Yevgeniy Slutskiy
Евгений Евгеневич Слуцкий (1880-йил 19-апрел, Новое, Ярослав губернияси — 1948-йил 10-март, Москва) — рус ва совет математиги, статистиги ва иқтисодчиси.
| Евгений Слуцкий | |
|---|---|
| Таваллуди |
'Евгений Евгенивеч Слуцкий 19-апрел 1880-йил |
| Вафоти |
10-март 1948-йил Москва, СССР |
| Фуқаролиги | СССР |
| Таълими | Киевдаги Санкт-Владимир универстети(1911), Мюнхен Техника универстети |
| Касби | Иқтисодчи, Математик, Статистик |
| Отаси | Евгений Макаревич Слуцкий |
| Онаси | Юлия Леополдовна Бонди |
Биографияси
1880-йилда Ярослав губерниясининг Новоэ қишлоғида (ҳозирги Ярославл вилоятининг Некоуз туманидаги Новинское қишлоғи) Новинский ўқитувчилар семинариясининг устози, Киев императорлик университети Санкт-Владимир физика-математика факултетининг табиий бўлимини тамомлаган Евгений Макаревич Слуцкий ва Юлия Леополдовна Бонди оиласида туғилган. 1886-йилда оила Киевга кўчиб ўтди. 1888-йилда Слуцкийнинг отаси Житомир яҳудий ҳунармандчилик мактабининг мудири лавозимини олди, аммо 1899-йилда раҳбарият билан келишмовчилик туфайли истеъфога чиқишга мажбур бўлди.
Таълим
1899-йилда Житомирдаги классик гимназияни олтин медал билан тугатган ва Киев университетининг физика-математика факултетининг математика бўлимига ўқишга кирган. 1901-йилда у университетдан ҳайдалди ва университетдан ҳайдалган икки талабани университетга қайтаришни талаб қилган талабалар йиғилишида иштирок этгани учун ҳарбий хизматга юборилди. Ўша йили қайта тикланган. 1902-йилда халқ таълими вазири Зенгер ислоҳотига қарши намойиши учун университетдан қайта ҳайдалган ва Россия империясининг олий ўқув юртларига кириш ҳуқуқидан маҳрум қилинган. 1902-йилдан 1905-йилгача Мюнхен политехника мактабининг машинасозлик бўлимида ўқиди, лекин уни тугатмади, чунки 1905-йилги инқилобдан кейин яна Россияда ўқиш имкониятига эга бўлди. 1905-йилда Слуцкий Киев университетининг юридик факултетига ўқишга кирди ва уни 1911-йилда „Чегаравий фойдалилик назарияси“ мавзусидаги иншоси учун олтин медал билан тамомлади.
Киевда у Россия халқларининг Буюк Шарқ иттифоқига кирувчи „Бирлик“ масон ложасига кирди. 1906-йилда у Киевдаги хусусий мактаблардан бири директорининг қизи Юлия Николаевна Володкевичга уйланди, уларнинг фарзанди йўқ эди.
1917-йилда Москва университетида сиёсий иқтисод ва статистика магистри даражасига имтиҳон топширган.
Профессионал карера
1912-йилда „Корреляция назарияси ва тақсимот эгри чизиқлари ҳақидаги та’лимотнинг элементлари“ китоби нашр этилгандан сўнг, у Киев тижорат халқ хўжалиги институтига ишга таклиф қилинди ва у ерда 1926-йилда Москвага кўчиб ўтгунга қадар дарс берди.
1926-йил февралдан СССР Молия халқ комиссарлиги Конюнктура институтининг маслаҳатчиси бўлиб, у ерда капиталистик мамлакатлар иқтисодиётидаги сиклларни ўрганиш билан шуғуллана бошлади. Бир вақтнинг ўзида у СССР Марказий статистика бошқармаси Экспериментал статистика ва статистик методология институтининг қишлоқ хўжалиги сексиясини бошқарган.
Конюнктура институти ёпилиб, ССБ СССР Давлат план қўмитасига бўйсундирилгандан кейин (1930) геофизика ва метеорология билан боғлиқ институтларда ишлаган, унинг тадқиқот предмети қуёш фаоллигининг ҳосилга таъсири бўлган. 1934-йилда у Москва давлат университети қошидаги Математика ва механика илмий-тадқиқот институтига ўтди ва бир вақтнинг ўзида математик статистика кафедрасида дарс берди. 1939-йилда СССР ФА В. А. Стеклов номидаги АН Насср Математика институтига (МИАН) ишга ўтди.
1941-йил октябр ойида адашиб Қозон ўрнига Тошкентга кўчирилган, ноябр ойида МИАНдан четлаштирилган. Дастлаб ишга жойлаша олмади, 1942-йилда СССР ФА Ўзбекистон филиали тузилмасига вақтинча қабул қилинди, урушдан кейин МИАНга қайта тикланди[1].
Маънавий ҳаёти, ўлими ва хотираси
Слуцкий бутун умри давомида ше’рлар ёзган: 1910-йилларда вақти-вақти билан, 1920-йилларда мунтазам таржималарга ўтди, 1930-йилларда кенг кўламли ше’рий песалар ва поэмалар яратди.
1943—1944-йилларда Слуцкий дўсти статистик Н. С. Четвериковга ёзган хатларида Худо ва унинг тарихда тутган ўрни ҳақида мулоҳаза юритишга, теодицея муаммосига, диний-фалсафий рисолалар яратишга ўтаётганини маълум қилади[2]. Слуцкийнинг якуний асари 1947-йил август-сентябр ойларида азобли жисмоний азоб-уқубатлардан танаффус пайтида ёзилган „Ёвузлик, Яратувчи ва махлуқот ҳақида қисқача мулоҳаза юритиш тажрибаси“ бўлиб, унда у Худонинг қудратини дунёдаги ёвузлик мавжудлиги билан келиштиришга ҳаракат қилган[1].
1948-йил 10-мартда Москвада ўпка саратонидан вафот этди.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Клюкин 2009.
- ↑ Чипман Дж. С., Ланфан Ж.-С. История одной находки: как била заново открита и интерпретирована статя Слуцкого 1915 г. Wайбаcк Мачинедаги асл нусхадан архивланган архив нусхаси. (17-октябр 2021-йил) Эcономиcус. Ру
