagh/ |sarlavha=AGBU Ardavazt Continues Long String of Successful Performances with Yervant Odian's "Ser Yev Dzidzagh" |ish=AGBU {{!}} Armenian non-profit organization |qaralgan sana=2019-11-18 |arxivsana=2019-08-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190828090219/https://agbu.org/news-item/agbu-ardavazt-continues-long-string-of-successful-performances-with-yervant-odians-ser-yev-dzidzagh/}}</ref>. 2016-yilda Armanistonning Fresno muzeyi Odianning 150 yilligini nishonladi va uning hayoti va adabiy asarlariga bagʻishlangan tadbir oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.armof.org/event/yervant-odian-1869-1926/ |sarlavha=Yervant Odian: 150th Birthday Celebration (1869-1926) |ish=Armenian Museum of Fresno |qaralgan sana=2019-11-18}}</ref>. [[Yerevan|Yerevanning]] Malatia-Sebastia mahallasidagi koʻchaga Yervant Odian nomi berildi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k130212m Zavallin (Afsus).] [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k130212m Odianning arman tilida yozilgan pyesalaridan biri.]

[[Turkum:Usmonlilar imperiyasi armanlari]]
[[Turkum:Turk romanchilari]]
[[Turkum:Istanbullik yozuvchilar]]
[[Turkum:1926-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1869-yilda tugʻilganlar]]